Ukrayna’nın son haftalarda Rusya’nın en büyük e-ticaret platformu Wildberries’in depolarına düzenlediği insansız hava aracı (İHA) saldırıları, yalnızca milyarlarca rublelik zarara yol açmakla kalmadı, savaşın Rus toplumundaki psikolojik etkileri üzerine de yeni bir tartışma başlattı.
Forbes dergisinin Rusça baskındaki tahminlere göre, saldırılar nedeniyle platformda satış yapan işletmelerin zararı 280 milyar rubleyi (yaklaşık 140 milyar TL) buldu. Depoların hedef alınmasının ardından lojistik ağın aksaması ve faaliyetlerin durması nedeniyle zararın daha da artmasından endişe ediliyor.
Saldırılar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin Rusya’yı barışa zorlamayı amaçlayan yeni taktiğinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Petrol rafinerileri ve limanlarla birlikte Wildberries depolarının hedef alınmasının, Rus ekonomisini zayıflatmanın yanı sıra kamuoyunda savaşa yönelik hoşnutsuzluğu artırmayı amaçladığı belirtiliyor.
Ancak Moscow Times gazetesi saldırıların beklenen etkinin tersini yaratabileceğine dikkat çekiliyor.
Wildberries uygulamasının Rusya’da haftalık 68 milyona yakın aktif kullanıcısı bulunuyor. Platform üzerinden satış yapan yüz binlerce küçük ve orta ölçekli işletmenin ürünleri saldırılarda kül olurken, sosyal medyada iflasın eşiğine geldiklerini anlatan çok sayıda paylaşım yapıldı. Bazı hayvan barınakları da depolarda yanan mama stokları nedeniyle yardım çağrısında bulundu.
Buna rağmen mağdur satıcıların büyük bölümünün öfkesini hükümete değil Wildberries’e yönelttiği görülüyor. Şirket, temmuz ayında hizmet sözleşmesini değiştirerek “mücbir sebep” maddesi eklemiş ve İHA saldırılarından doğan zararlarda sorumluluğunu sınırlandırmıştı. Şirketin kurucusu Tatyana Kim satıcılara kısmi tazminat sözü verse de, şimdiye kadar yapılan ödemelerin zararların çok altında kaldığı belirtiliyor.
Moscow Times, Rus girişimcilerin hükümeti açıkça eleştirmekten kaçındığını, bunun yerine şirketi hedef almayı daha güvenli gördüğünü belirtiyor. Özellikle Covid-19 döneminden bu yana devlet desteğine güvenlerini büyük ölçüde kaybeden birçok işletmeci, mevcut koşullara uyum sağlamaktan başka seçeneği olmadığı düşüncesinde.
Araştırmaların da hava saldırılarının beklenen siyasi sonucu vermediğini gösterdiği belirtiliyor. Gazeteci Vladislav Gorin’in aktardığı siyaset bilimci Robert Pape’in çalışmalarına göre, 20. yüzyıldaki savaşlarda şehirlerin bombalanması çoğu zaman hükümet karşıtı ayaklanmaları tetiklemedi, tersine toplumun yönetim etrafında kenetlenmesine yol açtı.
Moscow Times’taki yazıda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik son saldırılarının da benzer bir etki yarattığı, savaş öncesinde protestoların sürdüğü ülkede rejimin bugün daha güçlü göründüğü değerlendirmesine yer verildi.
Makalenin dikkat çekici tespitlerinden biri de, Ukrayna’nın saldırılarının savaş karşıtı bazı Ruslarda bile hayal kırıklığı yarattığı yönünde. Buna göre, savaşın sorumluluğu konusunda görüşler değişmese de, Rus vatandaşlarının günlük hayatını doğrudan etkileyen saldırılar, “haklı-haksız taraf” ayrımını toplumun gözünde giderek bulanıklaştırıyor.
Makale, savaşın Rus kentlerine taşınmasının barışı hızlandırmak yerine iki tarafa yönelik öfkeyi artırabileceği sonucuna varıyor. Buna göre, kendisini çaresiz hissederken birçok Rus, hem Rusya lideri Vladimir Putin’i hem de Ukrayna lideri Volodimir Zelenski’yi suçluyor ve savaşın sona ermesini beklemekten başka seçeneği olmadığını düşünüyor.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
