Hiroşima’ya atom bombasını atan uçak, ABD Hava Kuvvetleri’ne ait B-29 Superfortress “Enola Gay”di. Uçak, 6 Ağustos 1945 sabahı Tinian Adası’ndan havalandı ve yerel saatle 08.15’te “Little Boy” (Küçük Çocuk) adındaki uranyum bombasını Hiroşima’ya bıraktı.
Uçakta 12 kişi vardı: Paul Tibbets (pilot ve görev komutanı), Robert Lewis (yardımcı pilot), Thomas Ferebee (bombardıman subayı), Theodore Van Kirk (seyir subayı), William Parsons (silah subayı), Morris Jeppson (silah yardımcısı), Richard Nelson (radar operatörü), Wyatt Duzenbury (uçuş mühendisi), George Caron (kuyruk makineli tüfekçisi ve fotoğrafçı), Joe Stiborik (radyo operatörü), Robert Shumard (yardımcı uçuş mühendisi) ve Jacob Beser (radar karşı tedbir uzmanı).
Bombanın bırakma düğmesine basan kişi bombardıman subayı Ferebee’ydi. Ancak görevin genel komutanı ve uçağın pilotu Tibbets’ti.
Uçağın adı, Tibbets’in annesinin adı olan Enola Gay Tibbets’den geliyordu.
Bomba güvenlik gerekçesiyle kalkıştan önce tamamen aktif hale getirilmedi çünkü kalkış sırasında bir kaza yaşansa büyük bir felaket yaşanabilirdi. Bu nedenle silah uzmanı Parsons, bomba mekanizmasını uçak havalandıktan sonra, uçuş sırasında silahlandırdı.
“Little Boy”un patlaması sonucunda ilk anda yaklaşık 70-80 bin kişi hayatını kaybetti. 1945 yılı sonuna kadar radyasyon ve yaralanmalar nedeniyle ölü sayısı yaklaşık 140 bine ulaştı. Üç gün sonra, 9 Ağustos 1945’te bu kez Bockscar adlı B-29 uçağı Nagazaki’ye “Fat Man” (Şişman Aadam) adlı plütonyum bombasını attı. Japonya, 15 Ağustos 1945’te teslim olduğunu açıkladı ve II. Dünya Savaşı sona erdi.
Ne dediler?
İnsanlığın o ana kadar gördüğü felakete yol açan saldırıya katılan 12 askerin açıklamaları birbirinden oldukça farklı oldu. Bazıları görevlerinden hiç pişman olmadıklarını söylerken, bazıları ise yaşadıkları psikolojik yükü dile getirdi.
Bakalım, Hiroşima’ya atom bombasını bırakan ekipten kim, ne söylemiş?..
Uçağın komutanı Tibbets, hayatı boyunca pişman olmadığını söyledi. En çok bilinen sözlerinden biri, “Verilen görevi yerine getirdim. Aynı koşullar altında olsaydım yine yapardım” oldu. Çünkü Tibbets’e göre atom bombası savaşı kısaltmış ve hem Amerikan hem de Japon tarafında yüz binlerce kişinin daha ölmesini önlemişti. Bir röportajında “Uyku sorunum hiç olmadı!” demişti. Ölmeden önce cenazesinin yapılmamasını, mezarının da olmamasını vasiyet etti. Çünkü mezarının protesto gösterilerine sahne olmasını istemiyordu.
Yardımcı pilot Lewis, bombanın patlamasını gördükten sonra uçuş günlüğüne şu cümleyi yazdı: “My God, what have we done?” (Tanrım, biz ne yaptık?)
Bu sözler daha sonra dünyanın en çok alıntılanan savaş cümlelerinden biri haline geldi.
Lewis sonraki yıllarda görevini savunsa da, bu cümle onun yaşadığı ilk psikolojik sarsıntının simgesi oldu.
Bombardıman subayı Ferebee de pişman olmadığını söyledi. Kendisine göre bu tamamen askerî bir görevdi. Yıllar sonra verdiği demeçlerde “Bana verilen hedefi vurdum” demekle yetindi.
Seyrüsefer subayı Van Kirk daha farklı bir yaklaşım benimsedi. Bombanın korkunç sonuçlarını kabul etti ama yine de görevin doğru olduğunu savundu ve “Savaş zaten korkunçtur. Atom bombası olmasaydı savaş aylarca, belki yıllarca uzayabilirdi” dedi.
Bombayı uçuş sırasında silahlandıran deniz subayı Parsons, kamuoyunda fazla konuşmadı, görevini tamamen askerî bir operasyon olarak nitelemekle yetindi.
Hem Hiroşima hem de Nagazaki görevlerine katılan tek mürettebat üyesi Beser’di. Hayatı boyunca atom bombasının kullanılmasının savaşı bitirdiğini savundu.
Yıllar geçtikçe ilginç bir tablo ortaya çıktı. Bir grup “Savaş bitti”, “Milyonlarca insan kurtuldu” ve “Görevimizi yaptık” dedi. Diğer grup ise, patlamanın görüntülerini, özellikle ilk mantar bulutunu gördüklerinde yaşadıkları şoku unutamadıklarını, sivil ölümlerinin anlamını zamanla daha iyi kavradıklarını anlattı.
Oppenheimer’la fark
Atom bombasını geliştiren ekibin bilimsel lideri J. Robert Oppenheimer, denemeyi gördükten sonra kutsal Hindu metni Bhagavad Gita’dan “Şimdi ben ölüm oldum, dünyaların yok edicisi” sözünü aktarmıştı.
Oppenheimer sonraki yıllarda nükleer silahların sınırlandırılması için çalıştı.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
