Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu, Sovyetler Birliği’nin yerine kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) üyeliğinden çıkılmasını öngören bir kararname imzaladı.
Kararnameyle, BDT’nin kurulmasına ilişkin antlaşma ile kapsamındaki protokol ve örgüt tüzüğü feshedildi.
15 cumhuriyetten oluşan Sovyetler Birliği 1991 yılının sonunda dağılmıştı. Bunun hemen öncesinde Rusya, Ukrayna ve Beyaz Rusya’nın (Belarus) öncülüğünde BDT kurulmuş, yeni yapıya Estonya, Letonya ve Litvanya dışında kalan 12 eski Sovyet cumhuriyeti katılmıştı. Daha önce Gürcistan ve Ukrayna da örgütten ayrılmıştı.
Komşusu Romanya ile aynı etnik kökten gelen Moldova’da Gagavuz Türkleri ile Ruslar da yaşıyor.
BDT’den ayrılma kararı, Moldova’nın uzun süredir devam eden yön arayışının en somut göstergesi oldu. Karar, yüzeyde teknik ve diplomatik bir tercih gibi görünse de, gerçekte çok daha derin bir jeopolitik kırılmayı temsil ediyor.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından kurulan BDT, eski Sovyet coğrafyasında ekonomik, siyasi ve güvenlik alanlarında bir koordinasyon mekanizması oluşturmayı hedeflemişti. Ancak geçen yıllar içinde bu yapı, özellikle Rusya’nın ağırlığını hissettirdiği, asimetrik bir ilişki ağına dönüşmüş ve birçok üye için işlevselliğini büyük ölçüde yitirdi.
Moldova açısından BDT üyeliği zaten uzun süredir fiilen askıya alınmış bir statüydü. Özellikle son yıllarda Avrupa Birliği ile entegrasyon sürecine hız veren ülke, BDT ile olan bağlarını adım adım zayıflatmıştı. Böylece karar, aslında uzun süredir devam eden bir kopuşun resmi ilanı oldu.
Burada asıl kritik mesele, bu ayrılığın sadece bir örgütten çıkış değil, aynı zamanda bir yön tercihi olması.
Karar, Rusya açısından da sembolik bir kayıp anlamına geliyor. BDT, Moskova’nın “yakın çevre” doktrini çerçevesinde eski Sovyet alanındaki etkisini sürdürmesinin araçlarından biri olarak görülüyor.
Bu noktada en hassas başlıklardan biri, Transdinyester meselesi. Rusya’nın fiili kontrolü altında bulunan ayrılıkçı bölge, Moldova’nın Batı’ya entegrasyon sürecinde kaçınılmaz olarak sorun yaratacak. Moldova’nın BDT’den ayrılması, yıllardır “donmuş” halde bulunan sorunu çözmek yerine daha da karmaşık hale getirebilir.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
