Ukrayna’daki savaş yüzünden görünüşte “kanlı bıçaklı” olan Almanya ve Rusya’nın son iki yıldır Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gizli görüşmeler yürüttüğünün ortaya çıkması pek çok soru doğurdu.
Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev de, İngiliz medyasında çıkan haberlerin ardından gizli temasları doğruladı.
Moskova merkezli Amerikalı siyaset analisti Andrew Korybko ise Substack hesabında yayımladığı analizde, bu temaslardan çıkarılması gereken beş temel sonuca yazdı:
1-Görüşmeler sürüyor ama somut ilerleme yok
Korybko’ya göre en dikkat çekici nokta, Rus ve Alman taraflarının 2024’ten bu yana bir araya gelmesine rağmen görüşmelerin herhangi bir somut diplomatik sonuca dönüşmemiş olması. Bu durum, tarafların iletişim kanallarını açık tutmaya çalıştığını ancak Ukrayna savaşı ve Avrupa güvenliği konusunda ortak bir zeminin hâlâ oluşmadığını gösteriyor.
2-Resmî diplomasi dışında yeni iletişim kanalları oluşuyor
Toplantılara katılan Alman isimlerin resmî görevde bulunmaması dikkat çekiyor. Buna karşın söz konusu kişilerin Berlin siyasetinde hâlâ önemli bağlantılara sahip olmaları, Moskova’nın Alman karar alma mekanizmalarına dolaylı erişim sağlamaya çalıştığı yönündeki tartışmaları güçlendiriyor.
3-Azerbaycan yeni bir diplomasi merkezi olma iddiasını güçlendiriyor
Bakü’nün görüşmelere ev sahipliği yapması, Azerbaycan’ın yalnızca Güney Kafkasya’da değil, Avrasya diplomasisinde de tarafların buluşabildiği bir merkez olma hedefini ortaya koyuyor.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, görüşmeler hakkında önceden bilgilendirilmediklerini söylese de, savaşın sona ermesine katkı sağlayacak her türlü diyaloğu memnuniyetle karşılayacaklarını açıkladı.
4-Almanya içinde Rusya politikası tartışmaları sürecek
Gizli temasların ortaya çıkması, Almanya’da Rusya ile ilişkilerin geleceği konusundaki görüş ayrılıklarını yeniden gündeme taşıdı.
Bir yanda Moskova’nın tamamen izole edilmesini savunan çevreler var, diğer yanda savaş sonrasında ilişkilerin yeniden kurulması gerektiğini düşünenler. Bakü görüşmeleri, bu ikinci yaklaşımın tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
5-Gizli temaslar, normalleşme anlamına gelmiyor
Korybko’nun vardığı sonuca göre, bu görüşmeler Rusya ile Almanya arasında yakın zamanda siyasi normalleşmenin başlayacağı anlamına gelmiyor.
Aksine, taraflar birbirlerinin pozisyonlarını anlamaya çalışırken resmî müzakerelerin önünü açabilecek olası kanalları test ediyor. Ancak Ukrayna savaşının seyri ve Avrupa’nın güvenlik mimarisi konusunda mevcut görüş ayrılıkları sürdüğü sürece bu temasların büyük bir diplomatik kırılmaya dönüşmesi beklenmiyor.
Bakü’deki gizli görüşmeler, Rusya ile Batı arasında tüm diplomatik köprülerin atıldığı yönündeki değerlendirmelerin tam olarak gerçeği yansıtmadığını gösterdi.
Neden açıkladı?
İlginç olan, Azerbaycan Devlet Başkanı Aliyev’in, hem de Almanya Başbakanı Friedrich Merz’le Bakü’de ortak basın toplantısı sırasında gizli görüşmeleri ifşa etmesi.
Aliyev, “Bu konuda hiçbir bilgimiz yoktu. Topraklarımız bizden haber alınmaksızın bu toplantı için kullanıldı” dedi.
Gizli görüşmeleri ilk kez İngiliz The Times gazetesinden öğrendiklerini belirten Aliyev, bunun üzerine konuyu araştırdıklarını ve haberin doğru olduğunu anladıklarını söyledi.
Azerbaycan lideri, gazetecilerden bu konuda soru gelmeden gizli görüşmeleri ifşa ederek ülkesine bilgi verilmemesi eleştirmiş ve bu durumu egemenlik ihlali olarak gördüklerini açıklamış oldu. Aliyev bu çıkışıyla Azerbaycan’ın küresel güçlerin kendi rızası dışında “arka kapı diplomasisi” yürütebileceği bir alan olmadığı mesajını da verdi.
Batı medyasında çıkan bir başka yoruma göre ise, Alman güvenlik birimleri eski Almanya Başbakanlık Müsteşarı Ronald Pofalla ve eski Rusya Başbakanı Viktor Zubkov’un da yer aldığı gizli görüşmelerim, bir Rus nüfuz operasyonunun parçası olduğunu iddia ediyor. Bu çevrelere göre operasyon, Berlin’e baskı yaparak Ukrayna’ya verilen desteği azaltmasını ve Moskova’nın şartlarıyla bir barışı kabul etmesini sağlamayı amaçlıyordu. Bu nedenle Aliyev’in, gizli görüşmeleri açıklayarak Bakü’nün Batılı müttefikler nezdindeki itibarını koruduğu yorumu da yapılıyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
