Türkiye milyonlarca yabancı turistin yanı sıra çalışma, eğitim, ticaret, aile veya başka nedenlerle geçici ya da uzun süreli olarak yaşayan çok sayıda yabancıya ev sahipliği yapıyor.
Ancak Türkiye’de yabancı olmak, yalnızca pasaportla ülkeye girmek anlamına gelmiyor. Kalış süresinden adres bildirimine, ikamet izninden sağlık sigortasına ve çalışabilmek için alınması gereken izne kadar uyulması gereken çok sayıda kural bulunuyor:
1-Önce ne kadar kalabileceğinizi bilmeniz gerekiyor
Bir yabancının Türkiye’de ne kadar süre kalabileceği vatandaşlığına ve sahip olduğu vize veya vize muafiyetine göre değişiyor.
Genel kural, vize veya vize muafiyeti kapsamında verilen kalış süresinin her 180 gün içinde 90 günü aşamaması. Ancak bazı ülkeler için farklı süreler uygulanabiliyor. Bu nedenle Türkiye’ye gelmeden önce vatandaşlığa göre vize uygulamasının kontrol edilmesi gerekiyor.
2-Daha uzun kalanlara ikamet izni gerekiyor
Vize veya vize muafiyetiyle tanınan süreden daha uzun kalmak isteyen yabancının, durumuna uygun bir ikamet iznine başvurması gerekiyor. Türkiye’de kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem ve başka özel kategorilerde ikamet izinleri bulunuyor.
Ancak ikamet izni Türkiye’de çalışma hakkı vermiyor.
Türkiye’de çalışmak isteyen yabancının ayrıca çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti kapsamında olması gerekiyor.
3-Adresi devlete bildirmek gerekiyor
Türkiye’de ikamet izniyle yaşayan yabancının adres bilgilerinin kayıtlı olması gerekiyor.
Üstelik adres değişince de bildirilmesi gerekiyor. Göç İdaresi’nin açıklamasına göre ikamet izni süresi içinde adres değişikliği yapan yabancı, 20 iş günü içinde İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve ilgili nüfus birimine gerekli belgeleri sunmak zorunda.
4-İkamet izni için sağlık sigortası gerekiyor
İkamet izni başvurularında, başvurulan süreyi kapsayan geçerli bir sağlık güvencesinin bulunması gerekiyor. Bu, durumuna göre SGK kapsamı veya uygun bir özel sağlık sigortası olabilir.
Dolayısıyla Türkiye’de uzun süre yaşamak isteyen bir yabancı için sağlık sigortası yalnızca tıbbi bir güvence değil, aynı zamanda ikamet işlemlerinin de bir parçası.
5-İkamet izni başvurusu gerçeğe uygun olmak zorunda
Başvuruda Türkiye’de bulunma amacı doğru şekilde belirtilmek zorunda. Örneğin, eğitim amacıyla gelen birinin farklı bir amaç üzerinden ikamet izni almaya çalışması veya gerçeğe aykırı adres göstermesi ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Göç İdaresi, gerçeğe aykırı bilgi veya beyanda bulunulması halinde ilgili mevzuat kapsamında işlem yapılacağını açıkça belirtiyor.
6-Pasaport değişirse de bildirmek gerekiyor
Yabancının pasaportunu yenilemesi de Türkiye’deki kayıtlar açısından önem taşıyor. Pasaport değişikliği yapan yabancının 20 iş günü içinde İl Göç İdaresi Müdürlüğüne bildirimde bulunması gerekiyor.
Bu, özellikle ikamet izni bulunan yabancılar açısından önemli. Çünkü ikamet kaydı ile yeni pasaport bilgilerinin eşleştirilmesi gerekiyor.
7-Turist Türkiye’de çalışamaz
Bu belki de en çok karıştırılan konulardan biri. Türkiye’ye turist olarak gelen bir yabancı, sırf Türkiye’de bulunuyor diye çalışma hakkına sahip olamaz.
Çalışmak isteyen yabancının çalışma izni veya mevzuatta öngörülen çalışma izni muafiyetlerinden birine sahip olması gerekiyor. Çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçebiliyor.
8-Türkiye’ye getirilen cep telefonunun bir süresi var
Türkiye’de yaşayan veya uzun süre kalan yabancılar açısından ilginç bir başka konu cep telefonları.
Yurt dışından getirilen IMEI numaralı cihazlar 120 gün boyunca kayıt yaptırılmadan kullanılabiliyor. Bu süre içinde kayıt işlemi yapılmazsa cihaz iletişime kapatılıyor. Dolayısıyla Türkiye’ye uzun süreli gelen bir yabancının kendi telefonunu kullanmaya devam edebilmesi için cihazın kayıt durumuna da dikkat etmesi gerekiyor.
9-Kalış süresini geçirmek ciddi sonuç doğurabilir
Vize, vize muafiyeti, ikamet izni veya çalışma izniyle verilen sürenin aşılması basit bir ihlal olarak değerlendirilmiyor.
Yasal kalış hakkının ihlal edilmesi durumunda idari para cezalarının yanı sıra, ihlalin süresine ve koşullarına göre Türkiye’ye giriş yasağı uygulanabiliyor. Göç İdaresi, ihlalin süresine bağlı olarak giriş yasaklarını bir aydan beş yıla kadar uzatabiliyor.
Bu nedenle yabancının pasaportundaki vize süresiyle ikamet izninin bitiş tarihini birbirine karıştırmaması önemli.
10-Türkiye’de yaşayan yabancı, statüsünün kurallarına uymak zorunda
Türkiye’deki yabancılar için tek bir “yabancı statüsü” yok.
Öğrencinin, çalışan kişinin, turistin, aile ikameti bulunan kişinin, uzun dönem ikamet izni sahibinin veya uluslararası koruma kapsamındaki kişinin hakları ve yükümlülükleri farklı olabiliyor.
Örneğin çalışma izni sona eren bir yabancının, başka bir geçerli ikamet hakkı yoksa Türkiye’deki yasal kalış hakkı da sona erebiliyor.
Bu nedenle Türkiye’de uzun süre yaşayan bir yabancı için en önemli şeylerden biri, hangi statüyle Türkiye’de bulunduğunu ve bu statünün ne zaman sona erdiğini bilmek.
Kaç yabancı var?
Göç İdaresi’ni 16 Nisan 2025 tarihli açıklamasına göre Türkiye’de yasal kalış hakkı bulunan yabancıların toplamı 4 milyon 43 bin 215.
2.782.733 geçici koruma kapsamındaki Suriyeli
1.082.083 ikamet izni bulunan yabancı
178.399 uluslararası koruma kapsamındaki yabancı
Toplam: 4.043.215 kişi.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
