Rusya’nın en büyük teknoloji şirketlerinden Yandex’in veri merkezlerine yönelik insansız hava aracı saldırıları, ülkede günlük yaşamı doğrudan etkileyen bir dijital krize dönüştü. Taksi ve yemek siparişi uygulamalarından elektronik ödeme sistemlerine, e-postadan çevrimiçi yayın platformlarına kadar çok sayıda hizmette kesintiler yaşandı.
The Moscow Times’ın haberine göre, 8-11 Ekim tarihlerindeki saldırıların ardından Yandex’in bulut bilişim platformu Yandex Cloud’un bağlantı kapasitesi normal seviyesinin yaklaşık yüzde 30’una kadar geriledi. İnternet izleme kuruluşu NetBlocks’un verilerine dayandırılan haberde, kesintilerden 84 bulut hizmetinin etkilendiği belirtildi.
Yandex, veri merkezlerinden birinde ağır hasar meydana geldiğini, bir diğerinin faaliyetlerinin durduğunu, üçüncüsünde ise altyapı sorunları yaşandığını doğruladı. Şirket, hasarın boyutuna ve hizmetlerin tamamen ne zaman normale döneceğine ilişkin ayrıntılı bir takvim açıklamadı.
Saldırıların etkisi, veri merkezlerinin fiziksel olarak bulunduğu bölgelerle sınırlı kalmadı. Yandex’in geniş dijital hizmet ağı nedeniyle ülkenin farklı noktalarındaki kullanıcılar gündelik işlerini yapmakta zorlandı.
Yandex Pay’e erişimde sorunlar yaşanırken bazı kullanıcılar taksi çağırma, araç paylaşımı, yemek siparişi, harita ve e-posta hizmetlerinde de kesintilerle karşılaştı. Şirketin altyapısını kullanan başka firmaların uygulamaları ve internet siteleri de bu aksamalardan etkilendi.
Moskova’da yaşayan bir gazeteci, Yandex Pay hesabına giremediğini ancak çalışmayan Yandex Music aboneliği için ücret alınmaya devam edildiğini anlattı. St. Petersburg’da yaşayan ve maaşını Yandex Pay üzerinden alan bir başka kullanıcı ise dijital cüzdanına birkaç gün sonra yeniden erişebildiğini söyledi.
Yandex, ödeme hizmetindeki sorunlar üzerine kullanıcılarına paralarının güvende olduğu mesajını verdi. Şirketin açıklamasına göre, paraların kendisi veri merkezlerinde tutulmuyor; bu merkezlerde hizmetleri çalıştıran sunucular bulunuyor.
Mahkemeler de etkilendi
Kesintiler yalnızca bireysel kullanıcıları ve özel şirketleri etkilemedi. Sürgündeki Rus haber kuruluşu Vyorstka’nın aktardığına göre, ülkenin çeşitli bölgelerinde teknik sorunlar nedeniyle onlarca mahkeme duruşması aksadı. Kaluga bölgesindeki bazı kamu kurumlarının internet siteleri de erişilemez hâle geldi.
Yandex’in bulut altyapısını kullanan küçük ve orta ölçekli işletmelerin de önemli sorunlar yaşadığı bildirildi. Örneğin FIT&ZEN adlı bir spor ve fitness uygulamasının kurucusu, hem uygulamanın hem de internet sitesinin Yandex veri merkezindeki teknik sorunlar nedeniyle geçici olarak hizmet dışı kaldığını müşterilerine duyurdu.
Bilgi teknolojileri hukukçusu Sarkis Darbinyan, Yandex Cloud’daki bir kesintinin aynı anda binlerce Rus şirketini etkileyebileceğine dikkat çekti. Verilerini tek bir merkezde tutan ve başka bir yerde yedeklemeyen işletmelerin özellikle savunmasız olduğu belirtiliyor.
Saldırılar, Rusya’nın dijital altyapısındaki yoğunlaşmayı da gündeme getirdi. Kremlin, Batılı teknoloji şirketlerinin ülkedeki faaliyetlerinin daralmasının ardından yerli platformları öne çıkarırken Yandex, Rusya’nın internet ekosisteminde kritik bir konum kazandı.
Yandex yalnızca arama motoru ve harita hizmetleri sunmuyor. Şirket; taksi, yemek teslimatı, ödeme, e-posta, bulut bilişim ve başka dijital hizmetleriyle çok sayıda kullanıcıya ve işletmeye ulaşıyor. Bu geniş ağ, şirketin altyapısında meydana gelen bir sorunun farklı sektörlere yayılmasına yol açıyor.
Darbinyan’a göre, Rusya’daki veri merkezi kapasitesinin önemli bölümünün Moskova ve çevresinde, Yandex, VK, Rostelecom ve Sberbank gibi az sayıda büyük şirketin elinde yoğunlaşması, yerel bir hasarın ülke genelindeki hizmetleri etkileme riskini artırıyor.
Rusya’daki veri yerelleştirme kuralları da şirketlerin müşteri verilerini ülke içinde tutmasını gerektiriyor. Bu durum, verilerin yurt dışındaki yedek merkezlere aktarılması seçeneğini sınırlandırabiliyor.
Bununla birlikte uzmanlar, veri merkezlerine yönelik saldırılarla Rusya’nın internetinin tümüyle devre dışı bırakılmasının kolay olmadığını vurguluyor. Ülkede 200’den fazla veri merkezi, yüzlerce telekomünikasyon ağı düğümü ve şirketlere ait sunucu odaları bulunuyor. Ancak kritik hizmetlerin birkaç büyük sağlayıcıda yoğunlaşması, belirli merkezlerdeki ağır hasarın etkisini genişletiyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
