Rusya’nın Odessa (Ukraynaca Odesa) Bölgesi’ne yönelik “sistematik saldırıları”, şimdilik Ukrayna’yı fiilen denize kıyısı olmayan bir ülke haline getirmiş durumda.
Bu saldırılar, Batı destekli Ukrayna’nın giderek artan tırmandırmalarına karşı Putin’in Ukrayna’ya yönelik sürekli olarak “gerilimi azaltmak için tırmandırma” stratejisi uygulamasının şu ana kadarki en önemli örneğini oluşturuyor.
Bu gelişme, bazılarına göre gecikmiş olsa da, Rusya’da ve yurt dışındaki destekçileri arasında, Ukrayna çatışmasının nihai aşamasında Odessa Bölgesi’nin Moskova’ya geri dönebileceği yönündeki umutları yeniden canlandırdı.
Odessa şehri Rus halkı tarafından inşa edildi ve imparatorluğun mücevherlerinden biri haline geldi. Bu nedenle Ruslar açısından önemli bir duygusal değere sahip. Yine bu nedenle Ukrayna tarafından yönetilmeye devam etmesi Rusya yanlısı yurtseverler tarafından gayrimeşru kabul ediliyor. Bununla birlikte, Aralık 2023’te de açıklandığı üzere, “Putin’in burasının Rus şehri olduğunu hatırlatması, Kremlin’in Odessa’yı hedef aldığı anlamına gelmiyor”. Tartışmasız bir gerçek şu ki, Rusya şimdiye kadar yürüttüğü özel askeri operasyon sırasında şehri geri almak için hiçbir girişimde bulunmadı.
Bu nesnel gözlem, Rusya’nın çıkarlarının Odessa Bölgesi’nin geri alınmasıyla ilerlemeyeceği şeklinde masumane biçimde yorumlanmamalı veya kötü niyetle böyle sunulmamalı. Burada söylenen yalnızca Putin’in şimdiye kadar açıkça böyle bir operasyon için onay vermemiş olması; bunun nedenleri içinse ancak tahmin yürütülebilir. Bununla birlikte Putin, geçen ayın sonunda, kendisinden özel askeri operasyonda “daha da cesur” olmasını istenmesine nazikçe karşılık verirken şöyle bir ipucu da verdi:
“Burada da, ekonomide olduğu gibi, savaş alanında bizim açımızdan daha fazla can kaybına yol açabilecek riskler var. Bu nedenle bu çabalarda da dikkatli davranacağız; ancak ülkemizin hedeflerine ulaşma konusunda kararlı ve tutarlı olmaya devam edeceğiz. Bunlara ulaşacağız.”
Dolayısıyla Putin’in Odessa’ya yönelik bir hamlenin beraberinde getirebileceği büyük risklerin ve Rus askerleri açısından yaratabileceği muhtemelen çok yüksek can kaybının farkında olduğu sonucuna varılabilir. Dolayısıyla böyle bir operasyona yeşil ışık yakmakta isteksiz davranmasının nedeni bu olabilir.
Bu değerlendirme, Putin’in haziran ayında bir gazeteciye “öncelikli hedefimizin” “Donbas ve Novorossiya’nın nihai kurtuluşu” olmaya devam ettiğini söylemesine rağmen geçerliliğini koruyor.
Rusya’daki ve yurt dışındaki pek çok destekçisi, Putin’in Novorossiya’dan (Yeni Rusya) söz etmesini Odessa’yı da kapsayan tarihsel bölgeye gönderme olarak yorumladı. Ancak Putin’in, Novorossiya terimini Herson ve Zaporijya bölgeleri için kullandığı birçok kez kayıtlara geçti. Putin, bu iki bölgeden söz ederken artık Novorossiya’yı tercih ettiği kısa ifade biçimi olarak kullanıyor. Bunun dışındaki herhangi bir yorum ise temenniden ibaret kalıyor.
Putin’in Novorossiya’dan söz ederken neyi kastettiğini açıklığa kavuşturduğumuza ve Odessa’ya yönelik herhangi bir hamleye yeşil ışık yakmakta isteksiz olmasının nedeninin Rus askerlerinin verebileceği kayıplardan duyduğu endişe olduğunu anladığımıza göre, şimdi Odessa açısından en gerçekçi nihai senaryo hakkında birkaç söz söylemenin zamanı geldi.
Bir “siyah kuğu” (önceden öngörülemeyen sıra dışı) olayı yaşanmadığı sürece Odessa’nın Rusya’ya dönmesi pek olası görünmediğinden, en iyi senaryo, savaşın sona ermesinin ardından Batılı olmayan güvenilir barış gücü askerlerinin bölgeye konuşlandırılması olacaktır. Bu güçler, bölgedeki liman faaliyetlerini denetleyecek ve bölgenin denizden askerden arındırılmasını uygulamaya koyacaktır.
Rusya’nın çıkarı, Ukrayna’nın fiilen denize kıyısı olmayan bir ülke statüsünü sonsuza kadar korumak ve onu başarısız bir devlet olarak tutmak değil; deniz yoluyla askeri malzeme ithalatını ve deniz dronlarının kullanılmasını engellemektir.
Savaş sonrası Ukrayna ekonomisinin toparlanması, güvenlik tehditleri kontrol altında tutulduğu sürece Rusya’nın da çıkarınadır ve bunun gerçekleşebilmesi için ticari liman faaliyetlerinin yeniden başlaması gerekir.
Rusya, Odessa Bölgesi’nin askerden arındırılmış statüsünün devamını doğrudan güvence altına alamayacağı için, bunu sağlayacak güvenilir Batılı olmayan barış güçlerine ihtiyaç duyacaktır. Rusya’nın da yakında böyle bir öneri getirmesi mümkün olabilir.
***
Yazının İngilizce orijinalini okumak için tıklayın
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
