Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik yaptırım listesinden çıkardığı Alişer Usmanov ve Mihail Fridman, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Rusya’da ortaya çıkan yeni milyarder kuşağının en tanınmış isimleri arasında.
İki iş insanının servetlerinin oluşumunda ortak bir dönem ve Rusya’nın 1990’lardan itibaren geçirdiği ekonomik dönüşüm bulunuyor. Ancak iş dünyasındaki yolları birbirinden oldukça farklı.
Alişer Usmanov
9 Eylül 1953’te Özbekistan’ın Çust kentinde doğan Usmanov, Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nde (MGIMO) eğitim gördü. İş hayatındaki ilk büyük adımlarını Sovyetler Birliği’nin son döneminde attı.
Usmanov’un anlattıkları içinde dikkat çeken ayrıntılardan biri plastik poşet üretimi. Sovyetler Birliği’nde plastik poşetlerin kıt olduğu dönemde bu alana girerek ilk önemli sermayesini oluşturdu. Daha sonra metal ve madencilik sektörüne yöneldi.
1990’ların sonlarında Gazprom ile yakın çalışmaya başlayan Usmanov, 2000’lerin başında holdingin yatırım kolu Gazprom Investholding’in başına geçti. Burada şirketlerin borçlarının yeniden yapılandırılması ve varlıkların yönetilmesiyle ilgilendi.
Asıl büyük servetini ise metal ve madencilik sektöründe oluşturdu. Çeşitli maden ve çelik şirketlerinin bir araya getirilmesiyle Metalloinvest ortaya çıktı. Usmanov daha sonra telekomünikasyon ve teknoloji sektörlerine de yatırım yaptı. Bir dönem Rusya’nın en büyük cep telefonu operatörlerinden Megafon’da önemli pay sahibi oldu ve Facebook’un ilk yatırımcıları arasında yer aldı.
Spor dünyasında da tanınan Usmanov, 2007’de İngiliz futbol kulübü Arsenal’e yatırım yaptı ve kulüpte yaklaşık üçte birlik paya kadar yükseldi. Bu payını daha sonra sattı.
Forbes’un 2026 verilerine göre Usmanov’un serveti yaklaşık 14 milyar dolar düzeyinde bulunuyor.
Mihail Fridman
21 Nisan 1964’te Sovyet Ukraynası’nın Lvov kentinde, bugünkü adıyla Lviv’de doğan Fridman, Moskova Çelik ve Alaşımlar Enstitüsü’nde eğitim gördü.
Fridman’ın yükselişinin merkezinde ise bankacılık, petrol ve telekomünikasyon bulunuyor.
Üniversite yıllarından arkadaşları German Han ve Aleksey Kuzmiçev ile birlikte 1980’lerin sonunda ticarete girdi. Üçlü, 1989’da Alfa-Eco adlı emtia ticaret şirketini kurdu. Bu girişim daha sonra Alfa Group’a dönüştü. Fridman ayrıca Rusya’nın en büyük özel bankalarından Alfa-Bank’ın kurucuları arasında yer aldı.
Petrol sektöründe de büyük bir güç haline gelen Fridman ve ortakları, TNK petrol şirketinin önemli hissedarları arasına girdi. 2003’te TNK ile BP’nin ortaklığıyla TNK-BP kuruldu. Ortaklık 2013’te Rus milyarderlerin hisselerini BP ve Rosneft’e satmasıyla sona erdi. Fridman ve ortakları bu satıştan milyarlarca dolar elde etti.
Fridman daha sonra uluslararası yatırım şirketi LetterOne’ı kurdu. Enerji, telekomünikasyon ve diğer sektörlerde yatırımlar yapan şirket, servetinin önemli unsurlarından biri haline geldi.
Fridman’ın ilginç bir başka özelliği ise Rusya ile Batı arasında gidip gelen kimliği. Rusya ve İsrail vatandaşlığı bulunan Fridman, Ukrayna doğumlu. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşının başlamasının ardından savaşa karşı olduğunu açıklamış, ancak kendisini siyasi bir aktör değil iş insanı olarak tanımlamıştı.
Forbes’un Eylül 2026 verilerine göre Fridman’ın serveti yaklaşık 16,6 milyar dolar.
Neden yaptırım listesindeydiler?
Usmanov ve Fridman, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya karşı başlattığı işgalin ardından AB’nin yaptırım listesine alınan Rus iş insanları arasında yer aldı. AB’nin gerekçeleri, iki ismin Rusya’nın siyasi ve ekonomik sistemiyle ilişkilerine dayanıyordu.
Ancak AB’nin 22 Eylül 2026 tarihli yeni kararında iki ismin yaptırım kayıtları yenilenmedi. Böylece varlıkların dondurulması ve seyahat yasağı gibi AB yaptırımları bu liste bakımından sona ermiş oldu. AB aynı kararla Rusya bağlantılı yaklaşık 3 bin kişi ve kuruluş hakkındaki diğer yaptırımları üç yıl daha uzattı.
Bir zamanlar İngiliz Chelsea Kulübü’nün de sahibi olan ünlü oligark Roman Abramoviç’in AB yaptırım listesinden çıkarılmak için açtığı davalar ise kabul edilmedi. AB Genel Mahkemesi 9 Eylül 2026’da Abramoviç’in başvurusunu tamamen reddetti ve yaptırımların devamını onayladı.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
