Rusya’nın önde gelen gazetelerinden Vedomosti, Ukrayna ihtilafından etkilenen Moskova-Ankara arasındaki ticari ilişkileri uzmanların katılımıyla mercek altına aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 30 Eylül tarihli verilerine atıfta bulunan Vedomosti, Türkiye’nin Rusya’dan ithalatının temmuz ayında 3,23 milyar dolar seviyesindeyken, ağustos ayında bu rakamın 1,93 milyar dolara gerilediğine işaret etti ve şunları yazdı:
“Böylece Rusya’dan Türkiye’ye aylık ithalat, 2022’den bu yana en düşük seviyeye indi. Rusya’dan yapılan ithalatta düşüş eğilimi yılın ilk aylarında başlamıştı. Ocak ayında 3,78 milyar dolar olan ithalat, şubatta 2,49 milyar dolara geriledi. Mart ayında 3,51 milyar dolara yükselen ithalat, nisan ayında 4,42 milyar dolara çıktı. Ancak mayıs ayından itibaren yeniden düşüş başladı. Haziranda 3,67 milyar dolar, temmuzda ise 3,23 milyar dolar oldu.”
Karadeniz’deki güvenlik sorunlarının ikili ticareti olumsuz etkilediğine dikkat çeken Vedomosti, “Uzmanlara göre ağustostaki sert düşüşün başlıca nedenlerinden biri, deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar. Rusya ve Ukrayna arasındaki karşılıklı saldırıların gemi ve liman altyapısını da kapsayacak şekilde yoğunlaşması, Karadeniz üzerinden yapılan ticari taşımacılığı olumsuz etkiledi” değerlendirmesinde bulundu.
Vedomosti gazetesinin sorularını yanıtlayan Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Stratejik Planlama Araştırmaları Merkezi Uzmanı Alina Vernigora, Karadeniz’in Türkiye’nin dış ticaretinin yüzde 13’üne kadarını oluşturduğuna dikkat çekerek, yaşanan aksaklıkların sözleşme fiyatlarını ve sevkiyatların düzenliliğini olumsuz etkilediğini söyledi.
Vernigora, “Rusya-Türkiye ticaretinde 2024’ten itibaren yaşanan düşüş uzun vadeli. 2022’deki patlamanın ardından Türk bankaları ve şirketleri ikincil yaptırım riski nedeniyle uyumlarını sıkılaştırırken, Ankara enerji arzını çeşitlendirme yolunda ilerlemeye devam ediyor” diye konuştu.
Gümrük ve lojistik şirketi KVT Service yöneticisi Yuliya Şlenskaya da Rusya’nın güney limanları üzerinden gerçekleşen yük trafiğinin “neredeyse sıfıra indiğini” belirtti. Şlenskaya’ya göre eylül ayında Türkiye ile ticaretin bir bölümü Kafkasya üzerinden geçen daha uzun ve maliyetli kara güzergâhlarına veya Rusya’nın kuzeybatısındaki limanlara kaydırıldı.
Türkiye’de çalışan girişimci Yekaterina Karaca da, Karadeniz’deki durumun lojistik maliyetlerinin artmasına ve konteyner bulmada zorluklara yol açtığını söyledi.
Vedomosti, Karadeniz’deki sorunlardan özellikle tarım ürünleri taşımacılığının etkilendiğini şu örnekle aktardı:
“Rusya Tahıl Birliği verilerine göre Türkiye, 2025-2026 tarım sezonunda 10,2 milyon tonla Rus tahılının en büyük ithalatçısı olmuştu. Bu miktar Rusya’nın toplam tahıl ihracatının yüzde 16’sına denk geliyordu. Ancak ağustos ayında Rusya’dan Türkiye’ye hiç tahıl sevkiyatı yapılmadığı bildirildi. Eylülde ise Türkiye’nin Rus tahıl ihracatındaki payı yüzde 1’e geriledi.”
Türkiye’nin Rus kömürü ithalatında da düşüş görüldüğüne dikkat çeken gazetenin değerlendirmesine göre, temmuz ayında ithalat yıllık bazda 1 milyon ton azalarak 2,1 milyon tona geriledi, ağustosta Taman üzerinden yapılan sevkiyat yaklaşık 1,5 milyon ton oldu.
Gazeteye konuşan diğer uzmanlar, bu yaz yaşanan sert düşüşte lojistik sorunların belirleyici olduğuna dikkat çekti.
Rusya merkezli Makro Ekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi TsMAKP uzmanı Andrey Gniçenko, ağustos ayındaki düşüşte kömür, demir-çelik ürünleri ve bakırın yanı sıra enerji kaynaklarının etkili olduğunu söyledi. Gniçenko’ya göre Rusya’dan Türkiye’ye tahıl sevkiyatının azalması da gıda ürünleri ithalatındaki gerilemeyi hızlandırdı.
Rusya Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsü uzmanı İrina Deryugina ise lojistiğin Baltık Denizi üzerinden yeniden düzenlenmesi halinde sevkiyatların toparlanabileceğini söyledi. Ancak, sürecin 2026 yılı içinde tamamlanamaması durumunda Türkiye’deki gıda üreticilerinin zarar görebileceği uyarısında bulundu.
Vernigora da, “Türkiye, kişi başına ekmek tüketiminde birinci sırada. Rus buğday ithalatındaki düşüş, enerji alımlarındaki azalmayla birlikte enflasyonu hızlandıracak. Türkiye, Rusya’dan gelen hammaddelerin çoğunun işlenip yeniden ihraç edilmesiyle iç tahıl ihtiyacını karşılıyor. Bu ihlal, güvenilir bir tedarikçi olarak itibarını zedeliyor” görüşünü savundu.
Not: Görsel yapay zekâyla üretilmiştir.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
