Neoliberalizmin ve küreselleşmenin, geleneksel ekonomik yaklaşımları hızla alt üst ederek ekonomileri tüketim ekonomilerine dönüştürmüş olması, bireylerin ve şirketlerin borç anlayışlarını kökünden değiştirmiş, aşırı bir cesaretle hızlı ve kolay borçlanır hale sokmuştur.
Mevcut ekonomik yapı, insanımızın zor günlerde kullanmak üzere tasarruf yapma, şirketlerin de mali zorluklara karşı ihtiyat ayırma alışkanlıklarını değiştirmiş, hatta neredeyse ortadan kaldırmıştır
Önceleri çekinilen, korkulan ve ancak zorunlu durumlarda gerektiği kadar yapılan borçlanma artık olağanlaşmış, hemen her durumda çabucak başvurulan bir ekonomik davranış olmuştur bugün.
Borçlanmaya karşı bakış açısının bu derece değişmiş olmasının ana nedeni, ekonomik sistemin bitmek bilmeyen reklam bombardımanı, özendirme ve yarattığı ihtiyaç yanılsamasıyla, bireyleri sürekli tüketmeye zorlayarak gelirlerinden hep daha fazlasını harcamalarına yol açması ve böylelikle tasarruf etmenin imkansızlaşarak, borçlanmanın kaçınılmaz hale gelmesidir.
Çalışmak-kazanmak-harcamak zincirini kırarak, kazanılmamış paranın harcanmaması ilkesini rafa kaldıran söz konusu ekonomik model, kişiyi gittikçe artan oranlarda ve uzun vadeli borçlandırmakta, böylelikle de geleceğini ipotek altına almakta, onu adeta kımıldayamaz duruma getirmektedir.
İnsanların hareket alanlarını iyice daraltarak tercih yapmalarını zorlaştırıp, değişiklikten ürkerek gerek kendi yaşamları açısından, gerekse de ülkelerinin siyasi ve ekonomik yaşamı açısından, istikrar kaygılarıyla statükonun devamından yana tavır almalarına sebep olan temel güdü işte bu borç bağımlılığıdır.
Şirketlerin birçoğu da tıpkı bireyler gibi sürekli ve yüksek oranlar da borçlanmakta, geleneksel bakışla öz varlıklarının belli bir kısmı kadar borçlanma anlayışı bir kenara itilerek öz varlıklarının birkaç katını bulan borç tutarlarıyla faaliyet göstermektedir.
Sistem adına “finansal kaldıraç oranı” denen sihirli formülle, hangi tutarda borcun şirketin kârlılığını ne kadar arttıracağı şeklindeki hesaplamalarla, borçlanmayı cazip göstermektedir.
Öte yandan, hemen her alanda yoğun, kimi zaman da öldürücü bir rekabetle karşılaşan şirketler, sürekli ve gittikçe artan oranlarda borçlanarak yaşamlarını sürdürebilmekte, borç döngüsü bir tür bağımlılık haline gelmiş bulunmaktadır.
Günümüzde bireyleri, şirketleri hatta devletleri borç almadan yapamama noktasına getiren süreç, dünya ekonomisinin iyice küreselleşmesine bağlı olarak finans kapitalin devasa boyutlara varan büyümesi ile at başı yürümüştü.
Akıl almaz rakamlara ulaşan küresel finans sermayesi, kendini yeniden üreterek sürdürülebilirliğini sağlayabilmek için borç verme gereği duyar. Bu zorunlulukla sistemin kreditörleri olan bankalar ve öteki finans kurumları, geliştirdikleri yığınla finansal ürünle ve yaygın hizmet ağıyla dünyanın bir çok noktasında boy göstererek, hızlıca ve kolay bir biçimde borç vermektedirler.
Bahsettiğimiz bütün bu yapı çerçevesinde bireylere, şirketlere ve devletlere borç vererek otorite konumuna yerleşen finans kapital, borç veren kural koyar gerçeğinden hareketle kendi kuralını koymakta ve ekonomik yapıyı kendi bakışına uygun bir biçimde dizayn etmektedir.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
