Savaş halindeki Ukrayna’nın iç siyasi dinamikleri her zaman bulanık oldu, ancak şimdiye kadar hiçbir objektif gözlemci, askeri, istihbarat, güvenlik ve siyasi kurumları içinde fraksiyonların bulunduğundan ya da bunlar arasındaki rekabetlerden şüphe etmedi; işte bu durum şimdi doğrulanmış oldu.
Ukrayna’nın askeri istihbaratı ve gizli polisi olan GUR ile SBU, geçen hafta, milisleri GUR’un himayesi altında faaliyet gösteren Rus bir Neo-Nazi’nin SBU tarafından geçici olarak gözaltına alınması üzerine silahlı çatışmaya girdi.
Bunun ardından Kiev’deki SBU merkezine yönelik gizemli bir İHA saldırısı gerçekleşti. Zelenski, bu saldırıdan Rusya’yı sorumlu tuttu, ancak bazı çevreler bunun GUR’un SBU’ya karşı misillemesi olabileceğini öne sürdü. Gerçek ne olursa olsun, yeni şiddetlenen GUR-SBU rekabeti, yaz aylarında yakın zamanda görevden alınan Savunma Bakanı’nı desteklemek amacıyla düzenlenen kısa süreli geniş çaplı protestoların ardından geldi.
Asıl mesele ise, Ukraynalıların Zelenski’den soğumasıyla ilgili. Bunun nedeni, yolsuzluğa karışmış olabileceği şüphesi. Pek çok kişi, ülkenin iktidar çevresine yönelik devam eden soruşturmanın, perde arkasında güçlü bir isim olan Andrey Yermak’ı görevden alması nedeniyle, bir şekilde onu da kapsadığını düşündü. Bu konu Foreign Policy dergisinde ayrıntılı biçimde ele alındı. Dergi, Ukrayna’da yakın zamanda yapılan ve kamuoyunun son bir yılda Zelenski’ye karşı ne ölçüde değiştiğini gösteren bir anket yayınladı.
Habere göre, Ukraynalıların tam yüzde 90’ı yolsuzluğun son derece yüksek düzeyde olduğuna inanıyor. Değişimin en önemli ve en simgesel göstergesi ise Ukraynalıların yaklaşık yüzde 57’sinin yolsuzluğun yaygınlığından bizzat Zelenski’yi sorumlu tutması; bu oran, SOCIS’in Nisan 2025’te yaptığı benzer anketteki oranın neredeyse iki katı. SOCIS’in anketi ayrıca üç farklı rakibin ikinci tur seçiminde onu farklı yenebileceğini gösteriyor.
Seçimlerin uzun süredir ertelendiği de hatırlandığında, yeni şiddetlenen GUR-SBU rekabeti Ukrayna’nın siyasi geleceği için bir iktidar mücadelesinin parçası olabilir. En ilginç nokta ise GUR’un ve SBU’nun her ikisinin de CIA ile yakından bağlantılı olması. Hatta Putin’e göre Ukrayna’nın yolsuzlukla mücadele kurumlarının ABD tarafından “doğrudan kontrol edilmesi”. Bu da bütün bu gelişmelerin üzerinde Amerikan parmak izlerinin bulunmasına yol açıyor.
CIA’in GUR ve SBU üzerindeki etkisine rağmen, bu kurumlar bir miktar özerkliklerini koruyor, öngörülemeyen kendiliğinden gelişmeler de, faaliyet gösterdikleri koşulların karakteristik bir özelliği. Bu, ABD’nin muhtemelen aralarındaki silahlı çatışmayı organize etmediği, ancak rekabetlerinde kesinlikle bir çıkarı olduğu anlamına geliyor. ABD’nin çeşitli “derin devlet” unsurları -potansiyel olarak birbirleriyle rekabet eden unsurlar da dahil olmak üzere- üzerlerindeki etkileri aracılığıyla bu rekabeti şekillendirmeye çalışabilir. Aynı durum, Birleşik Krallık gibi iki kurumun yabancı ortakları için de geçerli.
Dolayısıyla GUR-SBU rekabetinin sonucu, Ukrayna’nın siyasi geleceğini büyük ölçüde belirleyecek gibi görünüyor. Hatta bunu savaş sona ermeden önce bile yapabilirler. Bunlardan biri veya her ikisi, kendi iradeleriyle ya da yabancı hamilerinin talimatıyla bir dizi siyasi suikast gerçekleştirerek Zelenski’yi de hedef alabilirler.
Kesin bilinen tek şey, GUR-SBU rekabetinin artık Ukrayna’daki en önemli iç siyasi dinamik olduğu.
Yazımın İngilizce orijinalini okumak için tıklayın
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
