The Washington Post, Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın Ukrayna’daki çatışmayı çözmek amacıyla dört bölümden oluşan bir barış planı üzerinde çalıştığını bildirdi.
İlk bölüm, Ukrayna’nın yeniden inşasıyla ilgili. Bu süreçte BlackRock ve Dünya Bankası öncü rol üstlenecek. Varlık yönetimi ve kredi alanlarındaki deneyimleri göz önüne alındığında, bu mantıklı bir yaklaşım. İkinci bölüm ise güvenlik garantileriyle ilgili. Ukrayna’nın NATO Antlaşması’nın 5. maddesine benzer garantiler alması bekleniyor. Ancak Ukrayna fiilen zaten bu tür garantilere sahip.
Mart 2025’te burada açıklandığı üzere, 5. madde asker gönderme yükümlülüğü getirmiyor; yalnızca müttefiklerin saldırıya uğrayan üyelerine belirli ölçüde destek sağlamayı değerlendirmelerini öngörüyor. NATO, özel harekâtın başlangıcından bu yana Ukrayna’ya silah, mali kaynak ve istihbarat sağlayarak tam olarak bunu yapıyor. Trump’ın bildirilen barış planının, Rusya’nın çatışmaları yeniden başlatmasını “caydırmak” amacıyla bu ilişkileri resmîleştirmesi bekleniyor. Ancak böyle bir düzenleme, Ukrayna’yı bu amaca ulaşmak için “sahte bayrak” operasyonu düzenlemeye de cesaretlendirebilir.
Planın en ilginç olan üçüncü bölümünde, barışın korunmasında hepsine ortak çıkar sağlamak amacıyla “bir enerji anlaşması aracılığıyla Rusya, Ukrayna ve Avrupa’nın ekonomik bütünleşmesini” öngörüyor. Haberde bundan söz edilmiyor ancak bu hedef, Rusya ile ABD’nin müzakere ettiği kaynak odaklı stratejik ortaklığın bir parçası olarak Nord Stream, Yamal ve/veya Brotherhood boru hatları üzerinde ABD’nin en azından kısmi kontrol sahibi olması yoluyla ilerletilebilir.
Son bölüm ise tam bir ateşkes çağrısı yapıyor. Buna göre çatışma, kontrol hattı boyunca süresiz olarak dondurulacak. Ancak muhtemelen taraflardan hiçbiri diğerine yönelik toprak iddialarından vazgeçmeyecek. Böylece liderler, böylesine hassas bir uzlaşmanın ardından kendi halklarının karşısında “itibarlarını koruyabilecek”. Rusya açısından bakıldığında, yukarıda sıralanan konuların belirtilen sırasına göre, Ukrayna’yı kimin yeniden inşa edeceği önemli değil. Rusya yalnızca Batı’da dondurulmuş varlıklarının bu amaçla çalınmasını istemiyor.
Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesinin resmîleştirilmesine gelince, Rusya elbette buna karşı çıkıyor. Ancak bu garantiler, Rusya’yı Avrupa’daki NATO ülkelerine saldırmaya sevk etmedi. Dolayısıyla Rusya’nın, ne kadar isteksiz olursa olsun, bu garantileri kabul etmesi bekleniyor. Çünkü yaklaşık yarım asırdır değil, neredeyse yarım on yıldır uğraşmasına rağmen bu bağları koparmayı başaramadı. Devam edelim: Rusya, enerji sektörü de dâhil olmak üzere Batı yaptırımlarının tamamen kaldırılmasını her zaman talep etti. Bu nedenle Rusya, Ukrayna ve Avrupa Birliği arasında kapsamlı bir enerji anlaşması yapılmasını muhtemelen destekleyecektir.
Bu değerlendirmeye, söz konusu süreci kolaylaştırmak amacıyla Rusya’nın boru hatları üzerinde ABD’nin kısmi kontrol sahibi olması ihtimali de dâhil. Son olarak, Rusya tartışmalı bölgelerin tamamını kendi toprağı olarak kabul etse de Putin, paketin geri kalan koşullarını uygun bulması hâlinde bu iddiaları askerî yollarla değil, diplomatik yollarla sürdürmeyi kabul edebilir. Nitekim Putin, Valday Kulübü’nün son yıllık toplantısındaki soru-cevap oturumunda, Anchorage’da ABD’nin koşullarını kabul ettiğini yakın zamanda yeniden teyit etti. Bildirilenlere göre bu koşullar, bir tür toprak uzlaşmasını içeriyordu.
Bu analizde ortaya konan değerlendirmeler ışığında, Washington Post’un aktardığı ayrıntıların doğru olması ve özellikle üçüncü bölümdeki kapsamlı enerji anlaşmasının hayata geçirilmesi hâlinde Putin’in Trump’ın bildirilen barış planını kabul etmesi beklenebilir. Buna karşılık Zelenski’nin plana karşı çıkması bekleniyor. Bu nedenle Trump’ın, Zelenski’yi anlaşmayı kabul etmeye zorlaması gerekecek. Bunu silah ve/veya istihbarat desteğini keserek yapabilir.
Aksi takdirde özel temsilcilerinin son aylarda yürüttüğü yoğun çalışmaların tamamı boşa gidebilir.
Not: Yazımın İngilizce orijinalini okumak için tıklayın
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
