Suudi Arabistan merkezli Dubai merkezli Al Arabiya English kanalı, ABD ile İran arasında cuma günü imzalanması beklenen 14 maddelik anlaşmayı yayınladı:
1-İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri ve mevcut savaştaki müttefikleri, bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasıyla birlikte Lübnan da dâhil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan eder ve bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylem başlatmamayı, birbirlerine karşı güç kullanma tehdidinde bulunmamayı veya güç kullanmamayı taahhüt eder. Nihai anlaşma, bu maddenin ve diğer maddelerin hükümlerini teyit edecektir.
2-İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine müdahale etmekten kaçınmayı taahhüt eder.
3-İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, azami 60 gün içinde, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek şekilde, müzakere ederek nihai bir anlaşmaya varmayı taahhüt eder.
4-Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının hemen ardından Amerika Birleşik Devletleri, deniz ablukasını kaldıracak, İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı herhangi bir müdahale veya engellemeyi önleyecek ve azami 30 gün içinde deniz trafiğini tam kapasitesine geri döndürecektir. Gemi trafiği, İran İslam Cumhuriyeti açısından savaş öncesi trafik hacmiyle orantılı olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde çevredeki bölgelerden güçlerini çekmeyi taahhüt eder.
5-Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti, teknik engellerin kaldırılması ve mayınların etkisiz hâle getirilmesi ihtiyacını dikkate alarak, Basra Körfezi’nden Umman Denizi’ne ve tersi yönde ticaret gemilerinin hareketinin savaş öncesi hacmine 30 gün içinde yeniden ulaşmasını sağlamak için derhal adımlar atacaktır.
6-Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel ortaklarıyla birlikte, her iki tarafın da üzerinde uzlaştığı kapsamlı bir İran İslam Cumhuriyeti yeniden yapılandırma ve ekonomik kalkınma planı oluşturmayı, bunun için en az 300 milyar dolarlık finansmanı güvence altına almayı taahhüt eder. Nihai anlaşmanın bir parçası olarak bu planın uygulama mekanizması 60 gün içinde belirlenecektir.
7-Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmanın bir parçası olarak üzerinde uzlaşılacak bir takvim çerçevesinde, İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik mevcut tüm yaptırımları sona erdirmeyi taahhüt eder. Buna Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ve birincil ile ikincil tüm tek taraflı ABD yaptırımları dâhildir.
8-İran İslam Cumhuriyeti, hiçbir zaman nükleer silah üretmeyeceğini bir kez daha teyit eder. İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri, zenginleştirilmiş nükleer materyalin akıbetinin ve İran’ın nükleer ihtiyaçları da dâhil olmak üzere karşılıklı mutabakata varılan diğer tüm nükleer konuların nihai anlaşmada uygun şekilde ele alınacağı konusunda anlaşmıştır. Nihai anlaşma bu maddenin hükümlerini teyit edecektir.
9-İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmaya kadar mevcut durumun korunması konusunda anlaşmıştır. Buna göre İran, nükleer programında mevcut durumu koruyacak; Amerika Birleşik Devletleri ise İran’a yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgedeki askerî varlığını artırmayacaktır.
10-Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların kaldırılacağı tarihe kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve bunların türevlerinin ihracatına ilişkin muafiyetler yayımlamasını sağlayacaktır. Buna bankacılık, sigortacılık, taşımacılık ve benzeri tüm ilgili hizmetler de dâhildir.
11-Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerde kaydedilecek ilerleme doğrultusunda, İran İslam Cumhuriyeti’ne ait dondurulmuş veya erişimi kısıtlanmış fon ve varlıkların serbest bırakılmasını ve tamamen kullanılabilir hâle getirilmesini taahhüt eder. Ana hesapta tutulan veya başka yere aktarılmış olan bu fonlar, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai yararlanıcılara yapılacak ödemelerde kullanılacak ve tam kullanım imkânına sahip olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri bu doğrultuda gerekli tüm izin ve lisansları vermeyi taahhüt eder.
12-İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmanın başarılı şekilde uygulanmasını ve gelecekteki yükümlülüklere uyulmasını denetlemek amacıyla bir uygulama mekanizması kurulması konusunda anlaşmıştır.
13-Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının ardından ve bu muhtıranın 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmaya başlanacağına dair güvencelerin alınması ve bu adımların uygulanmasının sürdürülmesi üzerine, İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri yalnızca kalan maddeler hakkında nihai anlaşmaya yönelik müzakerelere başlayacaktır.
14-Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
