Bir önceki yazıda söz ettiğim FFF’in yerine konması şart olan şey bana kalırsa HİS’tir. Ancak yanlış anlama olmasın, duygulardan söz etmiyorum. Ben sadece “Doğru yaşanmış bir hayat” için formülleştirdiğim 3 harfi akılda kalsın diye HİS’sileştirdim.
HİS üçlemesindeki birinci harf, hareketin H’si. Yalnız dikkat, bazen değil sürekli olarak devinmekten söz ediyorum. Beden denilen ve tek amacı çalışmak olan makinayı rölantiye almamaktan söz ediyorum. Koltuk minderi olup futbol izlemek yerine topa tekme atmaktan söz ediyorum.
Sadece bedene ait bir şey de değildir hareketli olmak. Akıl denilen makineyi de atalete gark etmemek, düşünce denilen şeyi çalışır durumda tutmak da aynı oranda önemli. Düşünmek derken bahsettiğim de ister bireysel ister toplumsal konularda olsun, mevcut dertleri kuruntu yapmak değil. Düşünerek aklı çalışır durumda tutmak için hep ve her şeyi merak etmek, bilmediklerini öğrenmeyi sürdürmek, karşıt fikirleri de can kulağıyla dinleyerek önyargısız değerlendirebilmek. O nedenle düşünmek doğuştan gelen bir yetenek değil, mutlaka öğrenilmesi gereken bir beceri.
HİS’in ikinci harfi ise ilişkinin İ’si. Aile, akrabalar, arkadaşlar, komşular, iş arkadaşları, kısaca yaşanılan her mekandaki her tür insanla ilişki kurmak ve sürdürmek. Armudun sapı üzümün çöpü demeden insanlara yakın durmak, almayı beklemeden vermeyi öğrenmek, karşımızdakini kendimize benzetmeye çalışmadan olduğu gibi kabullenmeyi bilmek.
İlişki kurmak aslında doğuştan getirdiğimiz bir yetenekse de hep çuvalladığımız da bir şey. O yüzden doğal akışına bırakmadan yolu yöntemini mutlaka öğrenmemiz gereken bir beceri o da. Düzgün bir hayat sürdürebilmek için doğuştan bildiğimizi sandığımız yöntemde direnmeden ilişki kurma ve sürdürme becerisini de öğrenmeli ve geliştirmeliyiz.
Üçüncü harf ise sanattan gelen S. Sanatın insan yaşamı için neden olmazsa olmaz olduğunu anlatmaya kalkmayacağım ama eksikliğinin maliyetinin sandığımızdan da ağır olduğunu söylemeden geçmeyeyim. “Sanat yoksa, bir damarın kopuktur” diye boşuna söylenmemiş hani…
Bu arada S harfine ikinci bir anlam katarak sakınmaktan gelen S’yi de ekleyebiliriz. Hayatımızı kasten zehirleyen kişilerden sakınmak, besin sandığımız çer çöpten sakınmak, hatta beynimizi uyuşturan kalitesiz müziklerden sakınmak bile önemli. Ancak düpedüz beynin zehri olduğunu pek de anlayamadığımız çakma ilişkiler ağı olan sosyal medyadan sakınmak da önemli. Telefon, tablet, bilgisayar, televizyon olması fark etmeksizin, ekran karşısında geçirilen zamanın gerçek yaşamdan çaldığını bilerek alabildiğine sakınmak.
Elbette yaşam boyu pek çok zehre maruz kalıyoruz, bundan kurtuluş yok, tam arınmanın gereği bile yok ama ister besin, ister duman, ister radyasyon, ister ekran olsun, isterse de kuruntu olsun, sakınabildiğimiz kadarından sakınmak da şart. Çünkü ne ziyan ettiğimiz zamanın telafisi var ne de ziyan ettiğimiz canımızın.
O nedenle sakın ola bu HİS üçlüsünü küçümsemeyin. Bilimsel çalışmalar uzun ve de sağlıklı bir ömrün formülü olarak döne dolaşa bu üçünü dile getiriyor.
“FFF, kişiyi toplumsal varlık olmaktan ve toplu reaksiyondan uzaklaştırdığı için halkın afyonu diye tanımlanmışken alternatifi diye anlattığın HİS de bundan çok farklı değil” diye düşünebilirsiniz. “Bu 3 harfin anlattıkları toplumsal bilinç ve direniş sağlamaz, insanı sadece kendini düşünmeye (egoizme) iter, bencilleştirerek apolitikleştirir.” derseniz buna itirazım var, hem de çok.
HİS’in H’sini düşünelim mesela. Siz doğru dürüst egzersiz yapmayan birisiniz ama politik bilinciniz çok yüksek diyelim. Yani sizin yaşam formülünüzde “Yeterince H” yoksa toplumsal açıdan yapabileceklerinizin sınırı nedir, televizyon ya da internet karşısında gelişmeleri izleyip kızıp küfretmekten öte. Bol hareketle zinde tuttuğunuz kanlı canlı bir bedeniniz yoksa, gerçek politik yaşamın gerçek aktörü de olamazsınız. Atalet yüzünden bedeninizi çürütmekteyseniz, oy vermek gibi en pasif politik eylemi bile gerçekleştiremezsiniz.
Beden o kadar da önemli değil önemli olan akıl ise, onun da zinde olması şart, toplumsal sorumluluklar üstlenmek için. Meraklı bir aklı beslemeyi sürdürmüyorsanız, fii tarihinin köhne fikirlerini sakız etmekten öteye gidebilir misiniz? Nostaljide takılı kalmış, günümüz gerçeklerinden bihaber bir muhakeme yeteneği ile bırak toplumu ve dünyayı kurtarmak, kendi gününüzü bile kurtaramazsınız.
İ harfinin bencilliğine gelince… Sağlıklı ilişkiler yani dostluk sürdürmek “İhtiyacım olduğunda yanımda birileri olsun” bencilliğiyle ilelebet sürebilir mi? Aldığın kadarını vermekle, hatta almayı düşünmeden vermekle sürdürülebilir ancak. Bunu becerebilense ne yalnız yaşar ne de yalnız ölür. Çevren geniş, dostların kadim olduğunda, sen artık toplumsal bir varlıksındır, eğlenceye de varsındır eyleme de…
Son olarak S harfinin temsil ettiği sanatın hayatınızda dozu ne kadarsa hayat kaliteniz de o kadardır, toplum bilinciniz de, bilincin yoldaşı eylemciliğiniz de. Ötesi hava cıva. S’e eklemlendirdiğim sakınmacılığın toplumcu mu bencilce mi olduğunu düşünmeyi de size bırakıyorum. Özellikle dizi izleyerek, oyun oynayarak ya da sadece ekran kaydırarak zaman öldürmekten sakınmanın kazancını varın siz hesaplayın.
Bilim kanıtladı ki ölüm, yoğun iş planı olanlara uğramıyor. Bırakıyor ki yapacağını yapsın. Karşılığında “Benim artık işim bitti” diyenlere de göz açtırmıyor ama. O yüzden bugün için olduğu gibi yarın için de yapacak işiniz olmalı, mutlaka. Hangi yol size uygunsa, neye beceriniz varsa, ne yapmaya gücünüz yetiyorsa o yolda üretime katılmalısınız. Ölümü ötelemekteki faydası bir yana, üretmeyen bencil, üretici olan da toplumcu olur. Var mı buna itirazı olan? O yüzden yaş kaç olursa olsun, planlamaya ve de yapmaya devam.
Doğru dürüst bir yaşam sürebilmek için çöp yememek, zehir içmemek ve iyi uyumak şart. Bu üçlü çok ama çok önemli ama onlardan bile önemli olan bu üç şeyi (HİS) bir kez daha tekrarlamak istiyorum:
Dostluk sarmalında yaşamak, tüketici değil üretici olmak için bolca çalışırken sanatla da yoldaşlık etmek ve aklın tüketicilerinden (ekrandan) olabildiğince kaçınmak.
Satın alarak tüketeceklerimiz için yani para kazanmak için harcadığımızdan daha fazla zamanı bir şeyler üretmek için harcamazsak, mesleğimiz için cömertçe harcadığımız zamanın önemli bir bölümünü dostluklar sürdürmek için kullanmazsak, ömür denilen o kısacık zaman dilimini başkalarının yaşam hikayesini dikizlemek için ekran karşısında çar çur edersek, hayatımız nafile harcanıp gider. Hele adına “oyun” diyerek hafifletilen herhangi bir türden kumara dadanmışsak, nafileden de nafile yaşıyoruz demektir…
İyi bir hayat sürmek, sanılanın aksine paraya değil, bakış açısına ve davranış biçimine bağlı. Yeter ki bunu fark edecek bilincimiz olsun. Yoksa akıntı öyle kuvvetli ki sürüklenip gitmek hiçten değil.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
