Türkçedeki yabancı kökenli kelimeler her zaman tartışma konusu olmuştur.
Aslında tüm dünya dilleri, özellikle komşu ülkeler ya da yakın ilişki içinde bulunan devletler ve halklar birbirlerinden etkileniyor ve kelime ödünç alıyor. Uzmanlar, “dilde zorlama olmaz” diyor. Yani bir dile yabancı bir dilden giren kelime toplum tarafından benimsemiş ve kullanılmaya başlanmışsa müdahale edilse bile bir sonuç vermiyor.
Türk Dil Kurumu (TDK) bu alanda da çalışma yapıyor ve yabancı dillerden giren kelimeler için Türkçe karşılıklar öneriyor. Bunlardan bazıları toplumda karşılık buluyor, bazıları ise bulmuyor ve unutuluyor gidiyor.
İlginç bir not: Bazı araştırmalara göre, ortalama bir birey günlük dilde sadece 400-600 kelime kullanıyor.
Peki, TDK Güncel Sözlük’te kaç kelime var?
TDK’nin bu konudaki açıklaması şöyle:
“Dilde yaşayan gelişmelerin yansıtıldığı Türkçe Sözlük’te söz, terim, deyim, ek ve anlamdan oluşan 122.423 söz varlığı, madde başı ve madde içi toplam 92.292 söz, Türk edebiyatından seçilmiş 34.672 örnek cümle, 1.454.903 sözden oluşan sözlük metni bulunmaktadır. İncelendiğinde Türkçede 616 bin 767 sözcük bulunduğu görülüyor.”
Türkçeye yabancı dillerden girmiş kelimelerin sayısı ise 15 bin civarında, tam olarak 14 bin 483; bu da yüzde 15,69’luk bir oran anlamına geliyor.
Yüzde 15 oran olarak çok yüksek görünmeyebilir ama bunların büyük bölümü yaygın olarak kullanılıyor. Bunlar o kadar benimsenmiş ki çoğunun aslında Türkçe olmadığını bilmiyoruz.
Tahmin edilebileceği gibi Türkçenin en çok kelime aldığı dil Arapça. İkinci sırada olması beklenen Farsçanın yerinde ise Fransızca var.
Bakalım dilimize hangi yabancı dillerden kelimeler girmiş:
| Arapça | 6467 | Yunanca | 48 | Japonca | 9 |
| Fransızca | 5253 | Rusça | 44 | İbranice | 7 |
| Farsça | 1359 | İspanyolca | 33 | Moğolca | 4 |
| İngilizce | 485 | Ermenice | 24 | Portekizce | 3 |
| Rumca | 400 | Slavca | 24 | Norveç | 2 |
| Almanca | 98 | Soğdca * | 24 | Fince | 2 |
| İtalyanca | 89 | Bulgarca | 19 | Korece | 1 |
| Latince | 78 | Macarca | 9 | Arnavutça | 1 |
10. Rusça–44 kelime
En çok kullandıklarımız: İzbe, mazot, vatka, çatpat, semaver, koçan, mamut.
9. Yunanca–48 kelime
En çok kullandıklarımız: Anektod, cımbız, çiroz, diyalog, kilise, pide, efendi, kümes, ıhlamur.
8. Latince–78 kelime
En çok kullandıklarımız: Ağustos, forum, ego, larva, ortanca, stadyum, penis, sedir, testis, vajina.
7. İtalyanca–89 kelime
En çok kullandıklarımız: Alaturka, banyo, banka, bira, çapa, çikolata, düzine, falso, fiyasko, fulya, fiyasko, izbandut, korsan, makine, piyasa, vardiya.
6. Almanca–98 Kelime
En çok kullandıklarımız: Balata, bitter, dekan, filinta, genetik, hamburger, kaput, şalter, şinitzel, otoban, röntgen, revir, şablon, vokal, zeplin.
5. Rumca–400 kelime
En çok kullandıklarımız: Ahtapot, anahtar, biber, bezelye, domates, fener, fasulye, fırın, horon, ızgara, kutu, lahana, limon, masa, papatya, paçoz, salya, tuğla, vaftiz, yalı.
4. İngilizce–485 kelime
En çok kullandıklarımız: Amatör, blöf, ciklet, denim, derbi, dozer, empati, flört, global, jenerasyon, kek, kokteyl, mikser, operasyon, objektif, partner, revize, versiyon.
3. Farsça–1359 kelime
En çok kullandıklarımız: Aferin, ahenk, ateş, cadı, cihan, çanta, çare, dadı, eczane, efsane, günah, hasta, horoz, karşı, karpuz, lacivert, meydan, perde, pirinç, renk, rüzgar, saray, satranç, sucuk, tahta, terzi, yar, zehir, ziyan.
2. Fransızca-5253 kelime
En çok kullandıklarımız: Alfabe, afiş, balkon, bisiklet, ceket, dans, ekonomi, direksiyon, garaj, hijyen, jandarma, kaban, kolye, lastik, morg, misket, nostalji, okul, plaj, sivil, spor, taksi, travesti, üniversite, virgül.
1. Arapça–6467 kelime
En çok kullandıklarımız: Akıl, asker, cadde, ceza, devlet, evlat, gıybet, hukuk, isim, kader, kadayıf, kelime, maaş, mektup, mücevher, nakit, ramazan, sıfat, şaka, şehit, telaffuz, ticaret, yemin, zamir, zanaat.
Diğer örnekler:
Macarcadan geçenler: Katana, palaska, varoş
Portekizceden geçenler: Bonfile, şeftali, şövalye
İbraniceden geçenler: Havra, Yehova
Japoncadan geçenler: Judo, geyşa, kamikaze
Finceden geçen: Sauna
Arnavutçadan geçen: Plaçka (çapul)
Koreceden geçen: Tekvando
(e-cozum.net, Medya Günlüğü)
(*) Soğdca: Doğu İran dili.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
