Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ilişkiler, ekonomik sorunlar, güvenlik politikalarındaki görüş ayrılıkları ve hukuk devleti konusundaki eleştiriler nedeniyle belirsizliğini koruyor.
Carnegie Europe’de yayımlanan bir analizde, Türkiye’nin karşı karşıya olduğu dört temel sorunun aynı zamanda Avrupa’nın geleceğini de etkilediği vurgulanıyor.
Carnegie Europe uzmanı Marc Pierini’nin değerlendirmesine göre, yatırım fonları krizi, muhalif bir televizyon kanalına yönelik müdahale, Türkiye’nin Fransa ve Almanya’nın önerdiği “Made in Europe” ticaret girişiminin dışında bırakılması ve Türkiye-Libya deniz yetki alanları anlaşması, Ankara’nın uluslararası ilişkilerdeki konumuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Analizde, Türkiye ekonomisinin uzun süredir ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Yatırım fonlarında ortaya çıkan ve yaklaşık 500 bin kişiyi etkileyen krizin, uluslararası yatırımcıların güvenini de zedelediği vurgulanıyor.
Türkiye’nin AB ile 1995’ten bu yana yürürlükte olan Gümrük Birliği ilişkilerinin de baskı altında olduğu kaydediliyor. Fransa ve Almanya’nın otomotiv sektörünü kapsayan “Made in Europe” önerisinde Türkiye’ye yer vermemesi, Ankara’da tepkiyle karşılanmıştı. Pierini, bu dışlanmanın Türkiye’nin sanayi üretimi ile AB ekonomisi arasındaki güçlü bağları göz ardı ettiğine dikkat çekiyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının ardından Avrupa’da savunma ve güvenlik iş birliği arayışları hız kazandı. Türkiye ise savunma sanayisindeki kapasitesi, NATO üyeliği ve Karadeniz’deki konumuyla Avrupa güvenliği açısından önemli bir aktör olarak öne çıkıyor.
Buna karşın Ankara’nın Moskova ile ilişkilerini sürdürmesi, Rusya’ya yaptırım uygulamaması ve Türkiye’deki hukuk devleti sorunları, Avrupa ülkeleriyle daha kapsamlı bir güvenlik ortaklığının önündeki engeller arasında gösteriliyor.
Analizde, Türkiye’nin Karadeniz güvenliğine katkı sağlayabileceği, ancak bu rolün Rusya ile ilişkiler nedeniyle hassas dengeler gerektirdiği de belirtiliyor.
Hukuk devleti sorunu
Pierini’ye göre Türkiye ile Avrupa arasındaki en temel sorunlardan biri, hukuk devleti ve demokratik standartlardaki gerileme. Ekrem İmamoğlu hakkında yürütülen yargı süreci, muhalefet belediyelerine yönelik müdahaleler, medya üzerindeki baskılar ve Osman Kavala’nın cezaevinde tutulması bu çerçevede ele alınıyor.
Yazıda, Türkiye’deki demokratik gerilemenin yalnızca üyelik müzakerelerini değil, Avrupa ülkeleriyle güvenlik ve ekonomik iş birliğini de olumsuz etkilediği savunuluyor.
Analizin dördüncü başlığı, Avrupa’daki siyasi dengelerin değişmesi. Pierini, önümüzdeki dönemde Fransa, Almanya, İtalya, Polonya ve İspanya gibi ülkelerde yapılacak seçimlerin Avrupa siyasetini yeniden şekillendirebileceğini belirtiyor.
Aşırı sağ partilerin güç kazanmasının, göç ve Türkiye’nin AB üyeliği gibi konularda Ankara’nın hareket alanını daraltabileceği değerlendirmesi yapılıyor. Türkiye’nin Avrupa ile ticaret, finans, eğitim ve araştırma alanlarındaki bağlarının yerine geçebilecek güçlü alternatiflerinin bulunmadığı da vurgulanıyor.
“Denge politikası” çıkmazı
Pierini, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkiye’yi Avrupa, ABD, Rusya ve Çin arasında dengeli bir konumda tutma arayışının Ankara’nın egemen tercihi olduğunu kabul ediyor. Ancak yazara göre bu yaklaşım, AB üyeliği hedefi ve Avrupa Konseyi üyeliğinin gerektirdiği demokratik ve hukuki ilkelerle çelişiyor.
Analizin sonunda Türkiye’nin geleceği açısından iki unsurun belirleyici olacağı ifade ediliyor: Avrupa ile ekonomik, sanayi, eğitim ve araştırma bağlarının korunması ve hukuk devletinin güçlendirilmesi.
Pierini, önümüzdeki iki yılın Türkiye ile Avrupa’nın ilişkilerini hangi yönde şekillendireceğini göstereceğini belirtiyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
