Rusya denince akla gelen sembollerden biri ayı. Yüzyıllardır ülkenin kültürel ve siyasi imajının parçası olan bozayı, şimdi Rusya’nın bazı bölgelerinde gerçek bir güvenlik sorununa dönüşüyor.
Sibirya’dan Uzak Doğu’ya uzanan geniş bölgede ayılar giderek daha sık yerleşimlere giriyor. İnsanlarla karşılaşmaların bazıları ölümle sonuçlanıyor. Bazı bölgelerde alarm seviyeleri yükseltiliyor, okullar uzaktan eğitime geçiriliyor, açık hava etkinlikleri sınırlandırılıyor.
Üstelik ortada yalnızca birkaç saldırıdan ibaret bir tablo yok. Rusya’daki bozayı nüfusu 1990’dan bu yana 2,3 kattan fazla arttı ve 2026 itibarıyla 307 bin 900’e ulaştı.
Peki Rusya gerçekten bir “ayı problemi” mi yaşıyor?
Rusya Doğal Kaynaklar ve Çevre Bakanlığı’nın verilerine göre ülkedeki bozayı sayısı 1990’da yaklaşık 130 bindi, bugün 307 bin 900’e çıktı.
Ayıların en yoğun bulunduğu bölgeler arasında Krasnoyarsk ve Habarovsk bölgeleri, Kamçatka ve İrkutsk bulunuyor. Krasnoyarsk’ta yaklaşık 26 bin 600, Habarovsk’ta 26 bin 200, Kamçatka’da 24 bin 200 ve İrkutsk’ta 22 bin 400 bozayı bulunuyor.
Uzmanlara göre nüfus artışında iklim koşullarının da etkisi var. Daha ılık ve kısa kışlar yavruların hayatta kalma oranını artırıyor.
Ancak bu yıl başka bir sorun daha ortaya çıktı, yiyecek sorunu.
RBC’nin görüştüğü uzmanlara göre 2026’da erken ve kurak geçen ilkbahar, ormandaki bazı meyvelerin normalden erken olgunlaşıp dökülmesine yol açtı. Böylece özellikle yaz sonu ve sonbaharda ayıların doğal besin kaynakları azaldı.
Sonuçta ayılar yiyecek bulmak için insan yerleşimlerine daha fazla yaklaşmaya başladı.
Üstelik yerleşimlerde onları çeken başka bir kaynak daha var, yani çöp.
Rusya Doğal Kaynaklar Bakanlığı, açık çöp konteynerleri, çöplükler ve turistik tesislerin çevresindeki yiyecek atıklarının ayıları yerleşimlere çektiğini belirtiyor. İnsanlardan kolay yiyecek bulmaya alışan hayvanların zamanla insanlardan duyduğu korkuyu da kaybedebildiği ifade ediliyor.
Bu da tehlikeli bir döngü yaratıyor: Ayı yiyecek bulmak için yerleşime geliyor, insanlardan korkmamaya başlıyor ve sonunda insanlar ile hayvan arasındaki karşılaşmalar saldırıya dönüşebiliyor.
Kaç kişi öldü?
Moscow Times’ın derlediği verilere göre nisan ayından bu yana Rusya’nın kuzey bölgeleri, Sibirya ve Uzak Doğu’da en az 19 kişi ayı saldırılarında hayatını kaybetti. Gazete, bu olayların özellikle son aylarda neredeyse günlük olarak haber konusu haline geldiğini yazıyor.
RBC ise 1 Ağustos-24 Eylül arasında 11 bölgede insanlara yönelik ayı saldırılarının kaydedildiğini bildirdi.
Krasnoyarsk bölgesinde durum özellikle dikkat çekti. Altı kişinin ayı saldırıları sonucu ölmesinin ardından Rusya Soruşturma Komitesi, olası ihmal nedeniyle soruşturma başlattı. Komşu Hakasya’daki Abaza kentinin yetkilileri ise ayıların kenti adeta kuşattığını bildirdi.
Bazı bölgelerde alınan önlemler de sorunun boyutunu gösteriyor.
Tuva’nın 17 ilçesinin 11’inde yüksek alarm ilan edildi. Buryatya’da bir ayının kent merkezine girmesi üzerine iki okul ve bir teknik okul uzaktan eğitime geçti. Baykalsk’ta sokağa çıkma kısıtlaması uygulandı. Tomsk’ta ise toplu etkinliklere sınırlama getirildi.
Ama Rusya’nın resmi açıklaması biraz farklı.
Doğal Kaynaklar Bakanlığı, ayı saldırılarında olağanüstü bir artış olduğu görüşünü kabul etmiyor. Bakanlığa göre son yıllarda Rusya’da yılda yaklaşık 20-30 ayı saldırısı görülüyor. Rekor yıl ise 2014’tü; o yıl 166 saldırı kaydedilmişti.
Bakanlık ayrıca sosyal medya ve cep telefonlarının insanların olaylardan daha hızlı haberdar olmasını sağladığını, bunun da saldırıların olduğundan daha yaygın olduğu izlenimini yaratabileceğini belirtiyor.
Gerçekten de Medialogia’nın RBC için yaptığı hesaplamaya göre 1 Haziran-9 Eylül arasında ayı saldırılarıyla ilgili medya haberleri geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık iki katına çıktı. Sosyal medyadaki paylaşımlar ise 2,2 kat arttı.
Fakat bazı uzmanlar resmi açıklamaya katılmıyor.
Moscow Times’a konuşan bağımsız bir ayı uzmanı, mevcut durumu “felaket” olarak nitelendirirken, medyaya yansıyan olayların gerçek tablonun yalnızca bir bölümünü oluşturabileceğini söyledi. Uzman, ayı sayısının artmasının yanı sıra hayvanların insanlardan duyduğu korkunun da azaldığını savundu.
Peki, çözüm ayıları öldürmek mi?
Moscow Times’a göre yalnızca ağustos ayında Sibirya’da en az 200 ayı, insanlara yönelik saldırıları önlemek amacıyla öldürüldü. Tuva’da da yüksek alarmın ardından ayıların sayısını azaltmaya yönelik çalışmalar yürütüldü.
Rusya’daki bazı uzmanlar ise sorunun yalnızca ayıların sayısından kaynaklanmadığını, yiyecek kaynaklarının azalması ve insanların bıraktığı çöplerin de önemli rol oynadığını belirtiyor.
Kuzey Amerika’daki bazı bölgelerde kullanılan özel, ayıların açamayacağı çöp konteynerlerinin insan-hayvan çatışmalarını azaltabildiği belirtiliyor. Ancak Rusya’daki bazı uzmanlara göre bu önlemler, bu yıl yaşanan krizin boyutu düşünüldüğünde tek başına yeterli olmayabilir.
Sonuçta ortaya oldukça ironik bir tablo çıkıyor.
Rusya’nın sembollerinden biri olan ayı, bu kez siyasi bir metafor olarak değil, gerçek bir sorun olarak ülkenin karşısına çıkıyor.
Not: Görsel yapay zekâyla üretilmiştir.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
