Ben Affleck’in çok tartışılan görüntüsü, internet çağında şöhretin nasıl yeniden yazılabildiğini gösteriyor.
Milyonlarca insan “Sad Affleck” (Üzgün Affleck) olarak bilinen internet memesini (*) hatırlıyor: Oyuncu Ben Affleck, Henry Cavill’in yanında sessizce oturuyor, yüzünde yorgun ve kederli bir ifade var. Görüntü, kısa sürede dünyanın dört bir yanında paylaşıldı. Kullanıcılar üzerine hüzünlü müzikler ekledi, farklı başlıklarla yeniden kurguladı ve Affleck’i internet mizahının en tanınan figürlerinden birine dönüştürdü.
İşin ilginç yanı, bu görüntüyü hatırlayanların bir bölümü, onun hangi filmle bağlantılı olduğunu bile unuttu. Böylece filmin kendisi geri planda kalırken oyuncunun birkaç saniyelik sessizliği başlı başına bir gösteriye dönüştü.
Hikâye, 2016’da, Affleck’in Batman’i, Cavill’in ise Superman’i canlandırdığı “Batman v Superman: Dawn of Justice” (Batman ve Superman: Adaletin Şafağı) filminin tanıtım çalışmaları sırasında başladı.
Yahoo’nun İngiltere ekibiyle yapılan röportajda iki oyuncuya filmin eleştirmenlerden aldığı olumsuz yorumlar soruldu. Cavill yanıt verirken Affleck sessiz kaldı. İşte, kameranın kaydettiği o an, sonradan yapılacak internet kurgularının malzemesi oldu.
Röportajdan alınan görüntüye Simon & Garfunkel’in “The Sound of Silence” şarkısı eklendi. Ortaya çıkan video, Affleck’in yüz ifadesini filmin eleştirileri karşısındaki hayal kırıklığının sembolü gibi sunuyordu. Kısa sürede yayılan video, “Üzgün Affleck” memesinin doğuşuna yol açtı.
Görüntüdeki sessizlik, internet kullanıcılarının yorumlarıyla bir duygu hikâyesine dönüştü.
Oysa Affleck’in kariyeri, bu görüntüden ibaret değildi. Matt Damon’la birlikte yazdığı “Good Will Hunting” senaryosuyla 1998’de Oscar kazandı. Daha sonra oyunculuğun yanı sıra yönetmenlik ve yapımcılık alanlarında da kendini gösterdi. Yönettiği “Argo”, 2013’te En İyi Film Oscar’ını kazandı.
Affleck, Hollywood’un hem yıldız oyuncu hem de kamera arkasında söz sahibi olabilen isimlerinden biriydi. Batman rolü de ona küresel ölçekte büyük bir görünürlük sağladı.
Ancak internette çoğu zaman tek bir sahne, fotoğraf veya mimik öne çıkıyor. Bir oyuncunun yıllar boyunca ortaya koyduğu işler, bu görüntünün gölgesinde kalabiliyor.
Burada mesele yalnızca Affleck’in alaya alınması değil. İnternetin, tanınmış bir insanın kamusal kimliğini seçtiği tek bir an üzerinden yeniden kurabilmesi.
Görüntü kimin kontrolünde?
Geleneksel medyada bir yıldızın imajı; filmler, röportajlar, dergi kapakları ve reklam kampanyaları aracılığıyla şekillenirdi. Elbette bu imaj da bütünüyle oyuncunun kontrolünde değildi. Fakat internet, bu sürece milyonlarca yeni anlatıcı ekledi.
Artık bir görüntüyü çeken kişiyle onu dünyaya yayan kişi aynı olmak zorunda değil. Bir kullanıcı videoyu kesiyor, bir başkası müzik ekliyor, bir diğeri yeni bir başlık yazıyor. Her paylaşım, görüntünün anlamını biraz daha değiştiriyor.
Üstelik bu süreçte asıl bağlam silinebiliyor. Röportajın neden yapıldığı, sorunun ne olduğu, filmin nasıl karşılandığı önemini kaybediyor. Geriye yalnızca kolay tanınan, tekrar üretilebilen bir yüz ifadesi kalıyor.
Böylece kişi, kendi hikâyesinin tek anlatıcısı olmaktan çıkıyor. Hatta bazen başkalarının ürettiği hikâye, kişinin gerçek çalışmalarından daha görünür hale geliyor.
Alay mı mizah mı?
“Üzgün Affleck” örneğinde bir başka ayrıntı da var: Meme yalnızca Affleck’le alay etmek için kullanılmadı. İnsanlar kendi yorgunluklarını, hayal kırıklıklarını ve gündelik sıkıntılarını anlatmak için de bu görüntüye başvurdu.
Bu açıdan meme, tek bir oyuncunun ötesine geçti. Affleck’in yüzü, herkesin kendi duygusunu yerleştirebildiği ortak bir simgeye dönüştü.
Affleck de 2017’de verdiği bir röportajda olayla mizahi biçimde dalga geçti. Henry Cavill’in yanında sessiz kaldığı röportajlara bir daha katılmaması gerektiğini söyleyerek internetin kendisi hakkında ürettiği şakaya karşılık verdi. Bu tavır, en azından kamuoyu önünde, görüntünün yarattığı mizahı tamamen reddetmediğini gösteriyordu.
Yine de bir insanın bu tür bir şakaya gülümseyerek karşılık vermesi, o şakanın bütün sonuçlarından memnun olduğu anlamına gelmez. İnternet mizahı ile kişisel deneyim arasındaki mesafe her zaman açık değildir.
Şöhretin yeni ölçüsü
“Sad Affleck” vakası, internetin bir yıldızı bir anda görünür kılabildiğini gösteriyor. Fakat görünürlük ile başarı, hatta görünürlük ile saygınlık aynı şey değil.
Bir oyuncunun filmi unutulurken yüz ifadesinin hatırlanması, dijital kültürün dikkat ekonomisi hakkında da bir şey söylüyor. Uzun bir filmi izlemek zaman ister; bir memeyi anlamak ise çoğu zaman birkaç saniye. Kolay tüketilen görüntü, karmaşık hikâyenin önüne geçebiliyor.
Bir zamanlar yıldızlar filmleriyle hatırlanırdı. Bugün bir filmin kendisi unutulurken, tanıtımı sırasında yakalanan birkaç saniye hafızalara kazınabiliyor.
Kısacası, internet bir yıldızı yalnızca ünlü yapmıyor. Onun hangi yönüyle hatırlanacağına da ortak oluyor.
(*) Meme: Genellikle mizahi, hicivli veya kültürel bir mesaj içeren resim, video, kelime ya da GIF gibi dijital içerikler.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
