Ukrayna savaşının dört yılı aşkın süredir devam etmesinde Batılı ülkelerin gönderdiği silah ve mühimmatın çok önemli bir rolü var.
ABD ve Avrupa ülkeleri tanklardan hava savunma sistemlerine, topçu mühimmatından füzelere kadar çok çeşitli askerî malzemeyi Ukrayna’ya gönderiyor.
Peki binlerce kilometre uzaktaki ülkelerden çıkan bu silahlar Ukrayna’daki birliklere nasıl ulaşıyor?
Yanıt aslında tek kelime: Lojistik.
Silah ve mühimmat bağışçı ülkelerden çıktıktan sonra Ukrayna’ya doğrudan tek bir hat üzerinden gönderilmiyor. NATO’nun Ukrayna Güvenlik Yardımı ve Eğitim Komutanlığı (NSATU), müttefik ve ortak ülkelerden gelen askerî yardımın koordinasyonunu yapıyor.
NATO’nun Wiesbaden’deki merkezinin yanı sıra ittifakın doğu kanadında üç lojistik merkezi bulunuyor. NSATU, bağışların bu merkezlere ulaştırılması, ekipmanların bakım ve onarımı gibi süreçleri koordine ediyor. NATO özellikle önemli bir noktayı vurguluyor: Ukrayna’ya girdikten sonraki teslimatı kendi personeliyle gerçekleştirmiyor.
Bu zincirin en bilinen halkası ise Polonya.
Ukrayna sınırına yakın Rzeszow-Jasionka bölgesi, savaşın başlamasından sonra uluslararası askerî yardımın önemli lojistik merkezlerinden birine dönüştü.
Polonya’nın kurduğu POLLOGHUB, dünyanın farklı yerlerinden gelen askerî malzemenin toplandığı ve Ukrayna’ya aktarılmak üzere hazırlandığı merkezlerden biri.
Polonya Savunma Bakanlığı, 2025 sonunda askerî bağışların yüzde 80’den fazlasının Polonya üzerinden geçtiğini açıkladı.
NATO ise Polonya’daki lojistik merkezin ayda yaklaşık 18 bin ton malzemenin Ukrayna’ya devam eden sevkiyatını yönettiğini bildiriyor.
Rzeszow-Jasionka’nın önemi yalnızca havaalanından kaynaklanmıyor. Bölge, karayolu ve demiryolu bağlantılarıyla Avrupa’nın geri kalanından gelen yardımın Ukrayna’ya aktarılmasında önemli bir geçiş noktası oluşturuyor.
Polonya hükümeti de Rzeszow’daki lojistik merkez, yollar, demiryolları ve sınır geçişlerini Ukrayna’ya verilen desteğin önemli altyapıları arasında sayıyor.
Merkezin stratejik önemi nedeniyle çevresindeki hava savunması da güçlendirilmiş durumda. NATO, lojistik merkezin güvenliğinin sağlanması için Polonya’da Patriot sistemleri de dahil olmak üzere hava savunma tedbirleri bulunduğunu açıklıyor.
Sonra ne oluyor?
Malzeme Avrupa’daki lojistik merkezlere ulaştığında iş bitmiyor.
Ekipman Ukrayna’ya aktarılıyor ve bundan sonraki dağıtım Ukrayna’nın kendi askerî lojistik sistemi içinde gerçekleştiriliyor.
Dolayısıyla kamuoyunda zaman zaman kullanılan “Batı silahları doğrudan cepheye gönderiliyor” ifadesi, sürecin tamamını anlatmıyor.
Daha doğru tablo şöyle:
Bağışçı ülkeden gelen silah ve mühimmat Avrupa’daki lojistik merkeze gönderiliyor, buradan Ukrayna’ya giriş yapıyor ve son olarak askerî lojistik sistemiyle birliklere dağıtılıyor.
Ancak bu, bütün silahların aynı güzergâhtan geçtiği anlamına gelmiyor. NATO’nun birden fazla lojistik merkezi bulunuyor ve sevkiyatın ayrıntıları ekipmana, bağışçı ülkeye ve döneme göre değişebiliyor.
Sistemin bir başka ilginç boyutu da PURL adı verilen mekanizma.
Bu sistemde NATO, Ukrayna’nın ihtiyaç duyduğu ve ABD’nin büyük miktarlarda sağlayabildiği silah ve mühimmat paketlerini belirliyor. Daha sonra NATO müttefikleri bu paketlerin finansmanını üstleniyor ve teslimat NATO tarafından koordine ediliyor.
NATO’ya göre Haziran 2026 itibarıyla müttefik ülkeler PURL kapsamında ABD kaynaklı 6 milyar doların üzerinde askerî ekipmanın finansmanını taahhüt etmişti. Teslimatlar devam ediyor.
Rusya neden engelleyemiyor?
Çünkü ortada tek bir silah konvoyu veya tek bir depo bulunmuyor. Çok sayıda ülke, çok farklı türlerdeki askerî malzemeyi farklı zamanlarda Avrupa’ya gönderiyor. NATO da yardımın koordinasyonu için birden fazla merkez kullanıyor.
Tahmin edilebileceği gibi, sevkiyatların operasyonel ayrıntıları kamuoyuna açıklanmıyor.
Kiel Enstitüsü’nün hesaplamalarına göre Batılı ülkelerin Şubat 2022’den Haziran 2026’ya kadar Ukrayna’ya sağladığı askeri yardımın toplam değeri yaklaşık 180 milyar avroya ulaştı. Bu tutara silah ve mühimmatın yanı sıra askeri araçlar, hava savunma sistemleri, eğitim ve diğer askeri destekler de dahil.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
