ABD, Danimarka ve Grönland, Arktik bölgenin güvenliğini güçlendirmek amacıyla ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını genişleten yeni bir savunma anlaşması imzaladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen tarafından 22 Eylül’de New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde imzalanan anlaşma, ABD’nin adadaki askeri faaliyetlerini genişletmesine ve iki yeni savunma alanı oluşturmasına olanak sağlıyor.
Anlaşmaya göre ABD, kuzeybatı Grönland’daki Pituffik Uzay Üssü’ndeki faaliyetlerini modernize edip genişletebilecek. Bunun yanı sıra güneydeki Narsarsuaq ile doğu kıyısındaki Mestersvig bölgelerinde yeni savunma alanları kurulabilecek.
Reuters’ın haberine göre Narsarsuaq’ta “Soğuk Savaş” döneminde kullanılan eski bir Amerikan üssünün yeniden faaliyete geçirilmesi, Mestersvig’de ise yeni bir askeri tesis kurulması planlanıyor. Ancak anlaşmanın resmi metninde bu iki bölge “savunma alanı” olarak tanımlanıyor.
Yeni düzenleme yalnızca iki tesisle sınırlı değil. Anlaşma, ABD’ye Grönland’ın diğer bölgelerine ve karasularına askeri erişim, üslenme ve uçuş hakları konusunda daha geniş imkanlar sağlıyor.
Ayrıca taraflar, gelecekte Grönland’da başka savunma alanları oluşturulması konusunda da bir mekanizma belirledi. Yeni bir alan önerildiğinde tarafların görüşmesi ve karşılıklı anlaşmaya varması gerekiyor.
Anlaşmanın dikkat çeken maddelerinden biri de “NATO üyesi olmayan” ülkelerin Grönland’da askeri tesisleri kurmasını veya sürekli askeri varlık bulundurmasını engelliyor. NATO üyesi olmayan ülkelerden yatırımcıların bazı stratejik alanlardaki yatırımları da güvenlik gerekçeleriyle sınırlandırılabilecek.
Bu düzenleme özellikle Rusya ve Çin’in Arktik bölgesindeki faaliyetleri açısından önem taşıyor. Anlaşma metninde belirli ülkelerin adı verilmiyor ancak NATO üyesi olmayan devletlerin askeri varlığı ve bazı yatırımları açıkça kısıtlanıyor.
Danimarka’nın egemenliği
Anlaşmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise daha önce Washington ile Kopenhag arasında ciddi gerilim yaratan egemenlik tartışmasına ilişkin.
Metnin giriş bölümünde Danimarka Krallığı’nın egemenliği ve toprak bütünlüğü yeniden teyit ediliyor. Aynı bölümde Grönland halkının uluslararası hukuk çerçevesinde kendi kaderini tayin hakkı da tanınıyor.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını söyledi. Danimarka Başbakanı Frederiksen ise düzenlemenin Danimarka Krallığı’nın egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterdiğini vurguladı.
2026 yılı boyunca Grönland’ın ABD’nin kontrolüne geçmesi gerektiğini savunan Trump’ın açıklamaları Washington ile Kopenhag arasında ciddi bir diplomatik krize yol açmıştı. Yeni anlaşma Grönland’ın ABD’ye devredilmesini öngörmüyor.
1951 anlaşması genişletiliyor
Yeni anlaşma aslında sıfırdan oluşturulan bir savunma düzenlemesi değil. ABD ile Danimarka arasında 1951’de imzalanan ve Washington’a Grönland’da askeri tesis kurma ve kullanma imkanları sağlayan savunma anlaşmasını değiştirip genişletiyor.
Yeni metin, söz konusu savunma düzenlemelerinin “kalıcı niteliğini” güçlendiriyor ve anlaşmaya bir bitiş tarihi koymuyor. Grönland ileride bağımsızlığını kazanırsa, yeni devletin NATO’da kalması ve mevcut anlaşmadaki hak ve yükümlülükleri üstlenmesi öngörülüyor.
Anlaşma henüz otomatik olarak yürürlüğe girmiş değil. Danimarka ve Grönland’daki parlamenter işlemlerin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girecek.
Böylece Washington, Grönland’ın egemenliğini Danimarka’da bırakan ancak ABD’nin Arktik’teki askeri erişimini ve üslenme imkanlarını önemli ölçüde genişleten yeni bir güvenlik düzenlemesi elde etmiş oldu.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
