Türkiye’nin Rusya’dan 2019 yılında aldığı ancak hiç kullanmadığı S-400 füze sistemlerinin kaderi yeniden tartışma konusu oldu.
Amerikan Bloomberg’ün geçen hafta içinde ortaya attığı iddiaya göre, Türkiye ABD’den F-35 savaş uçakları alabilmek amacıyla füzeleri Rusya’ya iade etmek istiyor. Bloomberg, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 12 Aralık’ta Türkmenistan’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmede bu konuyu gündeme getirdiğini ileri sürdü.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, haberi hemen yalanladı ve iki liderin görüşmesinde S-400’lerin iadesini konuşmadıklarını açıkladı.
Moskova’dan gelen diğer açıklamalar, böyle bir gelişmenin iki ülke arasındaki ilişkilerde sorun yaratabileceği yönünde. Örneğin, askeri uzman Boris Djereliyevski, “Füzeleri Rusya’ya iade ederse, Türkiye’nin iki ülke arasındaki ilişkilerin eskisi gibi olmayacağı gerçeğini de kabul etmesi gerekir” dedi.
Rusya Parlamentosu Savunma Komisyonu Başkan Birinci Yardımcısı Aleksey Juravlyov da şunları söyledi:
“S-400 hava savunma sistemleri gibi silahların üreticiye iade edildiğine ilişkin tek bir vaka bile duymadım. Elbette, bir kargo uçağına yükleyerek herhangi bir yere gönderilebilirler. Fakat şartlar sözleşmede açıkça belirtilmiş, süpermarketlerdeki gibi bir iade söz konusu değil. Ayrıca, aklı başında hiçbir dünya lideri Rus hava savunma sistemlerini reddetmez; bunlar dünyanın en iyileri.”
Savunma alanında uzmanlaşmış haber ve analiz platformu TurDef Genel Yayın Yönetmeni Özgür Ekşi ise, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada sistemden kurtulma için olası yolları şöyle sıraladı:
“Birincisi Rusya’dan izin alıp bir başka ülkeye satabiliriz. İkincisi Rusya’ya geri satarız ya da iade ederiz bir şekilde. Üçüncü olasılık ise biz bunu parçalara ayırır, demonte eder ve herkese de gösteririz. Ama demonte etmek için de Rusya’dan izin almamız gerekir. Bu yöntemde füzeleri işe yaramaz hale getirmek ve füzeden daha önemli olan radar istasyonunun kendisini demonte etmek gerekir.”
Normal şartlarda uluslararası kamuoyunda, ABD’nin Rusya karşısında ağır basması, dolayısıyla prestij kaybı olarak algılanacağı için Moskova’nın Türkiye’nin iade talebini kabul etmesi zor görünüyor.
Ancak diğer yandan, Rusya Türkiye’ye, yani bir NATO ülkesine S-400 satarak aslında istediğini çoktan elde etti, İttifak içinde çatlak yarattı, ayrıca silahının reklamını bolca yaptı. Son dönemde Ankara-Moskova ilişkileri biraz “limoni” seyretse de, Türkiye Rusya’nın en yakın ilişki içinde bulunduğu NATO ülkesi. Füzelerin iadesinin gündeme gelmesinin Moskova’nın hoşuna gitmediğini tahmin etmek zor değil. Ancak, Rusya’nın Türkiye’yi kaybetmemek için iade talebini bulunacak uygun bir formülle kabul etmesi mümkün.
Ayrıca, Ukrayna’da dördüncü yılına girmek üzere olan savaş nedeniyle Rusya’nın hava savunmasının güçlenmesine yardım etmek amacıyla Türkiye’den S-400’leri alabileceğini düşünenler de var.
2019’da geldi
15 Temmuz darbe girişiminin ardından Türkiye’nin eksen değişikliğine gideceği söylentilerinin başlamasının hemen ardından Rus S-400 füzelerinin alınması gündeme geldi.
Türkiye, 2017 yılının sonlarında Rusya ile biri opsiyonlu iki adet S-400 sisteminin satın alınması konusunda sözleşme imzaladı.
Toplam maliyeti 2,5 milyar dolar olan S-400 için peşinatın Rus yönetimine transfer edildiği duyuruldu. Milli Savunma Bakanlığı, 12 Temmuz 2019’da ilk parçaların Türkiye’ye ulaştığını açıkladı.
S-400’lerin alınmasını, Türkiye’nin 2015 yılında hava sahasını ihlal eden bir Rus savaş uçağının düşürülmesinin “diyeti” olduğunu ileri sürenler de var.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
