Liberal Polonya Başbakanı Donald Tusk, “Şu aşamada PURL (Öncelikli Ukrayna İhtiyaç Listesi) projesine herhangi bir mali katkıda bulunmayacağız… çünkü kendi silahlanmamıza büyük miktarda para harcıyoruz” açıklamasını yaptı.
PURL, ABD’nin 2025 yazında başlattığı ve Avrupa Birliği’nin finansmanını üstlendiği askerî teçhizatın ABD tarafından Ukrayna’ya gönderilmesini öngören program. ABD hükümetinin 2026 ilkbaharında yayımladığı bir raporda, o tarihe kadar toplam 4,1 milyar dolarlık katkının yalnızca 100 milyon dolarının Polonya tarafından sağlandığı belirtilmişti.
Bu miktar, Şubat 2022’den bu yana Ukrayna’nın Avrupa Birliği’nden (226 milyar dolar) ve ABD’den (68,2 milyar dolar) aldığı toplam yaklaşık 300 milyar dolarlık askerî yardımın yalnızca yüzde 0,03’üne karşılık geliyor. Bu rakamlar, AB ve ABD’nin ilgili resmî raporlarında yer alıyor. Şubat 2022 ile Şubat 2025 arasındaki üç yılda Polonya, Ukrayna’ya 15 milyar zloti tutarında askerî yardım sağladı. Bu miktar, bugünkü kurla yaklaşık 3,75 milyar dolara denk geliyor. Başka herhangi bir ülkeden daha fazla tank, piyade savaş aracı ve uçak vermiş olmasına rağmen Polonya’nın katkısı, Ukrayna’nın toplam askerî yardımının yalnızca yüzde 1,2’si düzeyinde kaldı.
Geçen yaz, iktidardaki liberal koalisyonun Ukrayna’ya yaptığı askerî yardımla ilgili bir skandal yaşanırken Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, temmuz başında yaptığı açıklamada, Aralık 2023’te iktidara gelmelerinden bu yana Ukrayna’ya yalnızca 1,55 milyar zloti değerinde teçhizat sağladıklarını açıkladı. Bu miktar, bugünkü kurla yaklaşık 300 milyon dolar ediyor. Kosiniak-Kamysz, Ağustos 2024’te ise “Polonya hükümeti, hem bizim hükümetimiz hem de bizden önceki hükümet, Ukrayna’ya milyarlarca dolarlık teçhizat bağışladı. Yapabileceğimizin tamamı buydu” demişti.
Birkaç ay sonra, Kasım 2024’te Dışişleri Bakanı Radek Sikorski, Polonya’nın Rusya’ya karşı komşusuna askerî yardım sağlamayı sürdürebilmesi için Ukrayna’ya askerî teçhizatın vadeli olarak satılmasını önerdi. Bu nedenle, yukarıda belirtilen 300 milyon dolarlık teçhizatın ne kadarının bağışlandığı, ne kadarının vadeli satıldığı belirsizliğini koruyor. Her durumda Bloomberg’in Mayıs 2025’te yayımladığı bir makalede ortaya koyduğu üzere Polonya’nın askerî sanayi kompleksi son derece yetersiz gelişmiş durumda. Dolayısıyla ülkenin ihracat kapasitesi de zaten sınırlı.
Ukrayna çatışmasının geniş çaplı aşamasının başlangıcında Polonya’nın stoklarını boşaltması, stratejik dengeleri önemli ölçüde etkiledi. Ancak aradan yaklaşık beş yıl geçtikten ve sonraki yıllarda destek giderek azaldıktan sonra Polonya’nın PURL katkılarını askıya alması askerî açıdan önemsiz. Bu yazıda ortaya konan veriler de bunu gösteriyor. Ayrıca bu karar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Özel Kalem Müdürü Kirill Budanov’un, Tusk’ın açıklamasıyla aynı gün Polonya’da düzenlenen bir etkinlikte ortak savunma projeleri önererek gündeme getirdiği ikili askerî iş birliğine de zarar vermeyecek.
Tusk’ın kararına dönersek, bu adım aslında geçen ay yaşanan yargı darbesinden dikkatleri uzaklaştırmaya yönelik bir iç siyaset hamlesi. Söz konusu yargı darbesi, Avrupa’yı Rusya ile savaşa hazırlamak amacıyla Almanya’nın Polonya’yı dolaylı yoldan ele geçirme girişimi olarak nitelendiriliyor. Bu hamle, Tusk’ın önde gelen muhafazakâr yayın kuruluşu TV Republika’ya yönelik siyasi baskısını da kısmen gündemden uzaklaştırıyor. Güvenilir kamuoyu araştırmaları, Tusk’ın iktidardaki liberal koalisyonunun 2027 sonbaharında yapılacak Sejm seçimlerinin ardından yerini muhafazakâr-liberteryen bir koalisyona bırakabileceğine işaret ediyor. Dolayısıyla bu karar, Ukrayna karşıtı seçmenlere hitap etmeye yönelik bir taktik de olabilir.
Polonya’nın bütçe harcamaları 918,9 milyar zloti düzeyinde. Bu miktar, bugünkü kurla 230 milyar dolara karşılık geliyor. Dolayısıyla Polonya’nın 2025 yazından 2026 ilkbaharına kadar PURL’ye yaptığı 100 milyon dolarlık katkı, toplam bütçe harcamalarının yalnızca yüzde 0,04’ü düzeyindeydi. Bu nedenle Tusk’ın katkıları askıya alma kararını Polonya’nın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 7’sine ulaşan yüksek bütçe açığıyla gerekçelendirmesi de ikna edici görünmüyor. Çünkü söz konusu miktar, toplam harcamalarla karşılaştırıldığında oldukça düşük. Hiç şüphe yok ki bu karar, askerî ve mali açıdan önemsiz, iç siyasete yönelik bir dikkat dağıtma hamlesi. Polonyalılar ise bu hamleye kanmayacak kadar akıllı.
Not: Yazımın İngilizce orijinalini okumak için tıklayın
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
