Yaklaşık 35 yıldır tahtta bulunan Norveç Kralı Harald V, 89 yaşında hayatını kaybetti.
Harald, yalnızca ülkesinin en uzun süre görev yapan hükümdarlarından biri değil, Norveç monarşisini geleneksel kalıplardan çıkaran isimlerden biriydi.
Norveç Kraliyet Sarayı, 89 yaşındaki kralın 28 Ağustos sabahı Oslo Üniversite Hastanesi’nde yaşamını yitirdiğini açıkladı. Harald bir süredir hastanede tedavi görüyordu.
53 yaşındaki Veliaht Prens Haakon, babasının ölümünün ardından Norveç’in yeni kralı oldu.
Harald V’nin hayatını ilginç yapan yalnızca 35 yıllık krallığı değil.
Harald 1937’de doğdu.
Çocukluğu, Norveç tarihinin en zor dönemlerinden birine denk geldi. 1940’ta Nazi Almanyası Norveç’i işgal ettiğinde henüz üç yaşındaydı. Kraliyet ailesi ülkeden ayrılmak zorunda kaldı.
Harald, annesi Prenses Märtha ve iki kız kardeşiyle birlikte ABD’ye gitti. Babası Veliaht Prens Olav ile dedesi Kral Haakon VII ise İngiltere’ye geçerek Norveç hükümetiyle birlikte sürgünde kaldı.
Böylece çocuk yaşta bir prens olarak savaşın ortasında büyüdü.
Savaş bittikten sonra Norveç’e döndü ve askeri eğitim aldı. Daha sonra Oxford Üniversitesi’nde tarih, ekonomi ve siyaset okudu.
Ama onun asıl tutkusu siyaset veya saray değil denizdi.
Harald son derece iyi bir yelkenciydi.
Norveç’i 1964 Tokyo, 1968 Meksiko ve 1972 Münih Olimpiyatları’nda yelken dalında temsil etti.
1964 Tokyo Olimpiyatları’nın açılış töreninde Norveç bayrağını da o taşıdı.
Dolayısıyla Norveç’in gelecekteki kralı, gençliğinde sarayda oturup hükümdarlık dersleri alan bir prens olmaktan çok, yarış teknelerinde mücadele eden bir sporcu olarak da tanınıyordu.
Ama Harald’ın hayatındaki asıl büyük mücadele henüz başlamamıştı.
“Soylu değil” denilen kadın
Harald 1959’da Sonja Haraldsen ile tanıştı.
Ama bir sorun vardı: Kraliyet ailesinden değildi.
Harald ile Sonja birbirlerine aşık oldu ve yaklaşık dokuz yıl boyunca gizlice değil ama büyük ölçüde kraliyet protokolünün baskısı altında ilişkilerini sürdürdü.
Bir veliahtın sıradan bir vatandaşla evlenmesi o dönemin Avrupa monarşileri açısından hâlâ son derece tartışmalıydı.
Kral Olav oğlunun Sonja ile evlenmesine uzun süre karşı çıktı.
Harald sonunda ultimatom verdi:
Sonja ile evlenmesine izin verilmezse hiçbir zaman evlenmeyecekti.
Bu küçük bir romantik jest değildi çünkü Harald o sırada tahtın tek erkek varisiydi.
Dolayısıyla evlenmemesi, çocuk sahibi olmaması ve hanedanın devam etmemesi Norveç monarşisinin geleceğini tehlikeye atabilirdi.
Sonunda izin çıktı.
Harald ve Sonja 29 Ağustos 1968’de evlendi.
Bugün bu evlilik oldukça sıradan görünebilir.
Ama o günlerde bir veliahdın halktan bir kadınla evlenmesi, Norveç monarşisi açısından ciddi bir gelenek kırılmasıydı.
Sonja, daha sonra Norveç Kraliçesi oldu.
Ve çift 58 yıla yaklaşan bir evlilik sürdürdü.
1991’de kral oldu
Harald’ın babası Kral Olav V, 1991’de öldüğünde Harald tahta çıktı.
Harald V, Norveç’in 1905’te bağımsızlığını kazanmasından sonraki dördüncü kralıydı.
Onun döneminde Norveç büyük bir ekonomik dönüşüm yaşadı.
Petrol ve doğal gaz gelirleri ülkeyi dünyanın en zengin toplumlarından biri haline getirirken Harald, siyasi gücü sınırlı olan anayasal bir hükümdar olarak daha çok ulusal birlik ve temsil rolünü üstlendi.
Ve bunu oldukça farklı bir tarzla yaptı.
Harald’ın Norveçliler arasındaki popülerliğinin önemli nedenlerinden biri, monarşiyi toplumun geri kalanından kopuk bir kurum gibi göstermemeye çalışmasıydı.
Özellikle 2011’de Anders Behring Breivik’in gerçekleştirdiği terör saldırılarından sonra yaptığı konuşmalar, Norveç’in kapsayıcılık ve hoşgörü anlayışının sembollerinden biri haline geldi.
Harald, farklı kökenlerden insanların da Norveç toplumunun parçası olduğunu vurguladı ve krallığı boyunca daha modern, daha kapsayıcı bir monarşi görüntüsü verdi. Reuters’ın aktardığı son kamuoyu araştırmalarında da kralın onay oranı 10 üzerinden 9,2 gibi son derece yüksek bir seviyedeydi.
Harald’ın son yıllarında sağlık sorunları sık sık gündeme geldi. Ancak buna rağmen tahttan çekilmeyi düşünmediğini birkaç kez söyledi.
Hatta 2024’te, kendisine tahttan çekilip çekilmeyeceği sorulduğunda, hayatının sonuna kadar görev yapmak üzere yemin ettiğini söylemişti.
Ve gerçekten de öyle yaptı.
35 yıl boyunca Norveç kralı olarak kaldı.
89 yaşında hayatını kaybettiğinde Avrupa’nın görevdeki en yaşlı hükümdarıydı.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
