Rusya, yıllardır An-2’nin yerine koymaya çalıştığı yeni nesil uçaklardan sonuç alamayınca, 1940’larda tasarlanan efsanevi uçağa dönmeye karar verdi.
Moskova, Sovyet döneminin efsanevi An-2 uçağının modernize edilmiş versiyonunu yeniden üretmeye hazırlanıyor. İlk yeni uçakların 2027’de teslim edilmesi, 2028’de ise yerli motorla üretime geçilmesi planlanıyor.
Ancak bu karar yalnızca eski bir uçağın yeniden gökyüzüne çıkması anlamına gelmiyor. The Insider’ın 25 Eylül tarihli araştırmasına göre An-2’ye dönüş, Rusya’nın küçük ve orta sınıf sivil uçak geliştirme projelerinde yaşanan gecikmelerin de bir sonucu.
An-2’nin ilk uçuşu 31 Ağustos 1947’de gerçekleşti. Oleg Antonov’un tasarladığı çift kanatlı uçak, kısa ve hazırlıksız pistlerden kalkabilmesi, düşük hızlarda istikrarlı uçuşu ve basit yapısı sayesinde Sovyetler Birliği’nin en yaygın uçaklarından biri oldu.
Tarımda, yolcu taşımacılığında, kargo ve askeri amaçlarla kullanılan An-2’nin üretimi Sovyetler Birliği’nde 1971’de sona erdi. Ancak Polonya’da üretim 2002’ye kadar devam etti. Dünyanın çeşitli ülkelerinde kullanılan uçağın en önemli özelliği, asfalt piste ihtiyaç duymamasıydı.
Bugün Rusya’da depolarda yaklaşık 700 An-2 bulunduğu ve bunların önemli bölümünün uçuş ömrünün yalnızca üçte birini kullandığı belirtiliyor.
Ama sorun şu ki bu uçaklar yaşlanıyor.
Rusya’nın uzak bölgelerinde küçük yerleşimleri birbirine bağlamak için An-2’lerin yerini alacak yeni bir uçağa ihtiyaç duyuluyor. Helikopterler alternatif olarak kullanılabiliyor ancak maliyetleri çok daha yüksek.
Aslında, Moskova’nın An-2’nin yerini alması için en önemli umudu LMS-901 Baykal’dı.
2019’da Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, An-2’nin yerine geçmesi için Ural Sivil Havacılık Fabrikası’nın projesini seçti.
Takvim oldukça iddialıydı.
İlk prototipin 2020 sonunda hazırlanması, ilk uçuşun 2021-2022 döneminde yapılması ve 2024’te 14, 2026’dan itibaren yılda 25 uçak üretilmesi planlanıyordu.
Ama bu hedefler gerçekleşmedi.
The Insider’a göre Baykal’ın geleceği artık belirsiz. Üstelik An-2’nin 12 yolcu taşımasına karşılık Baykal’ın kapasitesi dokuz yolcu olarak tasarlanmış durumda.
Başka bir küçük uçak projesi olan Rusya-Belarus ortak yapımı Osvey için de benzer bir tablo ortaya çıktı.
İlk 20 uçağın 2027’de teslim edilmesi planlanırken, Ağustos 2026’da yapılan açıklamaya göre prototip ancak 2027’de ortaya çıkacak, sertifikasyon ise 2029’a kalacak. Projenin maliyeti bile henüz net değil.
Daha büyük sınıftaki Il-114-300 ise Haziran 2026’da tip sertifikası aldı.
Bu gelişme Rusya’da sivil havacılık açısından önemli bir başarı olarak sunuldu. Ancak sertifikanın ardından uçağın kullanım koşulları tartışma yarattı.
Vedomosti gazetesinin incelemesine göre Il-114-300 başlangıçta -9 ile +25 derece arasındaki sıcaklıklarda kullanılabiliyor. Uçuşlarda buzlanma ve fırtına koşullarına, ayrıca ıslak veya kirli pistlere ilişkin kısıtlamalar bulunuyor.
Üretici ise testlerin devam ettiğini ve izin verilen operasyon koşullarının genişletileceğini söylüyor. Uçak bu amaçla Özbekistan ve Yakutistan’da testlere gönderildi.
İşin ekonomik tarafı da dikkat çekici.
Rus hükümeti temmuz ayında ilk üç Il-114-300’ün geliştirilmesi için 2,6 milyar ruble (yaklaşık 1.5 milyar lira) ek kaynak ayırdı. İlk uçağın teslim tarihi de ağustostan yıl sonuna kaydı.
Üstelik uçağın uzak bölgelerdeki ihtiyaca tam olarak cevap verip vermeyeceği de tartışmalı. Rusya’nın kuzeyindeki bazı hava yollarında hâlâ An-2 ve Mi-8 helikopterleri kullanılıyor.
Asıl sorun motor
Rus sivil havacılığındaki problemlerin önemli bir bölümü uçak motorlarında düğümleniyor.
The Insider’ın aktardığı değerlendirmeye göre Il-114-300’ün motoru, uçağın operasyon özellikleri üzerindeki tartışmaların merkezinde bulunuyor.
Daha büyük projelerde de benzer sıkıntılar var.
Sonunda yine An-2
Böylece Rusya’nın sivil havacılığında ilginç bir tablo ortaya çıkıyor.
Ülke bir yandan MS-21, SJ-100, Il-114-300, Baykal ve Osvey gibi yeni uçaklarla kendi sivil havacılık teknolojisini kurmaya çalışıyor.
Diğer yandan, uzak bölgelerdeki gerçek ihtiyaçlara cevap verebilen uçak hâlâ 1947’de ilk kez uçan An-2.
Üstelik bu kez uçak yalnızca restore edilmeyecek. Gövde, yeni aviyonik sistemler ve yeni bir yerli motorla yeniden üretilmesi planlanıyor.
Rusya’nın Uzak Doğu’dan sorumlu Başbakan Yardımcısı Yuri Trutnev de durumu oldukça açık bir biçimde özetledi. An-2’yle 60-80 yıl uçtuktan sonra yeniden bu uçağa dönmenin “üzücü” olduğunu söyledi; ancak yeni bir alternatif ortaya konulamıyorsa şimdilik An-2 ile uçmaya devam edilmesi gerektiğini belirtti.
Böylece ortaya ilginç bir durum çıktı: 1947’de gökyüzüne çıkan An-2 2027’de yeniden Rusya’nın geleceği oldu.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
