İki ülkenin liderleri arasında yapılan görüşmenin ardından, Rusya’nın Ermenistan’ın Gümrü kentindeki 102. Askeri Üssü’nün geleceği yeniden polemik konusu oldu.
Rus tarihçi ve siyaset bilimci Modest Kolerov, üssün kapatılacağını öne sürdü. Kolerov, üssün fiziksel olarak kötü durumda bulunduğunu ancak sembolik önemini koruduğunu söyledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Bişkek’te Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, Ermenistan Rus askeri üssüne ihtiyaç duymadığını düşünüyorsa Rusya’nın “yarın bile” Gümrü’den ayrılabileceğini söyledi. Putin, buna karşılık Ermeni halkı Rus askeri altyapısının ülkede kalmasını istiyorsa Moskova’nın iş birliğini sürdürmeye hazır olduğunu belirtti.
Armenpress’in haberine göre Rusya liderinin sözlerine perşembe günü yanıt veren Paşinyan, Bişkek’teki görüşmede üs konusunun gündeme gelmediğini açıkladı. Paşinyan, “Rus askeri üssünün varlığını hayati bir gereklilik olarak gördüğümüz söylenemez. Rusya, askeri üssünü Ermenistan topraklarından çekme kararı alırsa buna itiraz etmeyiz” dedi.
Türkiye’ye çok yakın
Üssün geçmişi Sovyetler Birliği’nin dağılmasına kadar uzanıyor. Gümrü’de Sovyet döneminde bulunan 127. Motorize Tüfek Tümeni, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Rusya’nın bölgedeki askeri varlığının temelini oluşturdu.
Rusya ve Ermenistan, 16 Mart 1995’te Gümrü’deki Rus askeri üssünün statüsünü belirleyen anlaşmayı imzaladı. Başlangıçta 25 yıllık olarak düzenlenen anlaşma, 2010’da yapılan değişiklikle 2044’e kadar uzatıldı.
Tür sınırına yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta bulunan üs zamanla yalnızca kara birliklerinden oluşan bir yapı olmaktan çıktı. Erivan yakınlarındaki Erebuni Hava Üssü de bu üssün hava unsurlarının parçası haline geldi ve Rus MiG-29 savaş uçaklarıyla başka hava araçları konuşlandırıldı.
Rusya’nın Ermenistan’daki askeri varlığı 102. Üs’le sınırlı değildi.
1992’de imzalanan ayrı bir anlaşma kapsamında Rusya’nın FSB’ye bağlı sınır muhafızları, Ermenistan’ın Türkiye ve İran sınırlarında görev yapmaya başladı. Böylece Rusya, Ermenistan’ın hem askeri savunmasında hem de bazı sınır güvenliği görevlerinde önemli bir rol üstlendi.
Ancak tablo son yıllarda büyük ölçüde değişti.
Ermenistan, Rusya ile ilişkilerinin bozulması ve özellikle 2020 Karabağ Savaşı sonrasında Moskova’nın güvenlik garantilerine duyduğu güvenin azalmasıyla Rus askeri varlığını kademeli olarak azaltmaya başladı.
Rus sınır muhafızları 2024’te Erivan’daki Zvartnots Havalimanı’ndan, daha sonra çeşitli sınır noktalarından çekildi. Karabağ’da görev yapan Rus barış gücü de 2024’te bölgeden ayrıldı ama 102. Üs bugüne kadar kaldı.
Fotoğraf: Sputnik
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
