BM COP31 İklim Zirvesi Türkiye için önemli kazanımlar sağladı.
Antalya, dünyanın ekonomik ve siyasi gündemine girdi.
Ülkemizin en önemli turizm destinasyonu olan Antalya’nın popülaritesi arttı. Dünya medyası, bu kent hakkındaki haberlerle doldu. Bunun, turizme yapacağı olumlu etkiyi gelecek yıldan itibaren göreceğiz.
Ülkemizin, çevre ve sağlıklı bir gelecek için ne kadar duyarlı olduğu görüldü.
Gururlandık.
Ama küresel ölçekte bakınca işler değişiyor.
Madalyonun öteki yüzü pek de parlak değil.
COP31’in alacağı kararların ne kadarı hayata geçebilir?
Salınan karbonun yüzde 42’sinin sorumlusu olan iki devlet, bu kararları tanımıyor.
Çin ve ABD’den bahsediyoruz.
İki süper gücün jeopolitik çekişmeleri, ekonomik çıkarları ve taahhütlerindeki esneklikler ortadayken, COP zirveleri “diplomatik birer oyalanma” eleştirisiyle karşı karşıya kalıyor.
Bu devlerin gerçek anlamda somut ve bağlayıcı adımlar atmadığı bir düzende, masada yapılan müzakereler sahadaki acı gerçekleri değiştirmekte yetersiz kalıyor.
Diplomasi dünyanın ateşini düşüremiyor
Dünya her yıl olduğu gibi yine bir Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda (COP) buluştu. Kürsülerden yine “gezegenin geleceği”, “tarihi sorumluluklar” ve “1.5 derece eşiği” gibi ezberlenmiş, parlak fakat altı boşaltılmış cümleler dökülüyor.
Küresel emisyonların devasa bir kısmını tek başına sırtlayan süper güçler bu işi zerre umursamazken, bu zirveler gerçekten bir şey ifade ediyor mu?
Cevap acı ama net: Çoğu zaman hayır.
İki dev 22 milyar tonluk karbon salıyor.
Meseleyi tahlil ederken rakamların diliyle konuşmak şart. Küresel karbon salınımının zirvesinde yer alan Amerika Birleşik Devletleri ve Çin Halk Cumhuriyeti, yalnız başlarına yılda yaklaşık 22 milyar tonu bulan CO2 emisyonu üretiyor. Bu miktar, küresel toplamın ezici bir oranına denk geliyor.
• Çin, dünyanın fabrikası olma kimliğiyle devasa bir kömür bağımlılığına sahip. Her ne kadar yenilenebilir enerji yatırımlarında (özellikle güneş ve elektrikli araçlarda) rekorlar kırsa da, iç enerji güvenliği ve ekonomik büyüme refleksleri baskın geldiği sürece yeni kömür santrallerine onay vermekten geri durmuyor.
• ABD ise içerideki siyasi kutuplaşmaların, iklim inkarcılığının ya da yönetim değişimlerinin rüzgarıyla bir ila iki yıl vadeli politikalar izliyor. Washington’da iktidara gelen her yeni yönetim, bir öncekinin attığı adımları ya törpülüyor ya da küresel anlaşmalardaki taahhütleri esnetiyor.
Bu iki dev güç, iklim krizini çözmek için bir masaya oturduğunda bile temel motivasyonları “gezegeni kurtarmak” değil, “küresel yeşil teknolojiler pazarını kimin domine edeceği” ya da “ekonomik rekabette kimin öne geçeceği” oluyor.
Zirveler neden hafif kalıyor?
COP süreçleri, doğası gereği “oy birliği” ilkesiyle çalışır. Yani dünyanın en küçük ada ülkesinin de, dünyanın en büyük petrol ihracatçısının veya en kirletici sanayi devinin de kararlarda veto hakkı vardır. Bu yapı, sistemi doğal olarak en yavaş ve en dirençli halkanın hızına eşitler.
Sonuç mu?
• Bağlayıcılığı olmayan, “iyi niyet” beyanlarına dayanan metinler.
• Fasıla vermeden artan fosil yakıt finansmanları.
• “2050 yılına kadar net sıfır” gibi, sorumluluğu bugünkü liderlerin koltuğu bırakacağı gelecekteki nesillere havale eden uzak vizyonlar.
ABD ve Çin gibi aktörler, ulusal çıkarlarını küresel iklim adaletinin önüne koyduğu sürece, COP zirveleri “iklim eylemi” adı altında düzenlenen küresel birer lobicilik fuarına dönüşüyor. Fosil yakıt şirketlerinin temsilcilerinin müzakere salonlarında delegelerden daha kalabalık olduğu bir düzende radikal kararlar çıkmasını beklemek safdillik olur.
Ne yapmalı?
Eğer COP süreçleri ve uluslararası sistem bu etkisiz patinajda kalmaya devam ederse, doğa kendi adaletini bizzat uygulayacak. Hızla yükselen aşırı hava olayları, eriyen buzullar ve kuraklıklarla bunu yapmaya başladı bile.
Çözüm, ABD ve Çin’in “lütfetmesini” ya da COP masalarında birbirlerine tatlı sözler vermesini beklemek olamaz. Gerçek değişim iki kanaldan zorlanmak zorundadır:
1. Yerel ve bölgesel direnç: Şehirlerin, yerel yönetimlerin ve sivil toplumun sınır ötesi koalisyonlar kurarak ekonomik ve ticari baskı oluşturması.
2. Karbon vergileri ve sınırda karbon düzenlemeleri: Kirleten ülkelere ekonomik anlamda “dokunacak” sert ticaret duvarlarının örülmesi. Çin ya da ABD, ancak ürettikleri ve ihraç ettikleri mallar yüksek karbon maliyetleri yüzünden küresel pazarlarda rekabet edemez hale geldiklerinde ormanları ve atmosferi umursamak zorunda kalacaktır.
Özetle söylemek gerekirse; BM, bu zirvelerde alınan kararları uygulatacak siyasi, askeri, yasal güce sahip olmadığı sürece, bu iki süper güç dünyanın geleceğini karartmaya devam edecek.
Not: Görsel yapay zekâyla üretilmiştir.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
