Her sabah gazeteleri açtığımızda, sosyal medyada ekranı kaydırdığımızda aynı haberlerle çok sık karşılaşıyoruz: “Eski eşi tarafından öldürüldü”, “Boşanmak istediği için kurşunlandı”, “Koruma kararı olmasına rağmen…”
Bu cümleler artık bizi şaşırtmıyor. Toplum olarak maalesef buna alıştık. Oysa alışmak, en büyük tehlike.
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine göre 2024 yılında 394 kadın cinayeti işlendi. 2025 yılında bu sayı 294’e gerilerken şüpheli kadın ölümleri 297’ye yükseldi. 2026 yılının ilk altı ayında ise 150 kadın cinayeti, 151 şüpheli ölüm kaydedildi. Yani neredeyse her iki günde bir kadın cinayete kurban gidiyor.
Bu rakamlar soğuk istatistiklerden ibaret değil; her biri bir isim, bir hayat, yarım kalan hayaller ve yıkılan bir aile demek.
En çarpıcı gerçek şu: Kadınlar en çok güvende olmaları gereken yerde, kendi evlerinde ve en yakınlarındaki erkekler tarafından öldürülüyor. Eş, eski eş, sevgili, baba, oğul… Yabancı birinin saldırısından çok daha sık, tanıdık bir yüzün elinden can veriyorlar.
Ateşli silahlar kadın cinayetlerinde önemli bir yer tutuyor. Koruma kararı bulunan kadınlar bile öldürülebiliyor. Kolluğun ihbar anındaki risk değerlendirmesindeki yetersizlikler ve takip mekanizmalarındaki eksiklikler nedeniyle kâğıt üzerindeki önlemler, gerçek hayatta çoğu zaman koruma sağlayamıyor. Güvenlik zinciri daha ilk kademede kopuyor.
Bu tablo tesadüf değil. İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmenin üzerinden yıllar geçti. O günden bu yana “aile” kavramı her fırsatta yüceltilirken, kadının bireysel güvenliği çoğu zaman ikinci plana itildi. Şiddet uygulayan erkeklerin cezalarında “iyi hâl indirimi” ve “haksız tahrik” gerekçeleri hâlâ tartışma konusu. Fail, “pişmanım” dediğinde yargılamalarda indirimler gündeme gelebiliyor. Oysa hiçbir pişmanlık, öldürülen kadını geri getirmiyor.
Şüpheli kadın ölümleri ise başlı başına bir kara delik. Balkon düşmesi, intihar, boğulma… Birçok olayda soruşturmanın yeterince etkin yürütülüp yürütülmediği tartışma konusu oluyor. Aileler cinayet şüphesiyle adalet ararken, kamuoyuna yansıyan resmî açıklamalar bazen olayın kaza veya intihar olduğu yönünde olabiliyor. Rojin Kabaiş dosyası gibi örneklerde delillerin geç açıklanması, DNA bulgularına ilişkin belirsizlikler ve soruşturma süreçlerindeki eksiklikler, adalete duyulan güveni daha da zedeliyor.
Çözüm zor değil ama kararlı bir irade gerektiriyor:
Koruma kararlarının ve elektronik kelepçe gibi teknik takip sistemlerinin eksiksiz uygulanması,
Bireysel silahlanmanın önüne geçilmesi ve ateşli silahlara erişimin sıkı biçimde denetlenmesi,
Şüpheli ölümlerde bağımsız, şeffaf ve olay yeri inceleme standartlarına uygun soruşturmalar yürütülmesi,
Kadına yönelik şiddetin bir “aile meselesi” değil, kamusal bir güvenlik ve adalet sorunu olarak ele alınması.
Bunların hepsi mümkün. Ancak önce şu gerçeği kabul etmemiz gerekiyor: Kadın cinayetleri münferit olaylar değil; sistematik bir güvenlik ve adalet sorunudur. Her yeni cinayet, devletin yaşam hakkını koruma yükümlülüğünü yerine getirmesindeki aksaklıkları yeniden gözler önüne seriyor.
Bir kadın daha ölmesin diye ben de bugün çok önemli gördüğüm bu sorunla ilgili bir farkındalık yaratmak, kamuoyunun dikkatini bu konuya da çekmek için yazıyorum, sorumluluk sahibi vatandaşlar olarak konuşuyoruz, sivil toplum kuruluşları zaman zaman sokaklara çıkıyor. Çünkü susmak, failin işine yarayan bir sessizliğe dönüşüyor. Bu ülkede kadınların yaşama hakkı, hiç kimsenin “aile birliği” bahanesiyle gasp edebileceği bir hak değildir.
Her isim bir hayat. Her hayat yaşanmaya değer.
Ancak mesele yalnızca kadınların güvenliği de değil. Bugün ülkemizde insanın yaşam hakkı, hayatın neredeyse her alanında ciddi güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya.
Güç bela bir ev alıyorsun, keyfini sürmeden bina çöküyor, ölüyorsun.
Trene biniyorsun, inemiyorsun, ölüyorsun.
Otobüse biniyorsun, şoför uyuyor, kurallara uymuyor ölüyorsun.
Gemiye biniyorsun, gemi batıyor, ölüyorsun.
Tatile gidiyorsun, bir otelde konaklıyorsun, uyuyorsun, uyanamıyorsun, ölüyorsun.
Kadınsan, en güvende olman gereken evinde bile öldürülüyorsun.
Çocuksan okula gidiyorsun, dönemiyorsun; okulda hayatını kaybediyorsun.
Madende çalışıyorsun, yerin altına iniyorsun, bir daha çıkamıyorsun.
Yani sürekli ölüyorsun. Hem de maalesef bu ülkede çok kolay ölüyorsun.
Yaşarken çok zor yaşıyorsun, ölürken çok kolay ölüyorsun.
Bütün bunların ortak noktasında ise aynı soru duruyor: İnsan hayatı bu kadar mı değersiz?
Güvenlik yalnızca sokakta suçluyla mücadele etmek, operasyon yapmak veya olay meydana geldikten sonra sorumluları aramak değildir. Güvenlik; insanın evinde, okulunda, iş yerinde, toplu taşımada, tatilde ve hayatın her alanında kendisini güvende hissedebilmesidir.
Devletin kamu kurumlarının ve ülkeyi yöneten siyasi iradenin görevi yalnızca olaylardan sonra açıklama yapmak, taziye mesajı yayımlamak ve sorumlular hakkında işlem başlatmak değildir. Asıl görev, insan hayatını tehdit eden riskleri önceden görmek, denetlemek, önlem almak ve yaşam hakkını güvence altına almaktır.
Şeyh Edebali’nin asırlar öncesinden bugüne ulaşan sözü, aslında bütün bu tartışmaların özünü anlatıyor:
“İnsanı yaşat ki devlet yaşasın.”
Bu sözün arkasında derin bir siyaset felsefesi vardır. Devlet bir çatıdır; toplumsal düzenin, hukukun ve güvenliğin teminatıdır. Ancak devletin varlık sebebi insanın kendisidir. Devlet, insana hizmet ettiği, onun yaşam hakkını koruduğu ve adaleti sağladığı ölçüde güçlü ve değerlidir.
Unutulmamalıdır ki devletin gücü, yalnızca sahip olduğu silahlarla, güvenlik teşkilatlarıyla veya otoritesiyle ölçülmez. Asıl güç, vatandaşının can güvenliğini sağlayabilmesi, hukuk karşısında eşitliği koruyabilmesi ve insanına yaşama güvencesi verebilmesidir.
Çünkü devletin en temel görevi insanları öldükten sonra korumak değil, hak ve hukukunu yaşarken koruyabilmektir.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
