ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya Özel Temsilcisi Jared Kushner, Ukrayna konusunda Abu Dabi’deki üçlü görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, “Avrupa kendi adına konuşacak tek bir kişi belirleyebilirse, bu, Rusları müzakerelere dahil etmekten daha büyük bir başarı olur” dedi.
Kushner daha önce, görüşmelerin yapıldığı yere gelen ancak ABD’nin Rusya ve Ukrayna arasında arabuluculuğunu yaptığı üçlü görüşmelere katılmayan Avrupa Birliği (AB), Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere temsilcileriyle ayrı ayrı bir araya gelmişti.
Zelenski de Avrupa’da temsilci atamasını isteyerek Kushner’in çağrısına destek verdi ve “Bence kasım ayında, daha geç olmadan, müzakerelerde Avrupa’yı kimin temsil edeceğine karar vermeliyiz. Bu daha iyi olacak çünkü bu kişi müzakereler için yetki alacak ve böylece tüm Avrupa’dan yetki almış olacak” dedi.
Böyle bir yetkinin bir kişiye verileceği konusunda ne kadar umutlu olursa olsun, hiçbir Avrupalı temsilcinin Rusya karşısında bütün Avrupa blokunun çıkarlarını gerçekçi biçimde temsil etmesi mümkün değil.
Avrupa devletleri, Rusya konusunda birbirinden o kadar farklı görüşlere sahip ki, bu ülkelerin tamamının Kushner’e müzakere etme görevi verilen savaş sonrası Avrupa güvenlik mimarisi üzerinde uzlaşması mümkün görünmüyor. Özellikle, ABD ve NATO’nun Aralık 2021’de reddettiği Rusya’nın güvenlik garantisi taleplerini az da olsa karşılayan herhangi bir düzenlemeye Polonya ve Baltık ülkeleri itiraz edecektir.
Bu ülkeleri böyle bir düzenlemeye razı etmenin tek yolu, ABD’nin onları “yaratıcı” biçimde zorlamasıdır. İdeal olan, bu sürecin Avrupa’daki NATO üyelerinin geri kalanıyla birlikte yürütülmesidir. Zira bunların çoğunun da ABD’nin Rusya’yla bu konuda varacağı herhangi bir anlaşmayı kabul etmeleri için önce “yaratıcı” biçimde zorlanmaları gerekecektir. Örneğin, Avrupa’daki NATO üyeleri ile Rusya’nın ortak sınırlarından karşılıklı olarak askeri güçlerini geri çekmeleri böyle bir senaryo olabilir. Bu düzenleme, Avrupa’daki NATO üyeleri ile Rusya’nın müttefiki Belarus arasındaki sınırı da kapsayabilir.
Dolayısıyla, savaş sonrası Avrupa güvenlik mimarisi konusunda Rusya ile ABD arasında varılacak herhangi bir uzlaşmaya yol açacak görüşmelere Avrupalı bir temsilcinin katılması, yalnızca ABD’nin daha sonra Avrupa’daki NATO üyelerini anlaşmaya uymaya zorlamasına görünüşte meşruiyet kazandırmaya yarayacaktır. Rusya’yı, diğerlerinin bu konudaki görüşleri ne olursa olsun, varoluşsal bir tehdit gören Polonya ve Baltık ülkeleri, askeri ve güvenlik alanındaki hiçbir uzlaşmayı gönüllü kabul etmeyecektir. Bu ülkeler ancak zorlanarak böyle bir uzlaşmaya razı edilebilir.
Böyle bir uzlaşmanın kabul edildiği görüşmelerdeki Avrupalı temsilci, “tüm Avrupa’nın yetkisine sahip olduğunu” ileri sürerse, başkaları tarafından bu şekilde tanıtılırsa ya da böyle bir yetkiye sahip olduğu düşünülürse, söz konusu ülkeleri anlaşmaya uymaya zorlamak nispeten kolaylaşacaktır. Çünkü bu durumda temsilci ve onu görevine atayan, muhtemelen ulusüstü nitelikteki kurum, Avrupa’daki NATO üyelerini “bölmekten” ve “bloku içeriden tehdit etmekten” sorumlu tutulabilecektir.
Bu durum, söz konusu ülkeleri anlaşmaya uymaya zorlamak için tek başına yeterli olmayabilir. Ancak Avrupa’daki diğer NATO üyelerinin, muhtemelen Batı Avrupa ülkelerinin ve ABD’nin uygulayacağı baskıya meşruiyet kazandırabilir. Bu baskının gerekçesi, Avrupa’daki NATO üyelerinin de Rusya ve Belarus’un aynı yönde hareket etmesi halinde Rusya ve Belarus sınırındaki kuvvetlerini geri çekmesi gibi bir uzlaşmanın “daha büyük bir iyilik” için gerekli olduğudur. Polonya ve Baltık ülkeleri ise bu “daha büyük iyiliği bencilce engellemekle” suçlanacaktır. Böyle bir durumda bu suçlama gerçekten de geçerli olacaktır ve söz konusu ülkeleri anlaşmaya uymaya zorlamak için makul bir gerekçe olarak kullanılabilecektir.
Not: Yazımın İngilizce orijinali okumak için tıklayın
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
