Türkiye’de il sayısının 100’e çıkarılması tartışması, ister istemez bir başka soruyu da gündeme getiriyor: Yeni illere hangi plaka numaraları verilecek?
Bugün 01’den 81’e kadar uzanan plaka kodlarının arkasında ilginç bir tarih var. İlk 67 ilin numaraları alfabetik sıraya göre belirlenmişti. Ancak sonraki yıllarda il sayısı arttıkça bu düzen değişti.
Öykü, 1962 yılına uzanıyor…
Türkiye’de motorlu taşıtların plakaları, bugünkü iki rakamlı il kodu sisteminden önce farklı biçimlerde kullanılıyordu. Araçların tescilinde ilin adı ve sıra numarası esas alınıyordu.
27 Eylül 1962’de yayımlanan yönetmelikle taşıt plakalarında yeni bir sisteme geçilmesi kararlaştırıldı. Yönetmelik 24 Ekim 1962’de yürürlüğe girdi. O tarihte Türkiye’de 67 il bulunuyordu. Bu illere, adlarının alfabetik sıralamasına göre 01’den 67’ye kadar numaralar verildi.
Listenin başında Adana 01, sonunda ise Zonguldak 67 kodunu aldı. Böylece plakanın ilk iki rakamı, aracın kayıtlı olduğu ili gösteren bir kimlik haline geldi. Yeni plakalar Kasım 1962’den itibaren kullanılmaya başlandı.
1962’den sonra yeni iller kurulmaya başlandı. Ancak bunlara alfabetik sıraya göre araya giren numaralar verilmedi. Mevcut sistemin devamlılığı için 67’nin ardından gelen numaralar kullanıldı.
Böylece 1989’da il olan Aksaray 68, Bayburt 69 ve Karaman 70 kodunu aldı. Daha sonra Kırıkkale 71, Batman 72 ve Şırnak 73 oldu. Yeni iller kuruldukça numaralar 81’e kadar ilerledi.
Türkiye’nin son il değişikliği 1999’da gerçekleşti. Düzce’nin il statüsüne yükseltilmesiyle 81 plaka kodu verildi. Böylece il sayısı 81’e ulaştı.
Diğer yandan, plaka kodları bazı illerin eski adlarını da günümüze taşıyor. Örneğin 33 numaralı plakanın sahibi bugün Mersin olarak biliniyor. Ancak kodun verildiği 1962 yılında ilin adı İçel’di. Mersin adı 2002’de yeniden il adı olarak kabul edildi.
Benzer şekilde 46 numara, Kahramanmaraş’ın eski adı Maraş’ken verildi. 63 kodlu Şanlıurfa da o tarihte Urfa olarak anılıyordu. İsimler değişti ama plaka numaraları aynı kaldı.
82’den sonrası?
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yeniden gündeme taşıdığı 100 İl 1000 İlçe projesi, gerçekleşmesi halinde plaka sistemini de yeniden tartışmaya açacak. Projede 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulması öngörülüyor. Ancak il olması önerilen yerlerin kesinleşmesi ve yeni plaka kodlarının belirlenmesi için yasal sürecin tamamlanması gerekiyor. Bugünkü sistemin mantığına göre 82’den sonraki numaraların yeni illere verilmesi beklenebilir.
Bahçeli’nin il olmasını önerdiği ilçeler şunlar:
Polatlı, Konya Ereğli, Ünye, Vezirköprü, Karadeniz Ereğli, Erciş, Doğubayazıt, Ahlat, Ergani, Midyat, Siverek, Elbistan, Kozan, Alanya, Tarsus, Fethiye, Akhisar, Lüleburgaz ve Bandırma.
1962’de alfabetik sırayla başlayan plaka sistemi, aradan geçen 64 yılda Türkiye’nin idari haritasındaki değişimin de bir kaydına dönüştü. Bugün bir otomobilin plakasındaki iki rakam, yalnızca aracın kayıtlı olduğu yeri değil, aynı zamanda Türkiye’nin idari tarihinden bir parçayı da anlatıyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
