Takvimde bazı günler vardır, yalnızca bir tarihi değil, insanlığın yaşadığı büyük acıları da hatırlatır; işte 1 Eylül de bunlardan biri.
1 Eylül 1939 sabahı Nazi Almanyası Polonya’ya saldırdı. Alman birlikleri sınırı geçerken savaş uçakları Polonya kentlerini bombalıyor, zırhlı birlikler ilerliyordu. Westerplatte’deki Polonya askerî mevzilerine yapılan saldırı da aynı sabah başladı.
Bu saldırı, Avrupa’da II. Dünya Savaşı’nın başlangıcı kabul edildi. 17 Eylül’de Sovyetler Birliği’nin Polonya’nın doğusuna girmesiyle ülke iki taraftan işgal edildi. Almanya ve Sovyetler Birliği, daha önce imzaladıkları Molotov-Ribbentrop Paktı’nın gizli protokolü doğrultusunda Polonya’yı kendi nüfuz alanlarına ayırmıştı.
Altı yıl sürecek savaş yaklaşık 70-85 milyon insanın hayatına mal oldu, Avrupa’dan Asya’ya kadar geniş bir coğrafyayı yıkıma uğradı.
II. Dünya Savaşı’nın sona ermesinden sonra “bir daha asla” düşüncesi dünyanın dört bir yanında güçlü bir barış hareketinin doğmasına yol açtı.
1949-1950 döneminde Dünya Barış Konseyi ortaya çıktı. Konsey; silahsızlanma, savaşların önlenmesi ve uluslararası barış için kampanyalar yürüttü. Ancak “Soğuk Savaş”ın başlamasıyla örgüt, özellikle Batı’da, Sovyetler Birliği’nin dış politika çizgisiyle yakın ilişkili bir yapı olarak değerlendirildi.
İşte 1 Eylül’ün barış günü olarak anılması, zaman içinde bu uluslararası barış hareketleri ve özellikle sosyalist ülkelerdeki barış örgütleri aracılığıyla yaygınlaştı.
Tarih oldukça çarpıcıydı:
Dünyanın en büyük savaşının başladığı gün, savaşın bir daha yaşanmaması için barışın simgesine dönüştürülmüştü.
Türkiye’de de 1 Eylül, özellikle barış hareketleri ve sivil toplum kuruluşları tarafından uzun yıllardır “Dünya Barış Günü” olarak anılıyor.
21 Eylül nereden çıktı?
Ama 1 Eylül, Birleşmiş Milletler’in ilan ettiği resmi Dünya Barış Günü değil.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 1981’de 21 Eylül’ü “Uluslararası Barış Günü”nün tarihi olarak belirledi. İlk kutlama 1982’de yapıldı. Başlangıçta tarih, Genel Kurul’un eylül ayındaki açılış oturumuyla bağlantılı olarak her yıl değişebilen bir güne denk geliyordu.
2001’de ise Genel Kurul, 21 Eylül’ün her yıl sabit tarih olarak kutlanmasına karar verdi ve günü aynı zamanda küresel ateşkes ve şiddetsizlik günü ilan etti.
Böylece bugün iki farklı gelenek ortaya çıktı:
1 Eylül: II. Dünya Savaşı’nın başlangıcını hatırlatan, Türkiye’de ve bazı ülkelerde “Dünya Barış Günü” olarak anılan tarih.
21 Eylül: Birleşmiş Milletler’in resmi Uluslararası Barış Günü.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
