Uzun süredir cezaevinde bulunan Rusya vatandaşı Tatar Türkü matematikçi Azat Fenisoğlu Miftahov’un serbest bırakılması için başlatılan uluslararası kampanyaya ABD’li düşünür Noam Chomsky ve Fransız siyasetçi Jean-Luc Mélenchon da destek verdi.
Destekçileri, 33 yaşındaki akademisyenin siyasi nedenlerle hapsedildiğini savunuyor. Miftahov’un son olarak, ünlü Rus muhalif Aleksey Navalnı’nın öldüğü Arktik bölgesindeki yüksek güvenlikli bir cezaevine nakledilmesi ve burada işkence gördüğünü öne sürmesi hayatıyla ilgili endişeleri artırdı.
Moscow Times gazetesindeki yazıya göre Fransız aktivist Marie-Laetitia Garric, Miftahov’un serbest bırakılması için kurulan” Solidarité FreeAzat”ın öncülüğünü yürütüyor. Garric, Miftahov’u yalnızca bir matematikçi değil, aynı zamanda fikirleri nedeniyle cezalandırılan bir siyasi mahkûm olarak gördüklerini belirterek, davasını dünya çapındaki siyasi tutukluların sembollerinden biri haline getirmeye çalıştıklarını söyledi.
Miftahov, Şubat 2019’da Moskova Devlet Üniversitesi’nde doktora öğrencisiyken patlayıcı madde üretme şüphesiyle gözaltına alındı. Ancak savcılık bu suçlamayı destekleyecek yeterli kanıt ortaya koyamadı.
Buna rağmen genç matematikçi, serbest bırakılmasının hemen ardından yeni suçlamalarla yeniden tutuklandı. Bu kez iktidardaki Birleşik Rusya Partisi’nin Moskova temsilciliğine sis bombası atmakla suçlandı. Savcılığın temel dayanaklarından biri, gizli tanığın Miftakhov’u “kaşlarından” teşhis ettiğini ileri sürmesiydi.
Miftahov ise tüm suçlamaları reddetti ve bunların yıllardır sürdürdüğü muhalif faaliyetlere karşı bir misilleme olduğunu savundu.
2021 yılında altı yıl hapis cezasına çarptırılan Miftahov, cezasının büyük bölümünü tamamladıktan sonra Eylül 2023’te cezaevinden çıkar çıkmaz üçüncü kez gözaltına alındı.
Bu kez hakkında açılan dava, cezaevindeki üç mahkûmun ifadelerine dayanıyordu. Savcılık, Miftahov’un 2018 yılında Arhangelsk kentindeki FSB binasına yönelik intihar saldırısını gerçekleştiren anarşist Mihail Jlobitski’nin eylemlerini haklı gösterdiğini öne sürdü.
Miftakhov suçlamaları reddetmesine rağmen Ağustos 2024’te dört yıl daha hapis cezası aldı.
Rusya’nın en eski insan hakları kuruluşlarından Memorial ise Miftahov’u siyasi mahkûm olarak tanımlıyor.
İnsan hakları savunucularına göre Miftahov yalnızca devlet baskısıyla değil, cezaevi içindeki gayriresmî hiyerarşi nedeniyle de ciddi zorluklarla karşı karşıya.
Sürgündeki medya kuruluşu DOXA’nın haberine göre, güvenlik görevlileri Miftahov’un özel fotoğraflarını diğer mahkûmlara sızdırarak onun biseksüel olduğunu ortaya çıkardı. Bunun ardından Miftahov Rus cezaevi sistemindeki en aşağı statülerden biri olan “aşağılananlar” grubuna itildi.
Mahkûm hakları savunucusu Olga Romanova, bu statünün cezaevinde ağır bir sosyal dışlanma anlamına geldiğini ve Miftahov’un hem siyasi kimliği hem de cezaevi içindeki konumu nedeniyle “çifte hedef” haline geldiğini söyledi.
İşkence iddiaları
Miftahov’un son olarak Arktik bölgesindeki yüksek güvenlikli cezaevine nakledilmesi yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Muhalif siyasetçi Navalnı’nın 2024 yılında hayatını kaybettiği cezaevinde tutulan Miftahov, ağır işkencelere maruz kaldığını öne sürdü. Ailesi, 47 yaşındaki Navalnı’nın öldürüldüğünü iddia etmiş, cezaevi yönetimi ise doğal nedenler öldüğünü açıklamıştı.
Genç akademisyen avukatı aracılığıyla aktarılan ifadelerde, ayak tabanlarına tahta çekiçle vurulduğunu, elektrik işkencesine maruz bırakıldığını, tecavüzle tehdit edildiğini ve kanalizasyona sokulduğunu anlattı.
Rus yetkililer ise yapılan incelemelerde işkenceye ilişkin herhangi bir kanıt bulunamadığını açıkladı.
Miftahov’un serbest bırakılması için yürütülen uluslararası kampanya son yıllarda geniş destek gördü.
Fransız aktivistlerin başlattığı girişim kapsamında 65 ülkeden binin üzerinde destek mektubu toplandı. Kampanyaya Fransız siyasetçi Jean-Luc Mélenchon ile Amerikalı düşünür Noam Chomsky gibi isimler de destek verdi.
Ayrıca dünya çapındaki matematikçilerin desteği sayesinde Miftakhov, 2022 yılında Harvard Üniversitesi’nin “Scholars at Risk” programından davet aldı.
Cezaevinde olmasına rağmen matematik çalışmalarını sürdüren Miftahov, Fransız bir matematikçi tarafından gönderilen problem üzerinde çalışarak yeni bir çözüm geliştirdi. Bu çalışmasının Temmuz ayında Fransız matematik dergisi RMS’de yayımlanması bekleniyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
