Rusya’nın Çelyabinsk bölgesindeki küçük kasaba Karabaş, belgesel dalında 2026 Oscar Ödülü kazanmasının ardından ilgi odağı oldu.
İlkokulda görevli Pavel Talankin’in gizlice çektiği filmle bir anda üne kavuşan kasaba, bölgede altın bulunması üzerine 1822 yılında nehir kenarında kurulmuş. Kasabanın “Karabaş” adı Başkurt Türkçesinden geliyor ve Türkiye Türkçesiyle aynı anlamı taşıyor. Başkurt Türklerinin çoğu şu anda komşu Başkurdistan’da yaşıyor.
1990’lerin başında bakır madeni de açılmasının ardından kasabada hızlı bir çevre kirliliği yaşanmış. Bu nedenle yıllar boyunca “dünyaki en kirli bölgelerden biri” olarak anılmış. Sovyet döneminde çevre kirliliği o kadar artmış ki kasabanın yanından geçen Sak-Elga Nehri turuncu renkte akmaya başlamış.
Bir ara nüfusu 40 bine kadar yükselen, günümüzde 10 bin kişinin yaşadığı Karabaş’ın temizlenmesi ve kasabanın olumlu bir imaja kavuşması için çalışmalar yürütülüyor.
Talenkin’in ödül kazanan “Mr. Nobody Against Putin” (Bay Hiç Kimse Putin’e Karşı) filmi, Ukrayna’da savaşın başlamasının ardından okullarda çocuklara verilen eğitimin milliyetçi ve savaş yanlısı hale dönüşmesini, böylece eleştirel düşüncenin bastırılmasını ve genel olarak Rusya’da günlük hayatın yavaş yavaş otoriterleşmesini anlatıyor.
Karabaş’taki ilkokulda video yapımcısı ve etkinlik koordinatörü olarak çalışan Talenkin, Rusya Eğitim Bakanlığının öğrencilerin okullarda yurtsever etkinlikler düzenlemesi talimatının ardından yapılan çalışmaları görevli olarak videoya çekmeye başlıyor. Zamanla bu etkinlikler sayesinde okulların giderek devlet propagandasının merkezine dönüşmeye başladığını düşünmeye başlıyor. Bir süre sonra ABD’li belgesel yönetmeni David Borenstein’la temasa geçiyor. Okuldaki görevi nedeniyle hiçbir sorunla karşılaşmadan iki yıl boyunca çekim yaptıktan sonra Borenstein’ın yardımıyla elindeki bütün görüntülerle Rusya’dan kaçıyor.
Borenstein’la Talenkin’in ortak yönetmenliğindeki film ilk olarak 2025 yılında Sundance Film Festivali’nde belgesel dalında “Dünya Sineması Jüri Özel Ödülü'”nü kazandı. Ardından, BAFTA Ödülleri’nde “En İyi Belgesel” kategorisinde ödüle layık görüldü.
Pavel Talenkin (solda) ünlü aktör Leonardo DiCaprio ile
Talenkin ödül törenindeki konuşmasında bütün savaşların son bulması çağrısında bulundu. Borenstein ise, “Bu film bir ülkenin kaybedilmesi ile ilgili. Hiçbir ülke aniden kaybedilmez. Yapılan minik minik değişiklikler birikir birikir ve sonunda o ülke değişir” dedi. Yönetmen, Rusya’daki durumla ABD’de güvenlik kuvvetlerinin göstericilere saldırması arasında benzerlikler bulunduğunu da söyledi.
Rusya, filmdeki çocukların rızalarının alınmadan çekildiği gerekçesiyle Oscar Komitesi’ne şikayette bulundu.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
