Çamaşır makinesi nerede?-Sertaç Eş (Cumhuriyet)
“Siyasetin liderlere neler yaptırdığı son örnekle küresel düzeyde gündemde.
Trump yönetimi işe başladığında geçmiş iktidarların Ortadoğu’da yaptıklarına köklü eleştiriler yöneltmişti. Irak örneği veriliyor, kayıpların kazançlardan daha fazla olduğu savunuluyordu. Yurttaşlarını sokak ortasında öldüren ve Epstein dosyasıyla sıkışan Trump ve yönetimi, hata dedikleri şeyleri yapmaya başladılar. Kendileri de Ortadoğu’ya saplandılar. Netanyahu’nun hastalık düzeyindeki hırslarına eşlik ettiler. İran’da da kız çocuklarını topluca öldürdüler. Trump yönetiminin İran saldırılarındaki stratejik hedefsizliği net olarak ortada.
ABD-İsrail’in İran’a saldırılarına Türkiye boyutuyla bakmak ve kafa yormak biz yurttaşların doğal görevi. Buradan bakınca bir şey dikkat çekiyor. İran’daki savaş, Ortadoğu’da Kürtlerin “şeytanlaştırılması” riskini taşıyor. En azından bu yönde bir algının geliştirilmesi riski bulunuyor. Yakın zamana kadar Suriye’de YPG, ABD desteği ile SDG olup sorunun merkezine yerleşti. Türkiye’de terör örgütü kırk yılı aşkın süredir şiddet üretiyordu, yeni silah bırakma aşamasına geldi. Irak’ta Kürt grupların tarihine bakılırsa benzer aşamalar yaşadıkları görülür. İran’daki Kürtlerin tarihi de benzer. Şimdi yine Kürt kimliği üzerinden İran’a karadan saldırı fikri, olumsuz bakışı körüklemesi açısından ciddi risk.
Hak arayışları kesinlikle anlayışla karşılanabilir. Peki, kitlesel ve bölgesel algı ne olacak? Kürtleri, “Bölgedeki her ülkede yönetimleri zayıflatmak için kara gücü” olarak görme arayışı ve algısı herkese zarar verir. ABD-İsrail’in Irak üzerinden İran’a Kürt gruplarla saldırması kendi politikaları için gerekli olabilir. Ancak bu konu her boyutuyla sorunlu. Irak’ın yüzde 65’i Şii. İran’a bağlı Şii gruplar biliniyor. Bu girişim Irak’ta Kürt-Şii gerginliğini gündeme getirir. Bölgede bu başlıkta yaşanacak her olumsuzluk doğal olarak Türkiye’yi de etkiler.”
İstanbul Havalimanı Spor Tesisleri!-Murat Muratoğlu (Nefes)
“Elbette “Gurur tablosu” olarak açıklayacaklar. “İstanbul Havalimanı Avrupa’nın Zirvesinde!” İyi de ciddi sorun var bu işin temelinde…
2026’nın Ocak ayı verileri… Terminalden tam 6.9 milyon yolcu geçti. Londra Heathrow’u, Paris’i, Frankfurt’u… Hepsi geride…
İyi de havacılıkta “En büyük benim” demek, “En akıllıyım” demek değildir. Hatta devasa bir verimsizlik çukuruna doğru koşa koşa gitmektir.
Sahi bu İngilizler neden bu kadar ahmak? Londra dediğiniz şehirde altı tane havalimanı var. Heathrow, Gatwick, Stansted, Luton, City, Southend…
Niye İngilizler toplanıp “Dünyanın en büyük terminalini biz yapacağız, içine de AVM kadar dükkan açacağız” demiyorlar? Paraları mı yok?
Nedeni basit! “Fonksiyonellik” denilen o kelime bu sorunun cevabı… Trafiği dağıtıyorlar, riski bölüyorlar.
Biz ne yapıyoruz? “Her şeyi tek sepete koyalım, sepet de dünyanın en büyük sepeti olsun, havamızı atalım” diyoruz.
“Multi-Airport System” (MAS) denilen, yani çoklu havalimanı sistemi… Mantığı “Benim iş adamım şehrin göbeğindeki London City’den 15 dakikada uçağa binsin, tatile gidecek olan Gatwick’e gitsin, ucuz bilet arayan Stansted’e yönlensin.”
Devasa sistemler, küçük bir aksaklıkta devasa felçler geçirir. İstanbul’da kar biraz fazla yağsa, tüm Türkiye’nin havacılık damarı kesilir. Londra’da bir havalimanı kapansa, öbürü idare eder.
Nitekim bir havalimanı 50 milyon kapasiteyi aşınca “Ölçek ekonomisizliği” başlar. Yani büyüdükçe verim artmaz, aksine karmaşa ve maliyet artar.
İstanbul Havalimanı’nda durum ne?
Şu anki aktif kapasite yıllık 90 milyon yolcu… 2025 yılındaki gerçek yolcu trafiği yaklaşık 84.4 milyon…
2026’da 90 milyon yolcu hedefleniyor… Dördüncü pistin 2026 Ağustos’ta tamamlanmasıyla birlikte terminal kapasitesinin 120 milyona çıkarılması planlanıyor.
Uçağın terminale yanaşması yarım saat… Uzun taksi süreleri yüzünden yakılan o fazladan yakıtlar kimin cebinden çıkıyor?
Eyvallah 330 destinasyona uçmak bir prestijdir ama uçağın pistten kalkması 30 dakika sürüyorsa, o uçak havada değil yerde para yakıyordur.
Pasaport kontrolüne ulaşmak için bir buçuk kilometreye yakın yol yürüyorsunuz.”
UEFA 2026 Raporu’nda Süper Lig’in finansal görünümü-Tuğrul Akşar (T24)
“UEFA tarafından yayımlanan “UEFA Avrupa Kulüp Finansmanı ve Yatırım Görünümü 2026” raporu, Avrupa futbolunun ekonomik fotoğrafını ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Rapor, Avrupa’nın üst düzey lig kulüplerinin 2024–25 sezonuna ait finansal verilerini analiz ediyor ve bu çerçevede Türk futbolunun amiral gemisi olan Süper Lig’in mali performansını da mercek altına alıyor. Ortaya çıkan tablo, Avrupa futbolunun gelir rekorları kırdığı bir döneme işaret ederken, aynı zamanda maliyetlerin ve finansman baskısının da sistem üzerinde ağır bir yük oluşturmaya devam ettiğini gösteriyor.
Raporda yer alan verilere göre, Avrupa’nın üst düzey lig kulüplerinin toplam geliri 2021 yılında 21,2 milyar Euro seviyesinde bulunurken, 2024 yılı itibarıyla %35 artarak 28,6 milyar Euro’ya yükselmiş. 2025 yılında ise bu büyüklüğün 30 milyar Euroyu aşması bekleniyor. Bu güçlü gelir artışı, futbol ekonomisinin pandemi sonrasında yeniden ivme kazandığını gösteriyor. Ancak bu büyüme tüm liglerde aynı kalite ve sürdürülebilirlikte gerçekleşmemiş; bazı ligler gelirlerini hızla artırırken maliyet baskısıyla karşı karşıya kalmışlar.
Bu noktada Süper Lig dikkat çekici bir performans sergilemiş. Süper Lig 2024’te gelirlerini %64 artırarak, Avrupa’da en hızlı büyüyen lig konumuna yükselmiş. Ligin toplam gelirinin 877 milyon Euro’ya ulaştığı raporlanmış. Bu büyümenin en önemli itici güçleri arasında ise maç günü gelirleri, ticari gelirler ve UEFA gelirlerinin bulunduğu ifade edilmiş. Maç günü gelirleri %69 artışla 147 milyon Euro’ya yükselirken, ticari gelirler %74 artarak 509 milyon Euro’ya ulaşmış görünüyor. UEFA gelirleri %6 artışla 65 milyon Euro’ya gelirken; yayın gelirleri ise %8’lik artışla 80 milyon Euro’ya çıkmış vaziyette. Süper Lig gelirleri açısından ilginç bir kaleminden de bahsetmiş rapor. Avrupa liglerinde çok sık rastlanmayan bağış, hibe ve diğer gelirlerde Süper Lig’de %267’lik bir artış gözlenmiş ve bunun sonucunda “Diğer Gelirler” kalemi 77 milyon Euroluk büyüklüğüyle, Süper Lig’in üçüncü büyük gelir kaynağı olarak raporda yer almış. Bu tutar, Türk futbolunun finansal yapısındaki farklı bir gelir modeline işaret ediyor.
Ancak gelirlerdeki bu hızlı yükseliş finansal sağlığın otomatik olarak güçlendiği anlamına gelmiyor. Ücret dışı işletme giderleri (OPEX) 2024’te %10 artarak, üst üste üçüncü yıl gelir artışını geride bırakmış. Faaliyet giderlerinin toplam gelirler içindeki payı %39 seviyesine ulaşırken; Süper Lig’de faaliyet giderleri %88 artışla 339 milyon Euro’ya yükselmiş. Süper lig bu gider kaleminde 2024’te Avrupa’da yedinci sıraya yerleşmiş durumda.
Personel yapısına bakıldığında da dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor: Galatasaray 871 çalışanla, Fenerbahçe ise 578 çalışanla önemli bir istihdam hacmine sahip. Avrupa genelinde ise üst lig kulüplerinin tam zamanlı eşdeğer (FTE) çalışan sayısı %5 artarak 94 bine yaklaşıyor. Süper Lig 3.866 çalışanla Avrupa’da yedinci sırada yer alıyor.
UEFA oyuncu dışı personel maliyetlerinin artmaya devam ettiğini raporlamış. 2021–2024 döneminde teknik ve idari personel ücretleri Avrupa genelinde %42 artış göstermiş. 2025’te de bu artış ivmesi erken raporlama yapan kulüplerde %8,7 seviyesinde sürüyor. Süper Lig toplam 104 milyon Euroluk personel gideriyle Avrupa’da yedinci sırada bulunuyor. Buna karşın personel giderlerinin toplam giderler içindeki payı yalnızca %12 seviyesinde kalmış. Bu oran, Süper Lig’i Avrupa’da personel maliyetlerinin en düşük olduğu liglerden biri haline getirirken, diğer taraftan bu durum, Türk futbolunda çalışan profesyonellerin Avrupalı meslektaşlarına kıyasla daha düşük gelir elde ettiğini de ortaya koyuyor.
Avrupa genelinde kulüplerin işletme giderleri hızla yükselmeye devam ediyor. 2025’te de Avrupa’nın en büyük kulüplerinin tamamı OPEX artışı yaşıyor; bazı kulüpler giderlerine 50 milyon Eurodan fazla ilave bütçe yapmış durumdalar. İşletme giderleri pandemi öncesi son tam sezon olan 2019’a kıyasla %56 artarken, gelirlerdeki artış %39’da kalmış. Bu dönemde Galatasaray 106 milyon Euroluk OPEX gideriyle Avrupa’da ilk 25 kulüp arasında 20. sırada yer alıyor. Bu, kulübün finansal dengesi açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Kulüplerin faaliyet sonuçlarına bakıldığında, Avrupa futbolunun uzun bir zarar döneminden sonra yeniden dengeye yaklaşmaya başladığını görüyoruz. Dört yıl süren faaliyet zararlarının ardından kulüplerin toplam finansal sonuçları toparlanma sinyalleri veriyor. Buna rağmen 2017 yılında kaydedilen 1,3 milyar Euroluk rekor kârlılık seviyesine ulaşmak, Avrupa futbolu için hâlâ uzak görünüyor. Süper Lig ise 2024 yılında 67 milyon Euro net faaliyet zararı açıklamış. Bu zarar bir önceki yıla göre %8’lik bir artışı ifade ediyor. Süper lig faaliyetlerinden en fazla zarar eden Avrupa’nın yedinci ligi konumunda bulunuyor.”
Öcalan: İsrail’e Ortadoğu’da Kürt devletçiliği lazım-İsmail Saymaz (halktv.com.tr)
“TBMM’de kurulan ‘Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’ adına AK Parti, MHP ve DEM Parti milletvekillerinin 24 Kasım 2025’te İmralı’da Öcalan’la gerçekleştirdikleri görüşmede İsrail ve İran’ın Kürt meselesine ilişkin tutumları gündeme gelmişti. Görüşmede PJAK’ın Öcalan’ın çağrısına uyup silah bırakıp bırakmayacağı konuşulmuştu.
Öcalan’ın dört ay önce söyledikleri bugün İran’da çekilen Kürt kartına dair bize yeterince fikir veriyor.
Öcalan, komisyona “İsrail için Kürtlerin çok gerekli olduğunu, çünkü Ortadoğu’nun dengelerinin bozulmasının Kürt jeopolitiğine bağlı olduğunu, Kürt jeopolitiği olmadan İsrail’in Ortadoğu hegemonyasını gerçekleştiremeyeceğini” söyledi.
“Ortadoğu’daki hegemonya için İsrail’e Kürt devletçiliği gerektiğini, başka türlü ayakta kalamayacağını ve hegemonya kuramayacağını” kaydetti.
Öcalan’ı dayanak alarak, diyebiliriz ki…
İsrail’in Ortadoğu’da hegemonya kurması için bir Kürt devleti inşa etmesi gerekiyor. Suriye’de çöken proje, İran’da deneniyor belli ki.
Öcalan, “Ne İsrail’in önerdiği İbrahim Anlaşması’na ne İran’ın Şii projesine” sıcak bakıyor. İki projenin de Türkiye’nin çıkarına uyumadığını düşünüyor. Öcalan, demokratik entegrasyon öneriyor. Türkiye merkezli entegrasyona Suriye, Irak ve İran’ın mecburen dahil olacağını savunuyor.
İran’daki Azerilerin en az Kürtler kadar önemli olduğunu belirterek, “Onların da demokratik entegrasyona katılmasıyla bunun bir Ortadoğu Birliği olacağını” söylüyor.”
Vergi politikası sınıfsaldır-Yalçın Karatepe (BirGün)
“Ekonomi, sanılanın aksine rakamların, istatistiklerin ve grafiklerin soğuk dünyasından ibaret teknik bir alan değildir. Ekonomi bir tercihler bütünüdür. Bir bölüşüm kavgasıdır. En nihayetinde tarafların belirlendiği siyasal sahadır. Kimin cebinde yangın çıktığına, kimin limanında serinlik sürdüğüne bakarak bir ülkenin nasıl yönetildiğini anlarsınız. Vergi politikası ise bu tablonun en berrak aynasıdır: Vergi sistemi, bir iktidarın kimin safında durduğunu ele verir.
Bugün yaşadığımız tabloyu bir düşünün. Orta Doğu bir kez daha ateş çemberine dönmüş durumda. ABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla sarsılan küresel piyasalarda petrol fiyatları anında reaksiyon gösterdi. Brent petrolün varil fiyatı 82 dolar bandına dayanınca, Türkiye’de milyonlarca insanın gözü kulağı haklı olarak akaryakıt pompasına çevrildi. Çünkü bu ülkede mazotun fiyatı sadece bir depo dolumu demek değildir; ekmektir, nakliyedir, pazardaki domatesin fiyatıdır. Peki, iktidar ne yaptı? Günlerce “çalışıyoruz”, “seçenekleri değerlendiriyoruz” diyerek kamuoyunu oyaladı. Sanki bütçede büyük bir delik açılacakmış gibi bir “kıvranma” hali sergilendi. Nihayet çarşamba gecesi Resmi Gazete’de bir karar yayınlandı: Eşel-mobil sistemi yarım yamalak devreye alındı. Karara göre, uluslararası piyasalardan kaynaklanan fiyat artışlarının yüzde 75’i ÖTV’den karşılanacak, yüzde 25’i ise doğrudan pompa fiyatlarına, yani halkın sırtına yansıtılacak.
Burada sergilenen o “hassas terazi” oyununa dikkat edin. Vatandaşın depo kapağı her açıldığında “bütçe disiplini bozuluyor” diye elleri titreyen ekonomi yönetimi, halkın nefes alması için yapılacak her kuruşluk indirimde adeta bir “fedakârlık kahramanı” pozu takınıyor. Oysa aynı ellerin, iş başka bir yere, sermayenin korunmasına gelince hiç titremediğini görüyoruz.”
Not: Başlıklara tıklayarak yazıların tamamına ulaşabilirsiniz.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
