Ukrayna’da savaşın tüm yıkıcılığıyla sürdüğü, cepheden gelen haberlerin giderek daha fazla karamsarlık taşıdığı bir dönemde, Kiev yönetimi oldukça dikkat çekici bir kabine revizyonuna imza attı.
Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, kısa süre önce Başbakan Yulia Sviridenko ve kabinesinin istifasını duyururken, bu adımı “Ukrayna’nın dış politika ve güvenlik stratejisindeki yeni dönemin bir gereği” olarak lanse etti. Resmî söyleme göre; Avrupa Birliği ile ilişkilerden ABD ile Patriot füzelerinin ortak üretimine, Orta Doğu ile bağların derinleştirilmesinden kışa hazırlık planlarına kadar uzanan devasa bir “stratejik vizyon” güncellemesi yapılıyor.
Ancak Kiev’deki bu hamlenin, iddia edildiği gibi bir yenilenmeden ziyade, Zelenski ve yakın çevresinin (özellikle Eski Başkanlık Ofisi Başkanı Andriy Yermak ve ekibinin) Batı’dan gelen baskıları göğüsleyerek siyasi hayatta kalma ve gücünü konsolide etme operasyonu olduğu görülüyor.
Washington hattındaki yolsuzluk çatlağı
Değişikliğin en önemli ayağını Washington hattı oluşturuyor. Ukrayna’nın Washington Büyükelçisi Olga Stefanişina, piyasa değeri 300 bin dolar olan bir daireyi 83 bin dolara aldığı yönündeki yolsuzluk iddialarının ardından “kişisel nedenlerle” istifa etmek zorunda kalmıştı. Stefanişina, Washington’a atanmadan önce Avrupa-Atlantik ilişkilerinden sorumlu başbakan yardımcılığı görevini de yürütmüştü. Geçtiğimiz haftalarda Kiev’i ziyaret eden ABD heyetinin Zelenski’ye, “yolsuzluk şüphesi taşıyan bir ismin Washington’da Ukrayna’yı temsil edemeyeceği” mesajını çok net bir şekilde verdiği açık kaynaklara yansıdı.
İşte tam bu noktada, henüz bir yıldır başbakanlık koltuğunda oturan Yulia Sviridenko’nun Washington Büyükelçiliğine kaydırılması formülü devreye sokuldu; ancak kendisi bu görevi henüz kabul etmedi. Sviridenko, Ekonomi Bakanlığı döneminde ABD ile kritik mineraller konusunda yürüttüğü müzakerelerle Washington’da, özellikle Cumhuriyetçi kanatta (Trump ve Marco Rubio gibi isimler nezdinde) belli bir itibar kazanmış bir isim. Kiev, Trump yönetimiyle ilişkileri gerektiği gibi devam ettirmek için en güvendiği isimlerden birini Washington’a göndermek istiyor. Zira Ukrayna diplomasisinin başarısı, artık yalnızca Beyaz Saray’dan koparılacak tavizlerle ölçülüyor.
Gücün “aile” içinde konsolidasyonu
Sviridenko’dan boşalan koltuğa getirilen isim ise Naftogaz’ın başındaki Serhiy Koretskyi oldu. Koretskyi’nin başbakanlığı, Batı’ya şirin görünecek teknokratik bir atama gibi sunulsa da aslında Ukrayna siyasetinde “aile” olarak bilinen Başkanlık Ofisi hegemonyasının bir devamı niteliğinde.
Andriy Yermak’ın ofisindeki “karar alıcı” dar halkanın sadık bir parçası olan Koretskyi’nin bu göreve getirilmesi, Zelenski’nin devlet mekanizması üzerindeki kontrolünü kaybetmeye hiç niyeti olmadığını gösteriyor. Ülkedeki yolsuzluk skandallarına Batı’dan gelen fon akışındaki daralma da eklendiğinde, bu atamanın asıl amacının “daralan kaynağı merkezîleştirmek ve daha sıkı kontrol etmek” olduğunu söylemek abartı olmaz. Ukrayna’nın devasa bütçe açığı ile Avrupa ve NATO’nun vaat edip bir türlü tam anlamıyla teslim etmediği milyarlarca dolarlık fonlar düşünüldüğünde, kasanın başındaki ismin sadakati liyakatten çok daha önemli hâle geliyor.
Başarısızlıkların örtbas edilmesi
Madalyonun diğer yüzünde ise cephedeki gerçeklikler yer alıyor. Konstantinovka’nın kaybı gibi askerî başarısızlıklar, ağırlaşan seferberlik şartlarının yarattığı toplumsal travma ve yaklaşan kış koşullarındaki devasa enerji açığı, Zelenski yönetimini içeride ciddi bir siyasi baskıyla karşı karşıya bırakıyor.
Bu kabine revizyonu, bir anlamda toplumun gazını alma ve faturayı alt kademelere kesmek üzere günah keçileri yaratma amacını taşıyor. Daha da çarpıcı olan ise; Savunma Bakanı Mihail Fedorov gibi İHA üretiminde yakaladığı ivmeyle popülaritesi artan ve potansiyel bir siyasi rakibe dönüşebilecek isimlerin bu süreçte “ayak bağı” olarak görülüp sistem dışına itilmesi çabasıdır. Eski Başbakan Mykola Azarov ve eski milletvekili Oleg Voloşin gibi muhalif isimlerin de haklı olarak işaret ettiği üzere; bu bir yönetim devrimi değil, dikkati başarısızlıklardan uzaklaştırmak için kurgulanmış klasik bir siyaset mühendisliği ve göz boyama hamlesidir.
Kuklalar değişiyor sahne aynı
Ukrayna’daki hükümet değişikliği, ülkeyi içinde bulunduğu askerî ve ekonomik bataklıktan çıkaracak “sihirli bir değnek” niteliği taşımıyor. Aksine bu hamle; yolsuzluk iddiaları altında ezilen bir kabineyi temizleyip Washington’un gönlünü alma, Yermak’ın devlet üzerindeki vesayetini Naftogaz kökenli sadık isimlerle perçinleme ve Zelenskiy’nin giderek daralan siyasi hareket alanını içeride rakiplerinden arındırarak koruma çabasından ibaret.
Ana kurgu değişmiyor: Ukrayna’nın dış ve güvenlik politikası Brüksel ve Washington’daki “küratörlerin” ipoteği altında kalmaya devam ederken; Kiev’deki iktidar eliti, ellerinde kalan son yetki kırıntılarını ve iç kaynakları kendi dar çemberlerinde tutabilmek için sandalye kapmaca oynamaya devam ediyor. Ne var ki yaklaşan çetin kış ve cephedeki somut durum, sadece vitrin düzenlemeleriyle gizlenemeyecek kadar yalın ve acımasız.
Fotoğraf: Volodimir Zelenski X hesabı
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
