Türkiye’nin yaklaşık 18 yıldır uzaydaki haberleşme filosunda görev yapan Türksat 3A uydusu, hizmetini tamamlıyor.
2008 yılında uzaya gönderilen ve yıllardır televizyon, radyo ve veri iletişimi hizmetlerinde kullanılan uydu üzerindeki yayınların, 15 Ağustos’u 16 Ağustos’a bağlayan gece Türksat 4A’ya aktarılması planlanıyor.
Böylece Türkiye’nin uydu yayıncılığında önemli bir dönem daha kapanırken, milyonlarca izleyicinin televizyon ekranına ulaşan yayınların arkasındaki altyapıda da bir değişim yaşanacak.
Türksat’ın güncel frekans listesinde hâlen çok sayıda televizyon ve radyo yayınının Türksat 3A üzerinden iletildiği görülüyor. TRT’nin bazı kanalları ve çok sayıda özel televizyon kanalı da bu uydu üzerindeki frekanslardan yayın yapıyor.
Türksat 3A, 13 Haziran 2008’de uzaya gönderildi ve 42 derece Doğu yörüngesinde hizmet vermeye başladı.
Fransız-İtalyan ortaklığı Thales Alenia Space tarafından üretilen uydu, Türkiye’nin yanı sıra Avrupa’dan Orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada televizyon, radyo ve veri haberleşmesi hizmetleri sundu. Uydu, özellikle küçük çaplı sistemlerle televizyon yayıncılığı ve veri iletişimi yapılmasına imkân veren yapısıyla Türksat filosunun uzun yıllar en önemli parçalarından biri oldu.
Türksat’ın resmi teknik bilgilerinde 3A’nın manevra ömrü 20 yıl olarak belirtiliyor. Ancak Türksat yönetimi 2025 yılında yaptığı açıklamada, uydunun teorik ömrünün tamamlandığını ve mevcut durumda birkaç yıl daha kullanılabilecek olsa da yerine geçecek yeni bir uydu için hazırlıklara başlandığını duyurmuştu.
Şimdi ise 3A üzerindeki televizyon ve radyo yayınlarının büyük bölümü Türksat 4A’ya taşınarak, uydunun aktif yayın görevindeki dönemi sona eriyor.
Türksat 3A’nın yerini alacak olan Türksat 4A aslında yeni bir uydu değil.
14 Şubat 2014’te uzaya gönderilen Türksat 4A ve yine 42 derece Doğu yörüngesinde görev yapıyor. Japon Mitsubishi Electric Corporation tarafından üretilen uydu, Türkiye, Avrupa, Orta Doğu, Asya ve Afrika’yı kapsayan geniş bir hizmet alanına sahip. Resmî verilere göre 30 yıllık manevra ömrü bulunuyor.
Aslında aynı yörüngede uzun süredir birlikte çalışan iki uydudan, daha yaşlı olanın üzerindeki yayınlar daha genç olan 4A’ya aktarılıyor.
Türksat 4A daha önce de benzer bir görev üstlenmişti. 2014 yılında ömrünün sonuna yaklaşan Türksat 2A üzerindeki televizyon ve radyo yayınları da 4A’ya aktarılmıştı.
Şimdi benzer bir süreç Türksat 3A için yaşanıyor.
Geçişin en çok merak edilen tarafı doğal olarak televizyon yayınları.
Türksat 3A’daki yayınların 4A’ya aktarılması, bazı kanalların frekans bilgilerinde değişiklik anlamına gelebilir. TKGS uyumlu uydu alıcılarının yeni kanal ve frekans bilgilerini otomatik olarak güncellemesi beklenirken, eski veya manuel ayarlı cihazlarda kullanıcıların yeniden kanal taraması yapması gerekebilir.
Ancak bu geçiş, iddia edildiği gibi bütün SD yayınların bir gecede sona ereceği ya da herkesin yeni bir çanak anten almak zorunda kalacağı anlamına gelmiyor. Türksat 3A ve 4A zaten aynı 42 derece Doğu yörünge pozisyonunda hizmet verdiği için, temel olarak mevcut çanak anten altyapısı kullanılmaya devam edilebilecek.
Türksat’ın resmi sosyal medya hesabında da 3A üzerindeki yayınların 15 Ağustos’u 16 Ağustos’a bağlayan gece sona ereceği ve yayınların 4A’ya taşınacağı duyuruldu.
Uzayda yeni dönem
Türksat 3A’nın yayın görevinden çekilmesi, Türkiye’nin haberleşme uydularındaki kuşak değişiminin de sembollerinden biri olarak görülebilir.
Türkiye artık yalnızca 3A ve 4A gibi eski nesil haberleşme uydularına sahip değil. Filoda Türksat 4B, 5A, 5B ve Türkiye’nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A da bulunuyor.
Ancak dikkat çekici bir başka gelişme daha var.
Türksat yönetimi, 3A’nın yerine uzun vadede geçecek yeni bir haberleşme uydusu için de hazırlıklara başlandığını daha önce açıklamıştı. Hedef, bu yeni uydunun yerli ve milli imkânlarla, Türksat 6A’dan elde edilen tecrübenin daha da ileri taşınmasıyla geliştirilmesi.
Yani Türksat 4A, bugün 3A üzerindeki yayınların yeni adresi olacak. Ancak Türksat 3A’nın gerçek anlamda uzun vadeli halefi olması planlanan uydu henüz uzaya gönderilmiş değil.
18 yıllık nöbet
13 Haziran 2008’de başlayan Türksat 3A yolculuğu, Türkiye’nin uydu yayıncılığı açısından önemli bir döneme tanıklık etti.
Televizyon yayınlarının sayısının hızla arttığı, yüksek çözünürlüklü yayınların yaygınlaştığı ve internet ile veri haberleşmesinin giderek daha fazla uydu altyapısına ihtiyaç duyduğu yıllarda Türksat 3A, bu dönüşümün önemli araçlarından biri oldu.
Şimdi 42 derece Doğu yörüngesinde yeni bir görev dağılımı yapılıyor.
Televizyon izleyicileri açısından değişim, belki bir gece yapılacak kanal taramasından ibaret olacak.
Ama uzayda, yaklaşık 18 yıldır Türkiye’nin yayınlarını taşıyan bir uydunun dönemi kapanıyor ve bayrağı, aslında uzun zamandır aynı gökyüzünde birlikte görev yaptığı Türksat 4A devralıyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
