Türk dili araştırmalarının ve dil biliminin en saygın uzmanlarından Prof. Dr. phil. Dr. h. c. Lars Johanson, 24 Kasım 2025 tarihinde aramızdan ayrıldı.
Farklı kurumlarda geçen eğitim ve meslek hayatı, 500 civarında akademik yayını, editörlüğünü yaptığı Turcologica dizisi, kurup saygın bir yayın organına dönüştürdüğü Turkic Languages adlı dergi, çalışma alanının genişliği, Türkoloji ve dil bilimindeki derin etkisi, başka dillerdeki benzer durumların açıklanmasında da kullanılan modeller geliştirmesi gibi nedenlerle Johanson’u, sınırları belli bir yazıda tanıtmak imkânsızdır.
Yine de bu kısa yazıda onu bir parça tanıtarak, ölümüyle geride bıraktığı doldurulması güç boşluğu göstermeye çalışacağım. Daha fazla bilgi almak isteyenler Fikret Turan’la çıkardığım armağan kitaba (2002) ve 2016 tarihli çalışmama bakabilirler. 2024 yılına kadar olan künyesine www.turkiclanguages.com adlı sayfada ulaşılabilir. Güncellenmiş yayın listesi de yakında erişilir duruma getirilecektir.
8 Mart 1936 tarihinde İsveç’in Köping şehrinde doğan Johanson, ilk ve ortaöğrenimini burada tamamladıktan sonra, seçkin üniversitelerde farklı diller ve bilim dallarında eğitim aldı. 1956-1959 yıllarında Uppsala Üniversitesinde Germanistik, İskandinavistik, Slavistik, Türkoloji, Sanskrit ve Karşılaştırmalı Dil Bilimi öğrenimi gördü. Aynı üniversitede Cermen ve İskandinav dillerinde lisansını 1959’da tamamladı. 1959-1960 yıllarında Viyana Üniversitesinde Doğu Dilleri ve 1960-1966 yılları arasında Uppsala Üniversitesinde Türk dilleri, 1961’de Stockholm Üniversitesinde Slav Dilleri okudu. Uppsala Üniversitesinde; Cermen, İskandinav ve Slav dilleri alanındaki mastır derecesini 1961 yılında, Türk Dilleri alanındaki mastır derecesini ise 1963’te aldı. 1963 yılında bir dönem İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde misafir öğrenci olarak bulundu.
1966’da Walter Björkman’ın yönetiminde “Studien zur reichstürkischen Verbalsyntax” adlı doktora tezini tamamladı. Öğrenmeye, akademik birikimini arttırmaya ve birikiminin yansıdığı yayınlar üretmeye ölümüne kadar devam etti. Öyle ki giderken geride 2027 yılında yayımlanması planlanan çalışmalar bıraktı. Johanson’un öğrenciliği gibi meslek hayatı da farklı ülke ve kurumlarda geçti. 1965-1971 arasında Uppsala Üniversitesinde Türk Dilleri, 1967-1972 yıllarında Stockholm Üniversitesinde Türk Dilleri ve Dil Bilimi okutmanı olarak çalıştı. Meslek hayatının başında, 1967 yılının altı ayını Londra’da School of Oriental and African Studieste incelemeler; altı ayını da İstanbul’daki İsveç Araştırma Enstitüsünde görev alıp İstanbul, Ankara ve Erzurum’da alan araştırması yaparak geçirdi.
1971’de Uppsala Üniversitesinde Türk Dilleri, 1972’de ise Umeå Üniversitesinde Genel Dil Bilimi Doçenti oldu. 1972-1973 yıllarında Mainz Üniversitesinde, Alexander von Humboldt bursiyeri olarak bulundu. 1973- 1980 senelerinde Swedish Humanistic Research Council’de, Türkoloji alanında araştırmacı olarak çalıştı. 1973 senesinde, meslek hayatının önemli bir kısmını geçireceği Mainz Üniversitesinde Türkoloji profesörü ünvanını aldı. 1979- 1980 yıllarında Frankfurt Üniversitesinde vekil profesör olarak çalıştıktan sonra 1981 yılında Mainz Üniversitesi Türkoloji Bölümünde Prof. Dr. Johannes Benzing’den boşalan ordinaryüslük kadrosuna vekâleten, 1982’de ise aynı göreve asaleten atandı. 2001 yılında Mainz Üniversitesinden emekli olduktan sonra ders vermeye, öğrenci yetiştirmeye, araştırma projeleri yürütmeye devam etti.
(Nurettin Demir, tdk.gov.tr)
Yazının devamını okumak için tıklayın
Fotoğraf: turkiclanguages.com
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
