NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Münih Güvenlik Konferansı tarafından Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenen panelde yaptığı konuşmada, Rusya’nın İttifak için doğrudan bir güvenlik tehdidi hâline geldiğini söyledi.
Rutte, “Rusya’nın bir sonraki hedefi biziz” ifadesini kullanarak, Avrupa’nın büyük ölçekli bir savaşa hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı. Rusya’nın savaşı yeniden Avrupa’ya taşıdığını dile getiren NATO Genel Sekreteri, savunma harcamalarının ve üretimin hızla artırılması gerektiğini belirtti, Ukrayna’nın da kendini savunabilmesi için ihtiyaç duyduğu askeri kapasiteye gecikmeden sahip olması gerektiğini söyledi. Rutte ayrıca, Rusya’nın ayda yaklaşık 2 bin 900 silahlı insansız hava aracı ürettiğinin tahmin edildiğini ifade ederek, zamanın NATO’nun lehine işlemediği uyarısında bulundu.
“Aciliyet eksikliği”
Rutte’nin konuşmasında öne çıkan temel unsur, zamanın NATO’nun lehine işlemediği yönündeki vurgu oldu. Son bir yılda savunma üretiminin arttığını kabul eden NATO Genel Sekreteri, buna rağmen Avrupa’da ve genel olarak Batı kamuoyunda hâkim olan “aciliyet eksikliği” algısına dikkat çekti. Bu değerlendirme ise NATO’nun askeri kapasitesinden ziyade, bu kapasitenin ne kadar hızlı ve sürdürülebilir biçimde mobilize edilebildiği sorusunu öne çıkarıyor.
Bu çerçevede Rutte’nin Rusya’nın ayda yaklaşık 2 bin 900 silahlı insansız hava aracı ürettiğine dair tahmini yalnızca bir nicelik bilgisi değil, Moskova’nın savaş ekonomisine geçiş hızının göstergesi olarak öne çıkıyor. Rusya, Ukrayna Savaşı’yla birlikte savunma sanayisini klasik modernizasyon hedeflerinin ötesine taşımasıyla daha yüksek tempolu bir üretim modeline yönelmiş durumda. Bu model, teknolojik mükemmeliyet yerine süreklilik ve yıpratma kapasitesini merkeze alıyor.
İttifak’ın kapasitesi
NATO, toplam askeri kapasite açısından Rusya’ya kıyasla hiç kuşkusuz büyük bir üstünlüğe sahip.
İttifak’ın 32 üyesinin toplam savunma harcaması yıllık yaklaşık 1,3 trilyon dolar seviyesinde. Hava gücü, deniz kuvvetleri, istihbarat paylaşımı ve siber kapasite alanlarında NATO, Rusya’nın önünde yer alıyor. Özellikle ABD’nin sağladığı küresel mobilizasyon imkanı, gelişmiş komuta-kontrol altyapısı ve lojistik derinlik, NATO’nun stratejik gücünün temel dayanaklarını oluşturuyor.
Ancak bu üstünlük, üretim hızı ve siyasi karar alma süreçleri söz konusu olduğunda aynı etkiyi göstermiyor. NATO ülkeleri arasında savunma harcamalarının düzeyi, sanayi kapasitesi ve tehdit algısı bakımından ciddi farklılıklar bulunuyor. Barış dönemine göre şekillenmiş savunma sanayisi yapıları, uzun süreli ve yüksek yoğunluklu bir çatışmanın gerektirdiği üretim temposuna uyum sağlamakta zorlanıyor. Rutte’nin savunma üretiminin “hızla artması gerektiği” yönündeki vurgusu, bu yapısal gecikmeye işaret ediyor.
Dayanıklılık modeli
Rusya’nın askeri gücü ise NATO’yla karşılaştırıldığında daha sınırlı mali kaynaklara dayanıyor. Moskova’nın yıllık savunma bütçesi yaklaşık 120-130 milyar dolar seviyesinde. Buna rağmen bu bütçenin önemli bir kısmı doğrudan aktif üretime, mühimmat tedarikine ve cephe ihtiyaçlarına yönlendiriliyor. Rus askeri doktrini, kısa vadeli teknolojik üstünlükten ziyade, uzun süreli çatışmaya dayanabilecek bir kuvvet yapısı oluşturmayı hedefliyor.
Bu yaklaşım, Rusya’yı özellikle yıpratma savaşlarında etkili kılıyor. İnsansız hava araçları, topçu mühimmatı ve kısa menzilli füzeler gibi alanlarda sağlanan niceliksel avantaj, Batı’nın daha pahalı ve sınırlı sistemlerine karşı asimetrik bir denge yaratıyor. Rutte’nin dile getirdiği üretim rakamları da NATO’nun bu modeli neden stratejik bir risk olarak gördüğünü açıklıyor.
Stratejik ikilem
Rutte’nin konuşmasında Ukrayna’ya yapılan vurgu, NATO’nun karşı karşıya olduğu temel ikilemi açık biçimde ortaya koyuyor. Ukrayna’nın kendini savunabilmesi için ihtiyaç duyduğu askeri desteğin “şimdi” sağlanması gerekmesi, ittifakın üzerindeki zaman baskısını artırıyor. Ancak bu destek, NATO ülkelerinin kendi stoklarını ve hazırlık seviyelerini doğrudan etkiliyor.
İttifak, bir yandan Ukrayna’nın sahada ayakta kalmasını sağlayarak Rusya’yı yıpratmayı hedeflerken diğer yandan kendi caydırıcılığını da zayıflatmamak zorunda. Bu denge ise NATO’nun savunma planlamasında kalıcı bir gerilim yaratıyor. Rutte’nin çağrısı, bu sorunun geçici çözümlerle değil, üretim kapasitesinin kalıcı biçimde artırılmasıyla aşılabileceğini ima ediyor ancak bunun nasıl yapılacağı şimdilik belirsiz.
Rekabet perspektifi
Ayrıca Rutte’nin söylemi, Avrupa güvenliğinin önümüzdeki yıllarda nasıl bir çerçevede ele alınacağını da gösteriyor. NATO, Rusya’yla yaşanan gerilimi kısa vadeli bir kriz yönetimi meselesi olarak değil, uzun soluklu bir güç rekabeti olarak okuyor ve bu durum, savunma harcamalarının geçici artışlar yerine, yapısal ve sürdürülebilir biçimde yükseltilmesini gerektiriyor.
Avrupa ülkeleri açısından bu yaklaşım, savunma politikalarının iç siyasi tartışmalardan bağımsız, daha kalıcı bir güvenlik mantığıyla ele alınması anlamına geliyor. Rutte’nin “şimdi harekete geçme zamanı” sözleri, bu dönüşümün ertelenmesinin NATO açısından stratejik maliyetler doğuracağı uyarısını içeriyor.
Uyarının anlamı
Sonuç olarak Rutte’nin konuşması, NATO’nun Rusya’yı geçici bir meydan okuma olarak görmediğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Nitekim güvenlik stratejilerine yansıdığı kadarıyla “sistemik rakip” olarak görülen Çin’e kıyasla direkt bir “tehdit” olarak görülen, nükleer caydırıcılığa sahip, “öngörülemez” Rusya’nın durdurulması ittifak için yaşamsal öneme sahip. NATO’nun sahip olduğu askeri üstünlüğü zamanında ve etkin biçimde mobilize edip edemeyeceği, bu “tehdit” karşısındaki güç dengesini belirleyecek temel unsur olacak.
Bu mücadele yalnızca Ukrayna’nın değil, Avrupa’nın da geleceğini şekillendirecek.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
