“Bosna Kasabı” lakaplı Ratko Mladiç 84 yaşında öldü.
Bosnalı Sırpların savaş zamanı komutanı olan Mladiç, Lahey’deki Birleşmiş Milletler gözaltı merkezinde hayatını kaybetti.
Mladiç’in ölümü, yalnızca eski bir generalin ölüm haberi değil. Çünkü onun adı, Avrupa’da II. Dünya Savaşı’ndan sonraki en ağır suçlardan biriyle özdeşleşmiş durumda: 1995 Srebrenitsa Katliamı.
Mladiç, 1942’de Bosna-Hersek’in Kalinovik bölgesinde doğdu.
Yugoslavya’nın sosyalist döneminde orduya katıldı ve kariyer subayı olarak yükseldi. Yugoslavya parçalanmaya başladığında ise kendisini yeni oluşan Bosnalı Sırp güçlerinin içinde buldu.
1992’de Bosna Savaşı başladığında Bosnalı Sırp Ordusu’nun başına geçti.
Artık yalnızca bir general değildi, savaşın en önemli askeri karar vericilerinden biriydi.
Bosna’daki Sırp güçlerinin amacı, Sırpların yaşadığı veya kontrol ettiği bölgeleri bir araya getirerek geniş bir Bosnalı Sırp bölgesi oluşturmaktı. Bunun sonucunda Boşnak ve Hırvat nüfusun yaşadığı birçok bölgeden insanlar zorla çıkarıldı.
Mladić’in komuta ettiği güçler özellikle Saraybosna kuşatması sırasında sivillere yönelik saldırılarla da gündeme geldi.
Saraybosna, savaş boyunca Bosnalı Sırp güçlerinin kuşatması altında kaldı. Şehirde yaşayan siviller keskin nişancıların ve topçu ateşinin hedefi oldu. Mladiç, bu saldırıların yürütülmesinde merkezi bir askeri figürdü.
Daha sonra Lahey’deki mahkeme, sivillere yönelik terör kampanyasının ve Saraybosna kuşatmasının Mladiç’in suçlarından biri olduğuna hükmetti.
Ancak Mladiç’in adını tarihe en fazla yazdıran olay Saraybosna değil, Srebrenitsa oldu.
Temmuz 1995.
Savaşın sonlarına yaklaşılmıştı.
Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa’yı siviller için “güvenli bölge” ilan etmişti. Ancak Bosnalı Sırp güçleri bölgeyi ele geçirdi.
Mladiç, Srebrenitsa’ya girdiğinde kameraların önünde de görüntülendi.
Ardından Boşnak erkek ve çocuklar kadınlardan ayrıldı.
Günler içinde 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürüldü.
Kadınlar, çocuklar ve yaşlıların önemli bölümü ise zorla bölgeden çıkarıldı.
Uluslararası mahkeme daha sonra Srebrenitsa’daki katliamı soykırım olarak kabul etti.
Mladić de bu soykırımın yanı sıra cinayet, zulüm, sürgün, zorla nakil ve sivillere yönelik terör gibi suçlardan sorumlu bulundu.
“Bosna Kasabı”
Mladić zamanla uluslararası kamuoyunda “Bosna Kasabı” olarak anılmaya başladı.
Ancak Bosnalı Sırpların bir bölümü için hikâye tamamen farklıydı.
Savaş sırasında Mladić, Sırp milliyetçileri arasında bir kahraman olarak görülüyordu.
Bu ikili algı bugün bile tamamen ortadan kalkmış değil.
Bosna’da kurbanların yakınları için Mladiç, ailelerini yok eden savaşın en önemli sorumlularından biri.
Bazı Sırp milliyetçileri için ise savaşta Sırpları savunan bir komutan.
Savaştan sonra kayboldu
Bosna Savaşı 1995’te sona erdi, Ancak o özgür kaldı.
Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından 1995’te hakkında iddianame hazırlanmıştı. Soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla suçlanıyordu.
Buna rağmen yıllarca yakalanamadı.
Sırbistan’da ve zaman zaman Bosna’da saklandığına dair bilgiler geldi.
Bir dönem Belgrad’ın askeri çevreleri ve Sırp güvenlik yapıları tarafından korunduğu iddiaları da uluslararası baskının önemli başlıklarından biri oldu.
Mladiç yaklaşık 16 yıl boyunca kaçak yaşadı.
Ta ki 26 Mayıs 2011’e kadar.
O gün Sırbistan’da yakalandı.
Beş gün sonra Lahey’e gönderildi.
Lahey’deki dava
Mladiç’in davası 2012’de başladı.
Savcılar yüzlerce tanık ve çok sayıda belge sundu.
Mladiç ise suçlamaları reddetti.
22 Kasım 2017’de karar açıklandı.
Mahkeme onu 11 suçlamanın 10’undan suçlu buldu.
Soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukukunu ihlal etmekten mahkûm edildi.
Cezası müebbet hapisti.
Mladiç kararı kabul etmedi.
2021’de son temyiz başvurusu da reddedildi ve müebbet hapis cezası kesinleşti.
Böylece yaklaşık 30 yıl önce başlayan uluslararası hukuk süreci sona ermiş oldu.
Mladiç’in sağlık durumu son yıllarda ciddi biçimde kötüleşti.
2026’nın ilk aylarında avukatları, sağlık durumunun ağırlaştığını belirterek insani nedenlerle serbest bırakılmasını istedi.
Ancak talep kabul edilmedi, ölümüne kadar Lahey’de tutuldu.
Fotoğraf: Vikipedi
***
Diğer “Portre” yazıları için tıklayın
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
