Türkiye’nin ev sahipliğinde yapılan 36. NATO Zirvesi’nin tamamlanmasının ardından Sonuç Bildirgesi açıklandı.
Öne çıkan başlıklar şöyle:
1-NATO’nun temel ilkelerine bağlılık teyit edildi
Liderler, NATO’nun 1949 Washington Antlaşması temelinde kurulan bir savunma ittifakı olduğunu yeniden vurguladı. İttifakın temelini oluşturan ortak değerlerin; demokrasi, bireysel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü olduğu belirtildi.
Ayrıca NATO’nun kolektif savunma anlayışının değişmediği ve üyelerin birbirlerinin güvenliğine bağlı olduğu vurgulandı.
2-Beşinci Madde’ye (Kolektif Savunma) “sarsılmaz bağlılık” ilan edildi
Bildirgenin en önemli bölümlerinden biri, Washington Antlaşması’nın 5. Maddesi’ne ayrıldı.
Liderler;
Bir üyeye yapılacak saldırının bütün üyelere yapılmış sayılacağını,
NATO’nun kolektif savunma yükümlülüğünün tartışmaya açık olmadığını,
İttifakın caydırıcılık ve savunma kapasitesini güçlendirmeye devam edeceğini
ortaklaşa teyit etti.
Bu ifade özellikle son dönemde ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO konusundaki çıkışları nedeniyle önem taşıyor. Bildirgede “ironclad commitment” (sarsılmaz / kesin bağlılık) ifadesi özellikle kullanıldı.
3-Rusya uzun vadeli temel tehdit olarak tanımlandı
Liderler;
Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli en önemli tehdit olmaya devam ettiğini,
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırgan tutumunun uluslararası güvenliği sarstığını,
NATO’nun buna karşı caydırıcılık ve savunmasını güçlendireceğini
bildirdi.
Bu değerlendirme, son yıllardaki NATO belgeleriyle uyumlu olmakla birlikte Ankara Bildirgesi’nde de aynen korundu.
4-Savunma harcamalarının artırılması kararlaştırıldı
Liderler;
Savunmaya daha fazla kaynak ayrılması,
Savunma sanayi üretiminin hızlandırılması,
Mühimmat üretiminin artırılması,
Kritik askeri kabiliyetlerde ortak yatırımlar yapılması
konusunda mutabakata vardı.
Amaç, NATO’nun hem Avrupa’da hem de küresel ölçekte daha güçlü bir askeri kapasiteye sahip olması. Bu kapsamda savunma sanayi üretiminin artırılması da bildirgenin önemli başlıklarından biri oldu.
5-Ukrayna’ya destek sürecek
Bildirgede;
Ukrayna’nın güvenliğinin Avrupa-Atlantik güvenliği açısından önem taşıdığı,
NATO ülkelerinin Ukrayna’ya askeri, mali ve siyasi destek vermeye devam edeceği,
Ukrayna’nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesinin sürdürüleceği
belirtildi.
Ancak bildirgede Ukrayna’nın NATO üyeliği konusunda yeni veya somut bir takvim açıklanmadı.
6-NATO’nun geleceği için ortak hareket mesajı verildi
Son bölümde liderler;
İttifakın birlik içinde hareket etmeye devam edeceğini,
Transatlantik bağların korunacağını,
NATO’nun yeni güvenlik tehditlerine uyum sağlayacağını,
Bir sonraki çalışmaların Ankara’da alınan kararlar doğrultusunda yürütüleceğini
vurgulayarak bildirgeyi tamamladı.
Dikkat çeken noktalar
Ankara Bildirgesi’nin öne çıkan özellikleri şunlar oldu:
Beşinci Madde’ye çok güçlü vurgu yapıldı. Rusya yine NATO’nun temel uzun vadeli tehdidi olarak tanımlandı.
Savunma harcamalarının artırılması ve savunma sanayi üretiminin hızlandırılması ön plana çıkarıldı.
Ukrayna’ya desteğin devam edeceği açıklandı.
ABD’nin NATO’ya bağlılığı özellikle yeniden teyit edildi.
Çin, Orta Doğu veya Gazze konusunda ayrıntılı yeni ifadeler kullanılmadı; bildirge daha çok NATO’nun temel savunma misyonuna odaklandı.
Bu bildirge, son yılların en kısa NATO zirvesi bildirgelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Önceki zirvelerde onlarca sayfayı bulan metinlerin yerine, liderlerin üzerinde kolay uzlaşabildiği temel başlıkları içeren altı maddelik kısa bir metin tercih edildi.
Bildirgenin tam metni
1-Biz, Kuzey Atlantik İttifakı’nın Devlet ve Hükûmet Başkanları olarak, Washington Antlaşması’nın 5. Maddesi uyarınca ortak savunmamıza ve transatlantik bağa yönelik sarsılmaz taahhüdümüzü yeniden teyit etmek üzere Ankara’da bir araya geldik. Birimize yapılan saldırı hepimize yapılmış sayılır. Birliğimiz, dayanışmamız ve ortak gücümüz; özgür ve demokratik ülkelerden oluşan İttifakımızdaki bir milyar vatandaş için barışın, güvenliğin ve refahın temelini oluşturmaktadır. Caydırıcılık ve savunmaya yönelik 360 derecelik yaklaşımımıza bağlılığımız devam etmektedir.
2-Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik uzun vadeli tehdidini ve terörizmin kalıcı tehdidini karşılamak amacıyla Müttefikler, Lahey savunma taahhüdünü yerine getirmektedir. 2025 yılında Avrupa Müttefikleri ve Kanada, temel savunma gereksinimlerine yatırımlarını 139 milyar ABD dolarının üzerinde artırmıştır. Bu yatırımlar, ihtiyaç duyduğumuz kabiliyetleri sağlarken sanayi temelimizi ve dayanıklılığımızı da güçlendirmektedir. Bugün Ankara’da, 50 milyar ABD dolarının üzerinde yeni tedarik duyuruyor ve ortak üretim kapasitesini genişletme, sanayi ile iş birliği yaparak inovasyonu hızlandırma taahhüdünde bulunuyoruz. Müttefikler arasında savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmaya ve NATO’nun ortaklıklarını kullanarak savunma sanayi derinliğini ve iş birliğini en üst düzeye çıkarmaya devam edeceğiz.
3-Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa – modernleşmiş bir İttifak. Avrupa Müttefikleri ve Kanada, Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte çalışarak İttifak’ın savunmasında daha büyük sorumluluk üstlenmektedir. NATO’nun caydırıcılığı ve savunması; nükleer, konvansiyonel ve füze savunma kabiliyetlerinin uygun bir karışımına, uzay ve siber varlıklarla desteklenmesine dayanmaktadır. Muharebe üstünlüğümüzü korumaya kararlıyız. Silahlı kuvvetlerimizi konuşlandırma, harekete geçirme ve sürdürme kabiliyetimize yatırım yapıyor; derin hassas taarruz, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler, ileri teknolojiler ve istihbarat kabiliyetleri dahil tüm alanlarda hedeflerimizi yerine getiriyoruz. Birbirine uyumlu transatlantik savaş bulutu geliştiriyor ve güçlü yapay zekâ modellerini benimsiyoruz.
4-Ukrayna transatlantik güvenliğe katkıda bulunmaktadır ve Müttefikler, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasında sarsılmaz desteğimizde birleşmiş durumdadır. Avrupa Müttefikleri ve Kanada artık Ukrayna’ya yönelik güvenlik yardımının büyük çoğunluğunu ikili ve çok taraflı yollarla finanse etmektedir. Müttefikler bu desteğin uzun vadede adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir olması gerektiğini vurgulamaktadır. 2026 için Müttefikler, Ukrayna’ya 70 milyar euro tutarında askerî ekipman, yardım ve eğitim taahhüt etmekte ve 2027’de en az eşdeğer seviyeleri sürdürme yönündeki taahhütlerini teyit etmektedir. Bu bağlamda, Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya Ukrayna Destek Kredisi aracılığıyla çok yıllı finansman sağlama kararını memnuniyetle karşılıyoruz.
5-İttifak, daha geniş güvenlik ortamımızı tanımlayan stratejik rekabet, yaygın istikrarsızlık, hibrit tehditler ve tekrarlayan şoklara yanıt vermeye ve uyum sağlamaya devam etmektedir. Müttefikler, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yinelemekte ve İran’ı Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırmaktadır.
6-Türkiye’nin bize sunduğu cömert misafirperverlik için minnettarlığımızı ifade ediyoruz. Bir sonraki toplantımızı sabırsızlıkla bekliyoruz.
Fotoğraf: Cumhurbaşkanlığı
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
