Dünyada yılbaşı çoktan geride kaldı, hatta unutuldu bile ama Rusya şimdi de “eski yeni yıl” kutlamaları başlıyor.
“Eski yeni yıl” kavramı tarihsel kökenleri olan ilginç bir gelenek. Belki resmî tatil değil ama Rusya başta bazı Doğu Slav ve Ortodoks topluluklarında hâlâ hatırlanan, sembolik önemi büyük bir gün.
“Eski yeni yıl” kısaca, Jülyen takvimine göre yeni yılın kutlandığı tarih. Jülyen takvimi ile bugün dünyada yaygın olarak kullanılan Gregoryen takvimi arasında 13 günlük bir fark bulunuyor. Yani Jülyen takvimine göre 1 Ocak, Gregoryen takvimine göre 14 Ocak’a denk geliyor.
Rusya, Çarlık döneminde uzun yıllar Jülyen takvimini kullandı. Ancak 1918 yılında, Bolşevik Devrimi’nden sonra Sovyet yönetimi, Batı dünyasıyla uyum sağlamak amacıyla Gregoryen takvimine geçti. Bu değişiklikle takvim bir anda 13 gün ileri alındı.
Devlet ve resmî kurumlar yeni takvimi benimsese de, Ortodoks Kilisesi Jülyen takvimini kullanmaya devam etti, halk arasında eski takvime göre kutlanan bazı günler yaşamayı sürdürdü ve böylece “eski yeni yıl” geleneği ortaya çıktı.
14 Ocak, 31 Aralık’taki büyük ve resmî kutlamalara kıyasla daha sakin, daha samimi, aile ve yakın çevreyle geçirilen bir gün olarak kabul ediliyor.
Yaygın gelenekler arasında küçük aile yemekleri, dostlarla bir araya gelme, yeni yıl için bir kez daha dilek tutma ve bazı bölgelerde halk şarkıları ve geleneksel ritüeller yer alıyor.
Özellikle kırsal kesimlerde ve geleneksel ailelerde eski alışkanlıkların ve kültürel hafızanın bir parçası olarak yaşatılıyor.
Ortodoks dünyasında Noel, Jülyen takvimine göre 7 Ocak’ta kutlanıyor. Bu nedenle 14 Ocak, Noel sonrası dönemin doğal bir uzantısı olarak görülüyor. Dini takvime bağlı yaşam sürenler için eski yeni yıl, yılın “gerçek başlangıcı” sayılabilir.
Bu durum, Rusya’daki zaman algısının hem seküler hem de dini takvimlerle iç içe geçtiğini gösteriyor.
14 Ocak tarihi Ukrayna, Belarus, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Gürcistan’ın bazı bölgeleri gibi Jülyen takvim geleneğinin güçlü olduğu ülkelerde de biliniyor ve farklı biçimlerde kutlanıyor.
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
