Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de hayatını kaybetmesi yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın dört bir yanında yankılandı. Yabancı gazeteler ölüm haberini ilk sayfalarına taşırken devlet başkanları ve hükümetler Ankara’ya taziye mesajları gönderdi.
Atatürk’ün hayatını kaybetmesi, Türkiye için olduğu kadar dünya siyaseti açısından da önemli bir gelişmeydi. Kurtuluş Savaşı’nın lideri, yeni bir devletin kurucusu ve uluslararası siyasette etkili bir aktör olan Atatürk’ün ölümü, yabancı basında geniş yer buldu.
11 Kasım 1938 tarihli gazeteler, haberi manşetlerinden duyurdu. ABD’nin önde gelen gazetelerinden The New York Times, “Atatürk 58 yaşında öldü” başlığını kullanırken, haberinde Türkiye’nin yeni cumhurbaşkanının kim olacağına da yer verdi. Gazete, İsmet İnönü’nün Atatürk’ün halefi olarak seçilmesinin beklendiğini yazdı.
İngiliz gazeteleri de Atatürk’ün ölümünü geniş biçimde ele aldı. The Times, Atatürk’ün yönetiminde Türkiye’nin Avrupa’nın önemli bir üyesi haline geldiğini vurguladı. Daily Telegraph ise onun gerçekleştirdiği devrimleri dönemin en dikkat çekici siyasi dönüşümlerinden biri olarak değerlendirdi.
Sovyetler Birliği’nin resmî gazetesi İzvestiya, Atatürk’ün ölümünü Türk milleti için büyük bir kayıp olarak nitelendirdi. Gazete, Atatürk’ün adının yeni Türkiye’nin ulusal kurtuluş hareketiyle özdeşleştiğini belirterek Sovyet halkının da bu kayıptan üzüntü duyduğunu yazdı.
Atatürk’ün ölümünün ardından yabancı devlet başkanları ve hükümetler de Türkiye’ye taziye mesajları gönderdi.
İsveç Kralı V. Gustav, aynı gün Cumhurbaşkanı Vekili Abdülhalik Renda’ya gönderdiği mesajda, Atatürk’ün ölüm haberini derin üzüntüyle öğrendiğini belirterek Türkiye’nin büyük kaybı dolayısıyla başsağlığı dileklerini iletti.
İsveç Başbakanı Per Albin Hansson da Başbakan Celal Bayar’a gönderdiği mesajda, hükümetinin Atatürk’ün yüksek kişiliğine ve büyük eserine derin saygı duyduğunu bildirdi.
İngiltere Kralı VI. George da Atatürk’ün ölümünden duyduğu üzüntüyü iletti. İngiliz hükümetinin Ankara Büyükelçisi Sir Percy Loraine, Londra’ya gönderdiği diplomatik yazışmalarda kralın, Türkiye’nin kurucusunun kaybının büyüklüğünün farkında olduğunu bildirdiğini aktardı.
Eski düşmanlardan saygı mesajı
Atatürk’ün ölümünün ardından gelen mesajlar arasında, Birinci Dünya Savaşı’nda Gelibolu’da Türk askerleriyle savaşmış Avustralyalı ve Yeni Zelandalı askerlerin oluşturduğu Anzak topluluğunun mesajı da dikkat çekiyordu.
Anzakların Gelibolu Lejyonu adına 2 Aralık 1938’de İngiliz Büyükelçiliğine gönderilen mektupta, Atatürk’ün ölümü nedeniyle Türk hükümetine ve Türk milletine en içten üzüntü ve dayanışma duyguları iletildi.
Mektubun önemi yalnızca bir taziye mesajı olmasından kaynaklanmıyordu. Mesajı gönderenler, 1915’te Gelibolu’da Türk askerleriyle savaşmış kişilerdi. Aradan geçen yıllarda iki ülke arasında gelişen dostluğun ve Atatürk’ün barışçı yaklaşımının bir göstergesi olarak bu mesaj tarihe geçti.
Dünyanın tanıdığı bir lider
Atatürk’ün ölümünün ardından yabancı basında yayımlanan değerlendirmeler, onun yalnızca Türkiye’nin siyasi tarihindeki yerinin değil, uluslararası ölçekteki etkisinin de kabul gördüğünü ortaya koyuyordu.
Kurtuluş Savaşı’nın ardından Türkiye’yi yeniden kuran, laik hukuk ve eğitim sisteminin temellerini atan, kadınların toplumsal ve siyasi yaşamdaki konumunu değiştiren reformlara öncülük eden Atatürk, 1938’de hayatını kaybettiğinde henüz 57 yaşındaydı.
Dünyanın farklı ülkelerinden gelen mesajlar ve gazete yorumları, ölümünün yalnızca bir devlet başkanının kaybı olarak görülmediğini gösteriyordu. Atatürk, arkasında yeni bir devlet, köklü dönüşümler ve uluslararası alanda tanınan bir siyasi miras bırakmıştı.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
