AKP’nin çıkmazı-Sertaç Eş (Cumhuriyet)
Erdoğan ve arkadaşları AKP’yi kurduklarında “Milli görüş gömleğini çıkardık” demişti. AKP günümüzde hangi gömleği giyiyor bilen var mı?
“Başörtülü bacılarımıza zulmediliyor”, “İmam hatiplilerin polis, asker olmasına izin verilmiyor” gibi söylemleri anımsayınız lütfen. Gelinen noktada işsizlik, umutsuzluk, kimsesizlik nedeniyle yine yoksul çocukları bu görevlere koşuyor. AKP’liler artık başka alanlarla ilgileniyorlar.
Uzun iktidar, iktidar sahiplerini yıprattı. Fon vurgununun ardından basına yansıyan kendi saptamaları şöyle: 40 hamamda kırklansak, kokusu 100 yılda çıkmaz.
AKP kendi içinde gruplara ayrılmış durumda. Kaç grup var diye sormayın, çünkü kendileri de sayamıyor. Biz, MESEM uygulaması ile yoksul çocuklarının bedenlerini makinelere kaptıran bakanları, İslamcı ideolojileriyle Azerbaycanla bile ilişkileri bozan papağan ezbercilerini konu etmeyeceğiz. Yurttaşın cebini ve mutfağını doğrudan etkileyen ekonominin bir boyutuna değinmeye çalışacağız.
Son genel seçimlere giderken “akıldışı” uygulamalara yönelen ekonomi yönetimi seçim sonrasında azıcık değişti. Dikkat azıcık… “Nas ekonomisi” Mehmet Şimşek’in deyimiyle “rasyonel-akla uygun” hale getirilecekti.
Şimşek’in son göreve getirilmesinden bu yana yaşananlara şöyle bir bakalım. Bir program açıkladı, faizleri yükseltti. Tam faizler kafasını önüne eğmeye başlamıştı ki ekonomi mantığının dışında siyasi refleks devreye girdi, İmamoğlu tutuklandı. Gösterge faizi hoop geldiği yere döndü, Şimşek’in programı bir yıl kaybetti. Hukuk dışı uygulamalarla süren belediye operasyonları nedeniyle ekonomi dikiş tutmadı.
Şimşek borsada bazı fonlar üzerinden usulsüzlük yapıldığını açıklarken bir süre sonra Cevdet Yılmaz, finans piyasalarının “tıkırında olduğunu” söyledi.
Kılıçdaroğlu’nun CHP’nin başına mahkeme kararıyla atanması faizin nabzını yine yukarı fırlattı. Çünkü hukuk yok, hukuk…
Sonra İran savaşı ve fon vurgununun patlaması. Artık seçime en fazla bir yıl var. Ekonomi ağır hasarlı. İktidarın üst yöneticilerinin büyük bölümü hâlâ durumu kavramaktan uzak. “Reis yapar bir şey” diyorlar. Birkaç kişi sosyal medyada “yeniden toparlanma” formülü yazıyor.
Ne yapsalar olmuyor… Soygun unutulmuyor-Murat Muratoğlu (Nefes)
CNN Türk bir haftada beşinci kez dünya savaşı çıkarmaya kalktı. Olmadı…
Erdoğan Gabar’da petrol bulduğumuzun müjdesini verdi. O da tutmadı!
Mustafa Sarıgül’e ilişkin iddialar… COP31’in dünyaya verdiği mesaj… Başka bir siyasi tartışma, başka bir kriz, başka bir kavga…
İktidar gündemi değiştirmeye çalışıyor ama bir türlü başaramıyor!
Oysa yıllardır gayet iyi işleyen bir sistemleri vardı. Bir konu canlarını mı sıktı? Hemen başka bir tartışma açılır, iktidara yakın televizyonlar aynı başlıklara yüklenir, gazeteler manşetleri dizerdi…
Millet daha ne olduğunu anlamadan eski gündem çöp olur, yenisi vitrine konurdu… Ancak bu sefer hesap tutmadı!
Nitekim ortada sıradan bir siyasi tartışma yok. Milyarlarca dolarlık bir yapı çöktü. İnsanların yıllarca biriktirdiği paralar söz konusu…
Üstelik skandalın ucu siyasetçilere, bürokratlara, kamu kurumlarının eski yöneticilerine kadar uzandı.
Böyle bir olayın üzerini hangi televizyon programıyla örteceksiniz?
Vatandaşın parasını kaybettiği yerde gündem mühendisliği çalışmıyor işte… Kimse “Dünya savaşı çıkacakmış, boş ver benim paramı!” demiyor.
İktidara yakın yaygın medyanın büyük bölümünde fon skandalı hak ettiği ağırlıkta ele alınmazken sosyal medyada durum bambaşka…
Her gün yeni belgeler, yeni iddialar, yeni sorular dolaşıyor. Üstelik yalnızca muhalifler değil, iktidarı destekleyenler de hesap soruyor. Kendi siyasi çevrelerinden bile listelerin açıklanması çağrıları yükseliyor.
Fon krizini konuşan yüzlerce sosyal medya hesabına erişim engeli getirildi. Üstelik aralarında iktidarı destekleyen hesaplar bile vardı!
Cür’et, Kleptomani Ludomani…Zafer Arapkirli (BirGün)
İki anlamı var, Arapça menşeli bu cür’et kelimesinin:
Birincisi, “Bir işi yaparken korkusuz, atılgan veya gözü pek davranma durumu.”
İkincisi, “Düşüncesizce, saygıyı aşan davranış. Haddini bilmezlik, terbiyesizlik ile sınırları aşma durumu.”
Her ikisi de, “Olağan (beklenen) gücünün ötesine geçecek ölçüde cesarete gelme” durumunu anlatıyor.
Kendimi bildim bileli, iki konuda bu “cür’et” meselesine kafayı takmışımdır:
Bir tanesi “cahil cür’eti”, diğeri de “küstah/kibirli muktedir cür’eti”dir.
Bir tür, “sınırlarını bilememe, sınırları aşma hakkını kendinde görüp, uluorta ve sonuçlarını düşünmeden, etrafın ne diyeceğini de umursamadan paldır küldür davranabilme” durumundan söz ediyorum.
Son günlerde yaşadığımız ve Türkiye tarihinin en önemli siyasal/ekonomik skandallarından biri diye anılmayı hak eden “fon skandalı”nın özünde de bu yatıyor bence.
Bu toplu, kendiliğinden organize (tepeden birinin bunu örgütleyip haydi buyrun sofraya demiş olması gerekmez – ortamı müsait bulup yumulmuşlar belli ki) soygunun ve hırsızlığın kahramanlarının tam da bu ruh hali ile hareket ettikleri, ama bir yerde ölçünün iyice kaçtığı anlaşılıyor.
Bu cür’eti nereden buldukları önemlidir. Nereden buldukları da bellidir.
“Öyle güçlüyüz, arkamız o kadar sağlam ki, bize hiçbir şey olmaz” haletiruhiyesi. Hattâ ve hattâ, “Bunca yıl, bu iktidar döneminde ve yakın tarihte, kepçeyle, buldozerle, TIR’la, gemiyle, tankerle götürenlere ne oldu ki, bize bir şey olsun? Götürdüğümüz yanımıza kâr kalır nasıl olsa” duygusunun eseridir bu.
Bir talan ve yağma manzarasından söz ediyorum.
Enflasyonda pembe tahminler ve kahverengi gerçekler-Hakkı Özdal (Evrensel)
Merkez Bankası, 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’den yüzde 29,5’e; 2027 yıl sonu tahminini yüzde 15’ten yüzde 21’e; 2028 yıl sonu tahminini de yüzde 9’dan yüzde 13,5’e yükseltti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve o zamanki Merkez Bankası (MB) Başkanı Hafize Gaye Erkan göreve geldikten sadece bir ay sonra, Temmuz 2023’te, önceki yönetimin (Bakan Nureddin Nebati ve MB Başkanı Şahap Kavcıoğlu) eski yönetimin yüzde 22,3 olan 2023 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 58’e çıkararak işe başlamıştı. Yeni yönetim ‘rasyonel’, ‘ortodoks’, ‘piyasalar ile barışık’ ilan ediliyordu ve 36 puanlık bu keskin düzeltme ne kadar da rasyonel olduklarına dair bir işaret kabul edilmişti.
Enflasyonu düşürmeye odaklanmış (dezenflasyon) bir kararlılık pozu takınarak sert bir kemer sıkma planı uygulamaya giriştiler. Bu yüzden pembe enflasyon ‘tahmin’leri yayınlıyor, kahverengi ücret zamları dayatıyorlardı. Zaten başardıkları tek şey genel ücretleri, darbe dönemlerinde cebren uygulanan sınıf saldırılarına parmak ısırtacak şekilde geriletmek oldu. Başardıkları tek şey demek küçümsemek gibi görünmesin. En mühim başarılarından biridir ve Türkiye sermaye sınıfının tarihindeki üstün hizmet kataloğunda yerlerini şimdiden almışlardır.
Ancak bunların yaptıkları enflasyon ‘tahmin’leri ile gerçekler arasındaki uçurum, her nedense irrasyonel bulunmamış, orada vurulan yalpa bunlar hakkında bir soru işaretine yol açmamıştır. Nitekim esas görevleri enflasyonu doğru tahmin etmek değil, ücretleri ezmekti. Sendikal bürokrasinin de desteğiyle bunu başarmışlardır.
Bu esnada yaptıkları tahminlere bakalım biraz:
2024 yıl sonu enflasyonunu önce yüzde 36 olarak tahmin ettiler, yılın ortasında yüzde 38’e, yıl sonuna doğru 44’e çektiler. Gerçek enflasyon onu da geçti: Yüzde 44,38… Bu arada Hafize Gaye Erkan skandallarıyla birlikte çoktan gitmiş, yerine şimdiki MB Başkanı Fatih Karahan gelmişti. Bu tahminler onun yönetimindeydi.
2025 yıl sonu enflasyon tahminini göreve geldiklerinde yüzde 14 ilan etmişlerdi. Daha yıl başlamadan yüzde 21’e çıkardılar, yıl boyunca da yüzde 24’e yükselttiler. Gerçekleşen yüzde 30,89 oldu.
2026 için de ilk tahminleri yüzde 9 idi. Tek haneli enflasyon masalının mutlu sonu 2026’daydı. Ama işte o yüzde 9’un üstünden çok sular aktı. Masal giderek daha korkunç bir hikayeye döndü. Tahminlerini bu yıl Mayıs’ta yüzde 26’ya, Ağustos’ta yüzde 28’e, nihayet dün de yüzde 29,5’e çıkardılar.
Tek haneli enflasyon perisi yerini yüzde 30 öcüsüne bıraktı. Toplumu yüzde 30’un altında enflasyonu başarı diye algılamaya zorluyorlar bir süredir. O yüzden tahminleri de yüzde 30’un sınır hatlarında salınıyor. Tek haneli enflasyon artık 2028’de bile yok. Daha önce yüzde 9 olan2028 yıl sonu enflasyon tahminini de dün yüzde 13,5’e yükselttiler. 2028 olası en geç seçim yılı üstelik. Tek haneli pembe periyi görmek 2029’a kalmış durumda, o da şimdilik.
Enflasyon hedefi TCMB için de yüzde 21-Alaattin Aktaş (Ekonomim)
Merkez Bankası da 2027 yılı enflasyon hedefini yüzde 21’e yükseltti. Eylül ayı başında açıklanan 2027-2029 orta vadeli programında da önümüzdeki yılın enflasyonu yüzde 21 olarak öngörülmüştü. Zaten OVP’deki oranın belirlenmesinde söz sahibi olan Merkez Bankası’nın söz konusu programda yazandan farklı bir hedef belirlemesi normal şartlarda beklenmiyordu.
Ancak belki savaşın sona ereceğinin ve bunun etkisiyle petrol fiyatlarının hızlı bir şekilde geri gelebileceğinin göz önünde bulundurulmasıyla Merkez Bankası hedefini bir miktar düşük tutabilirdi ama böyle bir farklılaştırmaya gidilmedi.
Merkez Bankası bir önceki enflasyon raporunda yüzde 9 olarak öngördüğü 2028 enflasyon hedefini de yine OVP’de yer alan düzeye, yüzde 13,5’e çıkardı. Merkez Bankası’na göre 2029 enflasyon hedefi ise yüzde 9.
Yani artık tek haneli enflasyon en iyi olasılıkla 2029 yılına kalmış durumda.
Yılın son enflasyon raporunu açıklayan Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan bu yılın enflasyon hedefinin yüzde 24 olarak korunduğunu söyledi. Ancak üçüncü rapor çerçevesinde yüzde 26’dan yüzde 28’e çıkarılan tahmin, bu kez yüzde 29,5’e yükseltildi.
2026 enflasyonu yüzde 29,5’te kalır mı, elbette çok zor görünüyor ama bunun çok da önemi yok. 2026 artık “dünde kaldı” diye nitelenebilecek bir dönem. Dolayısıyla bakılması gereken 2027 ve sonrası…
2026 enflasyonu OVP’de yüzde 28,4 düzeyinde tahmin ediliyor.
Merkez Bankası’nın tahmini, biraz önce de aktardım, yüzde 29,5.
Gerçekleşmenin bir miktar daha yüksek olacağı ve yüzde 31 düzeyine ulaşacağı tahmini ağır basıyor.
Yani şu durumda 2027’nin yüzde 21’lik hedefi, aktardığım üç orana göre kabaca üçte birlik bir düşüşe işaret ediyor. Bu olabilecek bir gerileme. Enflasyonu yarı yarıya düşürmeyi öngören dönemlere göre gayet gerçekçi sayılabilecek bir hedef söz konusu.
Ama bu hedefin tutturulması da hiç kolay olmayacak. Çünkü bilinmezlik çok fazla.
Not: Başlıklara tıklayarak yazıların tamamına ulaşabilirsiniz.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
