Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Yeni Azerbaycan Partisi’nin (YAP) 8. Kongresi’nde yaptığı konuşmada kullandığı “Herkes yerini bilsin” ve “Kimsenin yardımına da himayesine de ihtiyacımız yok” sözleri, Bakü’nün kimi hedef aldığı tartışmasını başlattı.
Aliyev, 2 Ekim’de Bakü’deki Haydar Aliyev Merkezi’nde düzenlenen kongrede yaptığı konuşmada, Azerbaycan’ın iç işlerine müdahale edilmemesi gerektiğini söyledi. Ancak konuşmasında bu sözlerin belirli bir ülkeye yönelik olduğunu açıkça belirtmedi.
Aliyev, Azerbaycan’a yönelik fiziksel ve ideolojik risklerin ülke dışından kaynaklandığını belirterek, ülke güçlendikçe ve daha bağımsız politika izledikçe dış baskıların artacağını söyledi ve hemen ardından ekledi:
“Herkes yerini bilsin, bizim işlerimize karışmasın, yaşam tarzımıza burnunu sokmasın ve bize yol göstermesin. Herkes kendi halkının, devletinin derdine düşsün.”
Aliyev’in konuşmasının başka bir bölümünde ise Azerbaycan’ın dış politikasını herhangi bir ülkenin himayesine ihtiyaç duymadan sürdüreceğini söyledi:
“Bizim hiç kimsenin yardımına da himayesine de ihtiyacımız yok.”
Aliyev ayrıca Azerbaycan’ın herhangi bir siyasi kampa katılmadığını ve katılmayacağını belirterek farklı ülkelerle ilişkilerini kendi çıkarları doğrultusunda geliştireceğini söyledi.
Adres İran mı?
Azerbaycan medyasında öne çıkan yorumlardan biri İran yönünde.
Bunun nedeni Aliyev’in konuşmasındaki başka bir bölüm
Aliyev, Azerbaycan’a yönelik “ideolojik sabotaj” faaliyetlerinden söz ederken, “yanı başımızda Azerbaycan dilinde gece gündüz bize karşı sabotaj yağdırılıyor” dedi. Ayrıca Batı ülkelerinde de Azerbaycan Türkçesinde yayın yapan kaynakların bulunduğunu söyledi.
Bu ifade nedeniyle bazı Azerbaycan kaynakları sözlerin İran’a yönelik olabileceğini değerlendiriyor. Çünkü İran, Azerbaycan’ın hemen güneyinde bulunuyor ve ülkede Azerbaycan Türkçesiyle yayın yapan medya kuruluşları mevcut.
Ancak Aliyev bu bölümde de İran’ın adını vermedi.
Sözlerin Türkiye’ye yönelik olduğu iddiası ise özellikle sosyal medyada ve bazı haber yorumlarında gündeme geldi.
Bunun arkasında son dönemde Ankara-Bakü arasında kamuoyuna yansıyan bazı görüş ayrılıklarının yattığı iddia ediliyor. Özellikle Azerbaycan’ın iç politikası, İsrail’le ilişkileri ve bazı dış politika tercihleri konusunda Türkiye’deki tartışmalar bu yorumları besliyor.
Azerbaycan’daki Operativ adlı yayın ise sözlerin doğrudan Türkiye’ye yönelik diplomatik mesaj niteliği taşıdığını iddia etti. Yayında, Aliyev’in “kimsenin himayesine ihtiyacımız yok” sözlerinin Ankara’ya cevap niteliğinde olduğu ileri sürüldü.
Bir başka dikkat çekici nokta ise Aliyev’in savunma ve silah alımlarıyla ilgili sözleri.
Aliyev, Azerbaycan’ın aldığı silahları kendi parasıyla satın aldığını vurguladı. Bazı Türkçe haber kaynakları bu bölümün Rusya’ya mesaj niteliğinde olduğunu değerlendirdi.
Dolayısıyla konuşmanın tamamına bakıldığında tek bir ülkeye yönelik tek bir mesajdan ziyade, Azerbaycan’ın dış politikada bağımsız hareket etme vurgusu öne çıkıyor.
“Silah mesajı” tartışması
Aliyev’in konuşmasındaki “kimsenin yardımına ve himayesine ihtiyacımız yok” sözlerinin ardından, Azerbaycan’da yayımlanan bazı yorumlarda Cumhurbaşkanı’nın özellikle ülkesinin silahlanma politikasına ilişkin sözleri öne çıkarıldı.
Aliyev, Azerbaycan’ın ihtiyaç duyduğu silahların tamamını kendi kaynaklarıyla satın aldığını, hiçbir ülkenin kendilerine silah konusunda indirim yapmadığını, hatta bazı durumlarda dünya fiyatlarının birkaç katının talep edildiğini söyledi.
Bu sözler, Aliyev’in “himayeye ihtiyacımız yok” mesajının yalnızca iç işlerine müdahale tartışmasıyla sınırlı olmadığını, Azerbaycan’ın askeri kapasitesini kendi kaynaklarıyla oluşturduğu ve dışarıdan siyasi himaye kabul etmediği yönünde daha geniş bir bağımsızlık vurgusu taşıdığını gösteriyor.
Ancak bu bölümde de Aliyev herhangi bir ülkenin adını vermedi. Dolayısıyla sözleri doğrudan Türkiye, Rusya veya başka bir ülkeye yönelik mesaj olarak yorumlamak için yeterli resmi dayanak bulunmuyor.
3 olasılık
Şu aşamada üç ayrı olasılıktan söz edilebilir:
İran: Aliyev’in “yanı başımızda Azerbaycan dilinde yayın yapan kaynaklar” ve “ideolojik sabotaj” sözleri nedeniyle en somut bağlam burada bulunuyor.
Türkiye: Son dönemdeki bazı siyasi tartışmalar nedeniyle yorumlarda gündeme geliyor. Ancak konuşmada Türkiye’nin adı geçmiyor ve Bakü’den Türkiye’yi işaret eden resmi bir açıklama bulunmuyor.
Rusya: Silah alımları ve Azerbaycan’ın dış politika bağımsızlığı konusunda kullanılan ifadeler Moskova’ya yönelik olarak yorumlandı. Ancak “Herkes yerini bilsin” sözlerinin doğrudan Rusya’ya söylendiğini gösteren bir ifade de yok.
Konuşmanın tam metni, Türkiye veya İran’ı açıkça hedef göstermiyor. Buna karşılık “yanı başımızda Azerbaycan dilinde yayın yapan kaynaklar” ifadesi İran yorumunu güçlendiren bir unsur. Türkiye iddiası ise daha çok son dönemdeki siyasi tartışmalar ve bazı Azerbaycan medya yorumlarına dayanıyor.
Fotoğraf: Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
