Türkiye’de geçim maliyetindeki değişimi gösteren en önemli göstergelerden açlık ve yoksulluk sınırı, son 10 yılda büyük bir artış kaydetti.
Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (TÜRK-İŞ) araştırmasına göre, Aralık 2016’da dört kişilik bir ailenin aylık açlık sınırı 1.432 TL, yoksulluk sınırı 4.665 TL düzeyindeydi. Eylül 2026’da ise açlık sınırı 37 bin 801 TL’ye, yoksulluk sınırı 123 bin 130 TL’ye çıktı. Böylece iki gösterge de yaklaşık 26 katına ulaştı.
TÜRK-İŞ’in hesaplamasında açlık sınırı, Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcamasını ifade ediyor.
Yoksulluk sınırı ise gıda harcamasının yanı sıra giyim, konut, elektrik, su, yakıt, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi temel ihtiyaçlar için yapılması gereken harcamaların toplamını gösteriyor.
Dolayısıyla iki gösterge farklı ihtiyaçları ölçüyor. Açlık sınırı yalnızca gıda harcamasına odaklanıyor, yoksulluk sınırı bir ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken toplam tutarı ortaya koyuyor.
2016’dan 2026’ya değişim
TÜRK-İŞ’in yıllık ve aylık araştırmaları, geçim maliyetinin son 10 yıldaki seyrini ortaya koyuyor:
Aralık 2016: Açlık sınırı 1.432 TL, yoksulluk sınırı 4.665 TL.
Aralık 2017: Açlık sınırı 1.608 TL, yoksulluk sınırı 5.238 TL.
Aralık 2021: Açlık sınırı yaklaşık 4.013 TL, yoksulluk sınırı yaklaşık 13.073 TL.
Aralık 2022: Açlık sınırı yaklaşık 8.131 TL, yoksulluk sınırı yaklaşık 26.484 TL.
Aralık 2023: Açlık sınırı 14.432 TL, yoksulluk sınırı 47.009 TL.
Aralık 2024: Açlık sınırı 21.083 TL, yoksulluk sınırı 68.675 TL.
Aralık 2025: Açlık sınırı 30.143 TL, yoksulluk sınırı 98.188 TL.
Eylül 2026: Açlık sınırı 37.801 TL, yoksulluk sınırı 123.130 TL.
Yoksulluk sınırı
Verilerdeki en dikkat çekici eşiklerden biri, yoksulluk sınırının 2025 sonunda 100 bin liraya yaklaşması ve 2026’da bu seviyeyi de aşması oldu. Eylül 2026 itibarıyla dört kişilik bir ailenin gıda dahil temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken aylık harcama 123 bin lirayı geçti.
Aynı dönemde yalnızca gıda harcamalarını karşılamak için gereken tutar da 37 bin 801 liraya ulaştı. Bu rakam, hane bütçesindeki gıda giderlerinin ulaştığı düzeyi gösteriyor.
TÜRK-İŞ’in Eylül 2026 araştırmasında bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti de yaklaşık 48 bin 885 TL olarak hesaplandı. Böylece tek başına yaşayan bir çalışanın temel ihtiyaçları için gereken tutarla dört kişilik bir ailenin yalnızca gıda harcamaları arasındaki fark da dikkat çekici hale geldi.
10 yıllık karşılaştırma
| Yıl / dönem | Net asgari ücret | Açlık sınırı | Yoksulluk sınırı |
|---|---|---|---|
| 2016 | 1.301 TL | 1.432 TL | 4.665 TL |
| 2021 | 2.826 TL | 4.098 TL | 13.348 TL |
| 2022 | 5.500 TL* | 8.131 TL | 26.484 TL |
| 2023 | 11.402 TL* | 14.432 TL | 47.009 TL |
| 2024 | 17.002 TL | 21.083 TL | 68.675 TL |
| 2025 | 22.105 TL | — | — |
| 2026 | 28.076 TL | 37.801 TL** | 123.130 TL** |
Kaynaklar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, TÜRK-İŞ.
Asgari ücret 2016’dan 2026’ya yaklaşık 21,6 katına çıkarken, açlık ve yoksulluk sınırları yaklaşık 26 katına yükseldi. Ancak asıl çarpıcı karşılaştırma, tek bir asgari ücretin dört kişilik bir ailenin gıda ve toplam temel ihtiyaç harcamalarını ne ölçüde karşılayabildiği.
2016’da net asgari ücret açlık sınırının biraz altındaydı. Eylül 2026’da ise 28.075,50 TL’lik net asgari ücret, 37.800,92 TL’lik açlık sınırının yaklaşık 9.725 TL altında kalıyor. Yoksulluk sınırıyla arasındaki fark ise yaklaşık 95.055 TL.
Almanya’da durum
Almanya’da Alman Ekonomi Enstitüsü’nün (IW) hesaplamasına göre, tek kişilik bir hanenin aylık net geliri 1.450 avronun (yaklaşık 80 bin 600 TL) altında olduğunda göreli yoksulluk sınırının altında kabul ediliyor. İki yetişkin ve 14 yaşından küçük iki çocuğun bulunduğu bir aile için bu eşik yaklaşık 3.034 avro (yaklaşık 168 bin 700 TL).
Almanya’da Türkiye’deki TÜRK-İŞ’in hesapladığı biçimde standart bir açlık sınırı yayımlanmıyor. Ocak 2026’dan itibaren geçerli yasal asgari ücret ise saat başına brüt 13,90 avro.
Almanya Federal İstatistik Dairesi’ne göre, tam zamanlı çalışma üzerinden aylık yaklaşık 2.343 avroya (yaklaşık 130 bin TL) karşılık geliyor. Ancak asgari ücret brüt, yoksulluk sınırı ise net hane geliri üzerinden hesaplanıyor. Bu nedenle iki rakam doğrudan karşılaştırılamıyor.
* 2022 ve 2023’te yıl içinde asgari ücret ikinci kez artırıldı; tabloda yılın ikinci yarısındaki net ücret kullanıldı.
**2026 için açlık ve yoksulluk sınırı eylül ayına ait.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
