Osmanlı padişahı II. Abdülhamid’in 1892’de kadınların çarşaf giymesini yasakladığına ilişkin tarihsel belge, sosyal medyada yeniden gündeme geldi. Ancak kararın gerekçesi ve uygulama alanı, yaygın iddialardan daha farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Türk İslam Ansiklopedisi’ndeki bilgilere göre II. Abdülhamid, 2 Nisan 1892’de yayımlanan bir emirle çarşaf giyilmesini yasakladı. Kararda, bazı çarşaf biçimlerinin İslam kadınlarının örtünme kurallarına uygun olmadığı belirtiliyordu.
Dönemin anlayışında, siyah çarşaf ve ince peçeyle dolaşan bazı kadınların kıyafetleri, matem tutan Hristiyan kadınların giysilerine benzetiliyordu. Padişahın bu görünümü eleştirdiği ve söz konusu kıyafeti dinî açıdan uygun bulmadığı aktarılıyor.
Yasağın tek gerekçesi kıyafetlerin dinî açıdan uygun bulunmaması değildi. Çarşafa bürünen bazı erkeklerin kadın kılığına girerek suç işlediği ve saraya girmeye teşebbüs ettiği belirtiliyordu. Bu nedenle çarşaf aynı zamanda güvenlik açısından da sorun olarak görülüyordu.
Doğruluk Payı’nın 2024’te yayımladığı incelemede de II. Abdülhamid’in çarşafı yasakladığı doğrulanıyor. Ancak yasağın yalnızca çarşafın başka bir dinin geleneği sayılmasına dayandığı iddiasının eksik ve yanıltıcı olduğu vurgulanıyor.
Türk İslam Ansiklopedisi, yasağa ancak saraya girilirken uyulduğunu belirtiyor. Dolayısıyla karar, Osmanlı ülkesinde bütün kadınların çarşaf giymesini kalıcı biçimde engelleyen genel bir uygulama değildi.
Çarşaf, Osmanlı kadın giyiminde her zaman kullanılan geleneksel bir kıyafet değildi. Türk İslam Ansiklopedisi’ne göre Tanzimat döneminde, hacca gidip gelenler aracılığıyla Osmanlı topraklarında yaygınlaşmaya başladı. Önceleri bazı çevrelerce benimsenmeyen çarşaf, 1870’te ince yaşmak ve feracenin yasaklanmasının ardından daha yaygın hale geldi.
Sonuç olarak II. Abdülhamid’in çarşaf giyilmesini yasaklayan bir emir yayımladığı tarihsel kaynaklarla doğrulanıyor. Ancak bu kararı yalnızca dinî gerekçelere bağlamak veya yasağın bütün ülkede eksiksiz uygulandığını söylemek doğru değil.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
