İtalya’nın Adriyatik kıyısındaki bir tatil tesisine eşi ve küçük çocuklarıyla gelen Serhii Kuznetsov, rahat tavırlarıyla dikkat çekiyordu. Şort, sandalet ve beyzbol şapkasıyla dolaşıyor, resepsiyon görevlisiyle sohbet ediyor, ikram edilen atıştırmalıklardan alıyordu. Ancak Alman polisi onu arıyordu.
Alman savcılarına göre eski Ukrayna özel kuvvetler askeri, Eylül 2022’de Baltık Denizi’nin derinliklerinde gerçekleştirilen Kuzey Akım boru hattı patlamalarının organizasyonunda rol oynadı. Savcılık, Serhii Kuznetsov’u patlayıcılarla saldırı düzenlemek ve sivil altyapıyı hedef alarak savaş suçu işlemekle suçluyor. Operasyonun Ukrayna devlet kurumları adına gerçekleştirildiği iddia ediliyor.
Ancak bu suçlamalar henüz mahkeme tarafından kesinleşmedi. Kuznetsov ve Ukrayna yönetimi, patlamalarla bağlantıları bulunduğu iddiasını reddediyor.
İtalya’da Ağustos 2025’te gözaltına alınan Kuznetsov, Almanya’ya iade edilmesinin ardından Hamburg’da yargılanmaya başladı. 14 Ekim 2026’da başlayan dava, 2022’deki patlamalarla ilgili soruşturmanın ceza yargılaması aşamasına taşınması bakımından önemli.
Duruşmanın ilk gününde Kuznetsov’un avukatları, Kuzey Akım boru hatlarının Rusya’nın savaş ekonomisine hizmet ettiğini ve bu nedenle askerî hedef olarak değerlendirilebileceğini savundu. Savunma, bu gerekçelerle davanın düşürülmesini istedi.
Serhii Kuznetsov
Reuters’ın haberine göre savunma, müvekkilinin kendisini özgürce savunmasının önünde engeller bulunduğunu ileri sürdü. Kuznetsov, askerî sırları açıklamak zorunda kalabileceği gerekçesiyle susma hakkını kullandı.
Alman savcıları ise boru hatlarının sivil altyapı olduğunu ve saldırının savaş suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Mahkeme, sanığa yöneltilen suçlamaları ve sunulacak delilleri değerlendirecek. Boru hatlarının askerî hedef sayılıp sayılamayacağı ve saldırının hukuki niteliği de yargılamanın önemli başlıkları arasında bulunuyor.
DW Türkçe’nin aktardığına göre, davanın Almanya’nın Ukrayna’ya verdiği desteğe ilişkin siyasi tartışmaları da etkileyebileceği değerlendiriliyor. Yargılamanın 2027’ye kadar sürmesi bekleniyor.
26 Eylül 2022’de Baltık Denizi’nin altında meydana gelen patlamalar, Rusya’dan Almanya’ya doğal gaz taşıyan Kuzey Akım 1 ve Kuzey Akım 2 sistemlerinde ağır hasara yol açtı. Dört boru hattı bölümünden üçü kullanılamaz hâle geldi. Kuzey Akım 2 henüz ticari faaliyete başlamamış olsa da sistemde gaz bulunuyordu.
Kuzey Akım 1, Almanya’nın doğal gaz ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılıyordu. İki proje de Rusya ile Almanya arasındaki enerji ilişkilerinin temel unsurları arasında yer almıştı. Patlamalar, Avrupa’nın enerji güvenliği tartışmalarını yeni bir aşamaya taşıdı.
Alman savcılarının iddiasına göre saldırıda, deniz yüzeyinin yaklaşık 80 metre altında yerleştirilen yüksek güçlü patlayıcılar kullanıldı. Soruşturma dosyasında, kiralanan Andromeda adlı yelkenlinin operasyonda kullanıldığı ve Serhii Kuznetsov’un aralarında dört derin deniz dalgıcının bulunduğu ekibi yönettiği öne sürülüyor.
Soruşturmacılar, teknede bulunduğu belirtilen adli izleri ve DNA bulgularını, seyahat kayıtlarıyla birlikte inceliyor. Alman makamlarının değerlendirmesine göre bu bulgular, şüphelilerin saldırıyla bağlantısını araştırmak açısından önem taşıyor.
İlk şüpheli Rusya
Patlamaların ardından çok sayıda yorumcu ve bazı hükümetler Rusya’yı suçladı. Moskova’nın enerji kaynaklarını siyasi baskı aracı olarak kullandığı ve Avrupa’da hibrit operasyonlarla ilişkilendirildiği iddia edildi. Patlama bölgesindeki Rus deniz faaliyetleri de tartışma konusu oldu.
Ancak Alman soruşturması zamanla Ukraynalı şüphelilere yöneldi. Kuznetsov’un sahte kimlik belgeleriyle Almanya’ya girdiği ve operasyonun ardından ülkesine döndüğü iddia edildi.
BBC’nin soruşturma dosyasına ilişkin haberinde aktardığı bilgilere göre Kuznetsov, patlamalardan sonraki dönemde farklı ülkelere seyahat etti. Alman makamları tarafından aranmaya başladığı dönemde İtalya’da tatildeyken yakalanması, soruşturmanın uluslararası boyutunu da ortaya koydu.
Alman makamları başka şüpheliler üzerinde de duruyor. Bunlardan Volodimir Juravlyov, Almanya’nın iade talebi üzerine Hırvatistan’da gözaltına alındı. Sabotajla bağlantısı olduğu iddiasını reddeden Juravlyov da iade sürecine karşı hukuki mücadele yürütüyor
Polonya’nın yaklaşımı
Davanın dikkat çekici yönlerinden biri, Avrupa ülkelerinin olaya aynı açıdan yaklaşmaması.
Almanya, kritik altyapıya yönelik saldırının kendi hukuk sistemi çerçevesinde soruşturulması gerektiğini savunuyor. Polonya’da ise bir mahkeme, Ukrayna’nın saldırıyı gerçekleştirmiş olması ihtimalini Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş bağlamında değerlendirerek bir şüphelinin Almanya’ya iadesini reddetmişti.
Berlin ve Kiev için siyasi sınav
Almanya, Rusya’nın 2022’de başlattığı işgalin ardından Ukrayna’nın en önemli askerî destekçilerinden biri hâline geldi. Bu nedenle Alman savcılarının Ukraynalı bir askeri, Ukrayna devlet kurumları adına hareket ettiği iddiasıyla yargılaması, iki ülke arasındaki ilişkiler açısından hassas bir durum yaratıyor.
Almanya’daki aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi de Kuzey Akım soruşturmasını, Kiev’e verilen desteği eleştirmek için kullanıyor. Davada ortaya çıkabilecek yeni bulgular, Almanya’da Ukrayna’ya yardımın kapsamına ilişkin tartışmaları etkileyebilir.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski daha önce ülkesinin patlamalarla ilgisi olmadığını söylemişti. Kiev yönetimi, Kuzey Akım projelerinin Rusya’nın Avrupa üzerindeki enerji etkisini artırdığı ve Ukrayna’yı gaz transitinde devre dışı bıraktığı görüşünü savunuyor.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Heorhii Tykhyi de BBC’ye yaptığı açıklamada tartışmanın yalnızca boru hatlarını kimin havaya uçurduğuna odaklanmasını eleştirdi. Tykhyi, Kuzey Akım’ın Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaş yürütmesini kolaylaştırdığını savunarak projenin stratejik sonuçlarının daha önce gündeme getirildiğini söyledi.
Bireysel sorumluluk mu?
Davanın en hassas sorularından biri, operasyonun yalnızca bir grup kişi tarafından mı gerçekleştirildiği, yoksa Ukrayna devlet kurumlarının ya da üst düzey askerî yetkililerin de süreçte rol alıp almadığı.
Bir operasyonun Ukrayna vatandaşı kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olması ile Ukrayna devletinin talimatı, yönlendirmesi veya denetimi altında yürütülmesi hukuki açıdan aynı değil. Devlet sorumluluğunun değerlendirilmesi için eylemle devlet arasındaki bağlantının somut delillerle ortaya konulması gerekiyor.
Kuznetsov’un patlamalar sırasında askerlik görevinde bulunmuş olması da tek başına Ukrayna yönetiminin operasyona emir verdiğini kanıtlamıyor. Bu nedenle yargılamada bireysel ceza sorumluluğunun yanı sıra olası bir devlet bağlantısına ilişkin hangi delillerin ortaya konulacağı da önem taşıyor.
Avrupa’nın enerji güvenliği
Kuzey Akım patlamaları, Avrupa’nın Rus enerji kaynaklarına bağımlılığını azaltma çabalarının hızlandığı bir dönemde gerçekleşti. Boru hatlarının devre dışı kalması, enerji altyapısının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda güvenlik ve dış politika açısından da stratejik öneme sahip olduğunu gösterdi.
Kuzey Akım sabotajı başlangıçta Rusya ile Batı arasındaki enerji çatışmasının bir parçası olarak ele alınmıştı. Bugün ise soruşturma, Ukraynalı şüphelilerin olası rolünü, Avrupa ülkelerinin farklı hukuki yaklaşımlarını ve savaşta kritik altyapının hedef alınmasının sınırlarını tartışmaya açıyor.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
