Rusya ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkiler, Ukrayna savaşı nedeniyle zaten uzun süredir son derece gergin.
Ancak ağustos ayında yaşanan gelişmeler, iki ülke arasındaki gerilimi yeniden yükseltti, hem de çok tehlikeli bir biçimde. O kadar ki, Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Ukrayna’daki İngiliz tesislerine saldırı düzenleme olasılığından bile bahsetti.
Tüm bunlar Amerikan Bloomberg’in, Rusya’nın Ukrayna’da etkisi nispeten sınırlı olan taktik nükleer silah kullanabileceği yolundaki haberiyle aynı günlerde yaşandı. CIA Direktörü John Ratcliffe’in Moskova’ya aniden gitmesinin gerçek nedeninin “nükleer silah kullanmayın” mesajını iletmek olduğu söyleniyor.
Peki Moskova-Londra arasındaki son kriz nasıl tırmandı?
Önce Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerine düzenlediği saldırılarda İngiltere’de üretilen insansız hava araçlarının (İHA) kullanıldığı ortaya çıktı. Ardından Moskova, Londra’yı bu eylemin “sonuçları” konusunda uyardı.
Son olarak Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham’ın Kiev ziyaretinde, Ukrayna’nın kendi uzun menzilli füzelerini üretebilmesine yardımcı olacak İngiliz teknolojisinin paylaşılacağı açıklandı.
Kremlin’in tepkisi yine sert oldu.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Birleşik Krallık’ın savaşa Kiev rejiminin yanında katıldığını savundu ve Londra’yı Ukrayna’ya destek vererek yangına körükle gitmekle suçladı. Moskova ayrıca Ukrayna’daki füze ve askeri teçhizat üretim merkezlerinin yerlerini belirlemek ve bunları imha etmek için çalışma yürüttüğünü açıkladı.
Gerilimin son aşaması, Ukrayna’nın Rusya topraklarına yönelik “derin saldırılarında” İngiliz yapımı İHA’ların kullanıldığının ortaya çıkmasıyla başladı.
The Times, ağustos ortasında Ukrayna’nın iki İngiliz şirketi tarafından üretilen uzun menzilli İHA’ları Rusya’nın iç kesimlerindeki hedeflere karşı kullandığını yazdı.
Gazeteye göre bu, İngiliz yapımı İHA’ların Rusya ana karasındaki hedeflere karşı kullanıldığının ilk kez ortaya çıkmasıydı. Haberde söz konusu saldırıların petrol rafinerileri, lojistik merkezleri ve askeri hedefler dahil olmak üzere Rusya’nın çok geniş bir bölümünü etkilediği belirtildi.
The Sunday Times ise bu İHA’ların kullanımını aylar süren bir araştırmayla ortaya çıkardığını duyurdu. Gazete, İngiltere’deki fabrikalarda üretilen araçların Ukrayna’nın Rusya içlerine yönelik saldırı kampanyasında kullanıldığını yazdı.
Bu haberlerin ardından Rusya’nın Londra Büyükelçiliği, İngiltere’nin Ukrayna savaşındaki rolünü artırmasının “sonuçları” olacağı uyarısında bulundu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da İngiliz füze kuvvetlerinin Rusya’ya yönelik saldırılarda doğrudan yer almasının Moskova tarafından savaşa katılım olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
İngiliz medyası ne yazdı?
The Guardian, Moskova’nın açıklamalarını Birleşik Krallık’a yönelik tehdit olarak yorumladı.
Gazete, Rusya’nın İngiliz yapımı İHA’ların Ukrayna tarafından kullanılmasına tepki gösterdiğini ve Londra’yı belirsiz “sonuçlarla” tehdit ettiğini yazarken, İngiliz hükümetinin Ukrayna’ya desteğini değiştirmeyeceğini vurguladı.
Guardian’ın bir başka analizinde ise daha dikkat çekici bir değerlendirme vardı.
Gazeteye göre Moskova’nın tehdidi, askeri açıdan İngiliz yapımı İHA’ların kullanılmasından çok, Batı’nın Ukrayna savaşındaki rolünü büyütmek ve siyasi baskı oluşturmak amacıyla kullanılabilecek bir araç olarak görülüyor.
Gazete ayrıca Rusya’nın Avrupa’da siber saldırı, sabotaj ve dezenformasyon gibi yöntemlere başvurduğu iddialarını hatırlattı.
Financial Times (FT) da Moskova’nın açıklamalarını “sonuçları olacak” yönünü öne çıkararak verdi.
Ancak FT’nin dikkat çektiği başka bir nokta vardı:
Rusya ile Birleşik Krallık arasındaki gerilim yalnızca Ukrayna’daki silah yardımından ibaret değil.
İki ülke arasında bu yıl İngiliz ve Rus savaş uçakları, savaş gemileri ve denizaltıları çevresinde yaşanan karşılaşmalar da arttı. FT, Rusya’nın İngiltere’yi Ukrayna’ya verdiği destek nedeniyle giderek daha açık biçimde hedef aldığını yazdı.
The Times ise diplomatik boyutu öne çıkardı.
Gazete, Rusya’nın Londra Büyükelçisi Andrey Kelin’in görevinden ayrılmasının ardından yerine yeni bir isim atanmamasını, iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da bozulduğunun göstergesi olarak değerlendirdi.
Times’a göre Rusya’nın bu hamlesi, Londra’yı Ukrayna politikasını değiştirmeye zorlamak amacı taşıyor olabilir. Gazete ayrıca iki ülkenin askeri yetkilileri arasındaki iletişim kanallarının da ciddi biçimde zayıfladığını yazdı.
Moskova’da tablo nasıl?
Rus medyasındaki anlatı ise oldukça farklı.
Örneğin Kommersant, 24 Ağustos’taki gelişmeleri aktarırken Londra’nın Ukrayna’ya füze teknolojisi sağlamasını doğrudan savaşın seyri üzerinden değerlendirdi.
Gazete, Peskov’un “Britanya bu savaşa Kiev rejiminin yanında katılıyor” sözlerini öne çıkardı.
Peskov’a göre İngiltere “düzenli olarak ateşe benzin döküyor” ve barış sürecinin ilerlemesini engelleyen planlar yapıyor.
Kremlin ayrıca Ukrayna’daki SCALP üretim tesislerinin belirlenmesi ve imha edilmesi için bilgi toplandığını açıkladı.
Storm Shadow hamlesi
24 Ağustos’ta bu kez çok daha önemli bir gelişme yaşandı.
Birleşik Krallık Başbakanı Burnham, Kiev’de Ukrayna’nın uzun menzilli füze üretimi yapabilmesi için İngiliz yapımı Storm Shadow/SCALP füzelerinin bazı bileşenlerine ilişkin gizli teknik bilgilerin paylaşılacağını açıkladı.
Bu karar, Ukrayna’nın gelecekte kendi uzun menzilli füzelerini üretebilmesinin önünü açabilmesi nedeniyle son derece önemli. Gerçi bunun hemen gerçekleşmesi beklenmiyor. AP’nin aktardığı değerlendirmelere göre Ukrayna’da üretimin başlaması ve operasyonel füzelerin ortaya çıkması zaman alacak.
Rus haber ajansı RBC ise daha teknik bir noktayı öne çıkardı: Storm Shadow’un hedefe ulaşmasında Amerikan navigasyon verilerinin kullanılması nedeniyle, bu bilgilerin Ukrayna’daki yeni üretimde nasıl kullanılacağı konusunda Washington’ın onayının gerekip gerekmediğinin belirsiz olduğunu aktardı.
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
