Türkiye’nin doğu sınırındaki komşusu Ermenistan ile inişli çıkışlı ilişkisi, son dönemde yerini karşılıklı dostluk mesajlarına ve atılan iyi niyet adımlarına bırakmış durumda.
Özellikle 1993 yılından beri kapalı olan sınır kapılarının kademeli olarak açılacağı beklentisi, Türkiye’nin Ermenistan’a birkaç saat mesafedeki kentlerinde büyük heyecan ve beklenti yaratıyor.
Ancak 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan bölgesel savaş, Türkiye-Ermenistan kara sınırının açılması planının bir süreliğine askıya alınmasına neden oldu. İran’ın hem Türkiye hem de Ermenistan’a kara sınırının bulunması nedeniyle, savaşın yaratabileceği kitlesel göçlere karşı sınır hareketleri yoğun kontrol altında tutuluyor.
DW Türkçe’ye konuşan bölge iş dünyası temsilcileri ise son bir ayda yaşanan olumsuz gelişmelere rağmen, savaşın sona ermesi ile birlikte Ermenistan ile tüm Güney Kafkasya’yı kapsayacak ticari iş birliğine hazır oldukları mesajını veriyorlar.
DW Türkçe’nin bölge kaynaklarından edindiği bilgilere göre, Iğdır’da bulunan ve Türkiye ile Ermenistan’ı birbirine bağlayan Alican Sınır Kapısı’nın Ermenistan tarafında kapının açılmasına ilişkin tüm hazırlıklar tamamlanmış durumda. Karayoluyla karşılıklı gidiş-gelişlerin ve ticaretin başlaması için Türkiye tarafındaki hazırlıkların da 1-2 aylık sürede tamamlanabileceği ifade ediliyor. Edinilen bilgilere göre, Alican Sınır Kapısı yaz aylarında açılabilir.
Öte yandan Ermenistan’da Haziran ayında gerçekleştirilecek seçimler öncesinde, 1993 yılından beri kapalı olan Iğdır’daki Alican Sınır Kapısı ve Kars’taki Akyaka Sınır Kapısı’nın aynı anda açılabileceği de öngörüler arasında yer alıyor. Türkiye’nin böylesi bir hamleyle, Türkiye ile yakınlaşmayı onaylamayan Ermeni muhalefeti karşısında, Başbakan Nikol Paşinyan’ın elini güçlendirebileceği ifade ediliyor.
DW Türkçe’ye konuşan Türk-Ermeni İş Geliştirme Konseyi Başkanı Kaan Soyak, Türkiye ile Ermenistan arasında Gürcistan üzerinden gerçekleştirilen dolaylı ticaretin yaklaşık 300-350 milyon dolar civarında olduğunu söylüyor.
Soyak, bu ticaretin yüzde 99’a yakın kısmının Türkiye’den Gürcistan’a, oradan da Ermenistan’a gönderilen mallardan oluştuğuna işaret ediyor. Bu ticarette öne çıkan sektörler içerisinde ise hazır giyim, kimyevi ürünler, gıda ve işlenmemiş değerli madenler öne çıkıyor.
Sınırların açılması ile birlikte karşılıklı ticaretin hızla 1 milyar dolar seviyesine çıkabileceğini vurgulayan Soyak, Türkiye-Ermenistan sınırı boyunca kurulacak lojistik koridorların tüm Kafkasya bölgesine enerji ve telekomünikasyon hatları ile bağlanacağına dikkat çekiyor.
“Savaş planları yavaşlattı”
İki ülke arasında, Kafkasya bölgesini de içine alacak yeni iş birlikleri için geri sayım sürerken başlayan İran savaşı, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde bir bozulma yaratmamış olsa da sınırların açılması konusunda takvimi uzatmış oldu.
İran savaşının kısa sürede Körfez ülkeleri, Irak ve Lübnan’ı içine alacak şekilde genişlemesinin bölgede yeni göç dalgaları yaşanabileceği endişelerini ortaya çıkardığını ifade eden Soyak, “Bu durum İran’a komşu olan Türkiye ve Ermenistan’ın ortak kara sınırları açmak konusunda yavaşlamasına neden oldu” diyor.
Bu süreçte İsrail’e yakınlığı ile bilinen Azerbaycan’ın da İran savaşına ilişkin gelişmeler dolayısıyla süreci ağırdan aldığına işaret eden Soyak, “İran savaşı sınırın açılmasına ilişkin planları bir süre ertelemiş olsa da taraflar arasında görüşmeler ve iyi niyet devam ediyor” diye konuşuyor.
Türkiye-Ermenistan sınır kapılarının 33 yıl aradan sonra tüm geçişlere açılma ihtimali, özellikle Ermenistan’ın başkenti Erivan’a birkaç saatlik mesafede olan Türk kentlerinde büyük heyecan ve umut yaratmış durumda. Zira bu kentler kişi başına düşen gelir ve işsizlikte Türkiye’nin en dezavantajlı bölgeleri arasında yer alıyor.
Ermenistan’a komşu olan Kars, Ardahan, Ağrı, Iğdır ve Van kentleri Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2025 yılı sonuçlarına göre, Türkiye’de kişi başına gelirin en düşük olduğu iller arasında yer alıyorlar. Bu kentlerde kişi başına yıllık gelir 3 bin 250-4 bin 350 euro arasında değişiyor.
Bu nedenle hem Ermenistan ile direkt ticaretin başlaması, hem Ermeni diasporasının turizm alanındaki potansiyeli hem de Güney Kafkasya’da Zengezur Koridoru ile oluşacak yeni lojistik ağlar, bölgenin zenginleşmesi açısından ciddi fırsatlar sunuyor.
Fotoğraf: Dailymotion
İlgili yazı:
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
