Afganistan’da son olarak “kölelik” yasasının kabul edilmesiyle nefes almaları dışında kadınlara neredeyse her şey yasaklandı.
Taliban’ın 2021 yılında iktidara dönmesinden sonra geçen yaklaşık beş yılda adım adım şu yasaklar uygulamaya konuldu:
Ağustos 2021
Taliban, Afganistan’da iktidarı devraldıktan sonra Batı destekli hükümetin çöküşüyle kadınların kamusal hayata katılımı başta olmak üzere temel hakları üzerinde radikal değişikliklere başladı. Önce kadınların devlet kurumlarında çalışma haklarına dair belirsizlikler ortaya çıktı.
Eylül 2021
Kız çocuklarının ortaokul ve daha üst düzey eğitime katılımı büyük ölçüde engellendi. Kadınların hükümet dairelerinde, STK’lerde ve ekonomik hayatta çalışma hakları sınırlandı. Bu karar, kadınların kamusal ve ekonomik hayatta görünürlüğünün azaltılmasının başlangıcı kabul ediliyor
2022
Okulların açıldığı dönemde Taliban yönetimi lise ve üniversite eğitimini kızlar için kapatma kararını yürürlüğe koydu. Müfredat ve öğretim kadrolarından kadınlar çıkarıldı.
2022-2023
Kadınların kamusal alanlarda yüzlerini göstermesi yasaklandı. Kadınların özgürce dolaşımı sınırlandırıldı; sadece mahrem (erkek akraba) ile dışarı çıkmalarına izin verildi. Belediyeler, pazar yerleri ve kamu hizmetlerine erişim aşamalı olarak engellendi.
2023
Kadınların devlet dairelerinde, sivil toplum kuruluşlarında, adalet sisteminde ve sağlık alanında çalışma olanakları daha da daraltıldı. Toplumda üst düzey roller veya kararlara katılım artık büyük ölçüde imkânsız hâle geldi.
2024
Kadınların TV, radyo, açık alan etkinlikleri veya kamusal açılarda yüzlerinin görünmesi ve seslerinin duyulması yasaklandı. Bu yasak, örneğin namaz kılan bir kadının başkasının duyabileceği şekilde yüksek sesle dua okumasını da kapsıyor. Medya, sanat ve kamu iletişiminde kadınlara yönelik görünürlük daha da sınırlandı.
2025
Kadınların sosyal medya kullanımı, günlük yaşam içerikleri ve çevrim içi ifade özgürlükleri kısıtlandı. Eğitim, sanat ve kültür alanlarındaki kadın figürleri resmî kurum ve müfredattan çıkarıldı.
2026 Ocak
Taliban’ın yürürlüğe koyduğu yeni Ceza Usul Kanunu tartışma yarattı. Kız çocuklarının eğitim alması tamamen yasaklandı. Kanunun ilgili maddesinde “efendi” ve “köle” kavramlarına yer verildi.
Fotoğraf: vlast.kz
***
Medya Günlüğü sosyal medya hesapları:
