Yabancı dil öğrenmenin aşamaları

Yabancı dil öğrenmenin aşamaları

22 Ocak 2021 Cuma  |   Serbest Kürsü

Halil Ocaklı (halilocakli@yahoo.com)

Bir yakınım 80'li yıllarda Sivas'ta liseye giderken İngilizce dersine bir avukat gelirmiş. Sırf çocukların bu dersi boş geçmesin ve sırf avukat hanım üniversite mezunu diye İngilizce dersine girmesi istenmiş. Sağ olsun, eminim o elinden geleni yapmıştır ancak dil öğretmenliği özel eğitimler gerektiriyor. 

Ve tahmin edeceğiniz gibi o çocuklar İngilizce öğrenememiş. Yakınım diyor ki, "Güya 6 yıl İngilizce gördüm aklımda 6 kelime kalmış değil". Yakınım son derece başarılı bir iş insanı yani kesinlikle odun kafalı değil, çok zeki biridir. Asıl odun kafalılar bu geri sistemde ısrar edip, dil öğrenimi için çocukları alternatif okul, kurs, ders aramak zorunda bırakanlardır. 

Türkiye'de kendini yenileyememiş müfredat dil öğretemediğinden, siz de muhtemelen (milyonlarca kişi gibi) kendi çabanızla geliştirmeye çalışıyorsunuzdur. Pırıl pırıl gençler yabancı dil öğretmeni oluyor ama bakanlık bu gençleri o dillerin konuşulduğu ülkelere 2 haftalığına bile göndermiyor. Giden öğretmenler de kendi çabasıyla gidiyordur.  

Yabancı dilin dünyaya entegre olmada temel anahtar olduğunun kavranmasını ve dil öğrenmek amacıyla seyahatlerin kolaylaştırılmasını diliyorum. 

Yabancı dilimizi şu aşamaları dikkate alarak geliştirebiliriz: 

Birinci ve en güçlü aşama: Motivasyon. Sizi bir yabancı dil öğrenmek için harekete geçiren amacın ve dürtünün ne olduğu hakkında bir farkındalık geliştirmekte yarar var. Bir dil öğrenmek için güçlü bir nedeniniz yoksa motive olma olasılığınız hemen azalır. Gittiğiniz kursun ne kadar havalı bir marka olduğunun zerre kadar değeri olmaz. Önemli olan sizin ne kadar motive olduğunuzdur.  

İkinci aşama: Plan yapmak. Önce sanki bir iş planı yazıyormuşsunuz gibi bir plan oluşturmak yararlı olacaktır. Her insanın yaşamındaki en değerli sermayesi ömrüdür. Dolayısıyla zamanı en verimli biçimde değerlendirmek için gerçekçi bir çalışma planı yapmak ve uymak doğru olur. "Kelime ezberlemek" ya da "tercüme yapmak" gibi insanı dilden soğutan yöntemlerden uzak durmalı. 

Üçüncü aşama: Kendini adamak. Amaç ve motivasyon ne olursa olsun, ne kadar plan yaparsanız yapın ancak kendini tam olarak adayan kişi dil öğrenir. "Şimdi ana uğraşım konfor bölgemden çıkmak ve bir dalgıç gibi bu dilin içine dalmaktır" diye düşünmek motive edici olur.  

Dördüncü aşama: Pratik yapmak. Öğrenmekte oldunuz dilin hayatınızın ciddi bir parçası olmasına izin vermeniz beklenir. Bana "yeni bir dil öğrenmenin tek sırrı olsa ne olurdu" diye sorulsa, o dili kafa-göz yarmaktan korkmadan, yılmadan, sabırla konuşmaktır derdim. 

Konuşmak için doğal olarak birine ihtiyacınız var. Elbette siz özel öğretmen tutabilirsiniz ancak şimdi şahane çevrimiçi "canlı konuşma partneri" bulma uygulamaları var. Bu tür bir program sayesinde 5-6 ayda orta düzeyde Yunanca öğrenen bir öğrenci tanıyorum. Konuşacak kimse bulamadığında, kulaklık takıp kendi kendine konuşuyordu. 

Beşinci aşama: O dili yaşamak. Diyelim ki İngilizce öğrenmek istiyorsunuz, İngilizcede filmler, diziler izlemek gerçekten çok etkili bir araçtır. Daha önce beğenerek izlediğiniz bir filmi seçerek, bu filmi önce defalarca İngilizce ve alt yazı olmadan izlemeli. 

Sonra sözlük elinizde defalarca İngilizce alt yazılı olarak izlemek, arkasından gerek duyulursa bir kaç kez de Türkçe alt yazılı izlemek yararlıdır. Alt yazılar her zaman söylenenle tam olarak uyuşmayabilir ama semantik bağ kurulmasına katkı sağlar. Bu yolla, filmdeki olay, kişi ve olgularla ilgili kulak ve göz dolgunluğunu kazanılır. Aynı filmi toplamda 20-25 kez izledikten sonra geldiğiniz aşamaya herkes şaşıracaktır. 

Altıncı aşama: Süreci eğlenceli hale getirmek. Yabancı dili (okuldaki gibi) sıkılarak öğrenmeyi kimse istemez değil mi, o halde eğlenmeye bakmalı. O dilde şarkılar dinlemek, dinlerken dans etmek, sesli kitap dinlemek, basit de olsa şiir yazmayı denemek, anekdot anlatmayı denemek, çocukluğunuzun çizgi romanlarını izlemek ya da sizin eğlenceli bulduğunuz başka eylemlerde bulunmak eğlenceli olurdu.

Çocukların nasıl dil öğrendiğini düşünelim. Onların yaptığı gibi dikkatle izleme ve dinleme yoluyla öğrenmeye çalışabiliriz. Önemli olan dille eğlenmenin bir yolunu bulmak, gerisi zaten çorap söküğü gibi kendiliğinden geliyor. 

İyi eğlenceler...